Kurumların değişim sürecine yön veren stratejik planlamanın önemli bileşenlerinden biri olan vizyon ifadeleri, üniversite kütüphanelerinin geleceğe yönelik yönelimlerini ortaya koyması açısından önemli görülmekle birlikte, vizyon ifadelerinin hangi temalar etrafında şekillendiği, hangi bileşenleri içerdiği ve üniversite kütüphaneleri arasında ne ölçüde benzerlik veya farklılıkların olduğu yeterince bilinmemektedir. Bu durum, üniversite kütüphanelerinin vizyon ifadelerinin analizinin önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki üniversite kütüphanelerinin web sayfalarında yer alan vizyon ifadelerini içerik ve tematik analiz yöntemiyle inceleyerek öne çıkan ana temaları ve alt unsurları belirlemektir. Ayrıca çalışma, bu tema ve bileşenler arasındaki benzerlik, farklılık ve eksiklikleri ortaya koymak; kullanılan kavramların ve vizyon unsurlarının sıklık düzeylerini analiz etmek ve söz konusu bileşenlerin üniversite türüne (devlet/vakıf) göre değerlendirmektedir. Bu çalışma nitel araştırma deseninde belge incelemesine dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, 2025 yılı itibarıyla Türkiye’de faaliyet gösteren 205 üniversite kütüphanesi; örneklemini ise web sitelerinde çevrim içi olarak erişilebilen vizyon ifadesine sahip 168 üniversite kütüphanesi (120’si devlet, 48’i vakıf) oluşturmaktadır. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, devlet ve vakıf üniversiteleri arasında belirgin bir yaklaşım farkı olduğu görülmektedir. Devlet üniversitesi kütüphanelerinin büyük çoğunluğunun (%95,2) web sayfalarında vizyon ifadelerine yer verdiği belirlenirken, vakıf üniversitesi kütüphanelerinde bu oranın daha düşük (%61,5) olduğu tespit edilmiştir. Vizyon ifadelerinin içerik analizi sonucunda, üniversite kütüphanelerinin kendilerini büyük ölçüde bilgiye erişim, dijitalleşme ve kullanıcı odaklı hizmetler ekseninde konumlandırdıkları görülmüştür. Ayrıca, üniversite türüne (devlet/vakıf) bağlı olarak vizyon ifadelerinde önemli farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. Vizyon ifadelerinde “çağdaşlık” (89), “uluslararasılaşma” (80) ve “araştırma” (53) kavramları en yüksek frekansla temsil edilmekte; bu durum, kütüphanelerin üniversitenin akademik itibarı ve araştırma kalitesi açısından stratejik bir paydaş olarak konumlandırıldığını göstermektedir. Çalışma sonuçlarının, üniversite kütüphanelerinin vizyon geliştirme süreçlerine stratejik bir perspektif kazandıracağı ve karar vericilere yol gösterici katkılar sunacağı düşünülmektedir. Bu kapsamda, üniversite kütüphanelerinin yalnızca birer “bilgi kaynağı” değil, aynı zamanda sosyal etkileşim ve öğrenme alanları olduğu gerçeğinin, mekânsal zenginlik ve altyapı çeşitliliği çerçevesinde vizyon ifadelerine yansıtılması gerekmektedir. Ayrıca, üniversite kütüphanelerinin vizyon ifadelerinin düzenli aralıklarla güncellenmesi ve bu ifadelerin stratejik derinliğe sahip, katılımcı, dinamik ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması gerektiği ifade edilebilir.
This qualitative study examines the roles and experiences of public and mobile libraries in the aftermath of the February 6, 2023, earthquake in Türkiye. Employing a phenomenological design, in-depth interviews were conducted with 12 librarians and 2 administrators involved in disaster response efforts in affected provinces. The research aims to explore the services provided, challenges faced, and cooperation mechanisms in the disaster context, as well as to identify recommendations for future preparedness. Findings reveal that while Turkish public libraries lack formal disaster preparedness plans, mobile libraries played a critical role in delivering psychosocial support, logistical aid, and educational resources in the aftermath of the earthquake. Spontaneous collaboration with various organisations, such as the Ministry of Social Services and NGOs, has enabled effective service delivery despite logistical challenges and insufficient prior training. This study emphasizes the importance of strengthening communication networks, developing comprehensive disaster response strategies, and enhancing the capacity of mobile libraries by upgrading equipment and providing personnel training. It highlights the necessity of systematic preparedness, which involves disaster education, planning, and simulation exercises, particularly for vulnerable groups such as children and individuals with disabilities. The findings demonstrate that mobile libraries significantly contribute to community resilience and recovery, underscoring their vital role in emergency situations. This research offers valuable insights for policymakers, library administrators, and stakeholders aiming to improve disaster management and library services in the context of Türkiye’s seismic risks. The study advocates for proactive, coordinated, and well-resourced disaster preparedness frameworks.
Araştırmada Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü (BBYB) lisans öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Veriler ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılarak, Atatürk Üniversitesi 2023-2024 Eğitim ve Öğretim Yılı Güz Yarıyılında BBYB’de eğitimlerine devam eden 194 lisans öğrencisinden elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında “Dijital Okuryazarlık Ölçeği (DOÖ)” ve “Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği (DVGFÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans (f) ve yüzde (%) hesapları ile tanımlayıcı istatistikler SPSS 21 istatistik programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların dijital okuryazarlık düzeylerinin orta seviyede olduğu, dijital veri güvenliği farkındalık düzeylerinin ise iyi düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dijital okuryazarlık ve dijital veri güvenliği farkındalık düzeylerinde sınıf ve cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Bununla birlikte bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) kullanım süresinin katılımcıların dijital okuryazarlık düzeylerinde anlamlı farklılık oluşturduğu; dijital veri güvenliği farkındalık düzeylerinde ise anlamlı farklılık oluşturmadığı tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca dijital okuryazarlık ve dijital veri güvenliği farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Literatürde BBY alanında lisans öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyi ile dijital güvenilirlik farkındalığı arasındaki ilişkiyi araştıran herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle mevcut çalışma özgün bir çalışma olarak kabul edilebilir.
Bu çalışmada, Türkiye’deki akademik dergilerin makale kabul sürecinde yazarlara, editörlere ve hakemlere yönelik yapay zekâ (YZ) odaklı politika, rehber, bilgilendirme, açıklama vb. sunmalarına ilişkin mevcut durumun ortaya konulması amaçlanmıştır. Son dönemde uluslararası yayımcılık etiği ve editör kuruluşları (COPE, ICMJE, WAME vb.) ile önde gelen dergi yayımcılarının (Elsevier, Springer, Wiley, Clarivate vb.) konuyla ilgili politikalar ve/veya ilkeler belirledikleri bilinmektedir. Bunun yanında, yayın başvuru esaslarında ya da bağımsız politikalar biçiminde YZ araçlarının kullanımına ilişkin ilkeler ve bilgilendirmeler sunan dergilerin sayısı da hızla artmaktadır. Çalışmada, akademik yayımcılıkta YZ politikalarının Türkiye’deki durumunu ortaya koymak amacıyla Türkiye’nin en kapsamlı akademik dergi platformu olan DergiPark Akademik’te (DPA) yer alan dergiler incelenmiş ve var olan politikaların belirlenen ölçütleri karşılama durumu analiz edilmiştir. Araştırma, DPA platformundaki 2.181 dergiden yayımcı kategorisinde tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile eşit temsili gözetilerek seçilen 340 derginin web sayfaları üzerinden doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Örneklem; 204 üniversite, 69 şahıs, 33 dernek ve 34 diğer yayınevi kategorisindeki dergilerden oluşmaktadır. Öncelikle dergilerin YZ politikalarının olup olmadığı belirlenmiş, sonra YZ politikaları olan dergilerde YZ kullanımına ilişkin belirlenen ölçütlerle ilgili bilgi olup olmadığı irdelenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda Türkiye’deki akademik dergilerin makale kabul süreçlerinde YZ kullanım politikaları, esasları, bilgilendirmeleri vb. konusunda yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Var olan politika beyanlarının ise yapısal derinliğinin sınırlı, yazar merkezli beyan ağırlığı belirgin; yayınevi, editör ve hakem rollerinin kurumsal düzeydeki politika yansımalarının ise zayıf olduğu görülmüştür. Akademik yayımcılıkta YZ kullanımına ilişkin yayımcı farkındalıklarını Türkiye’deki ulusal literatür bağlamında kapsamlı bir biçimde ele alan bu çalışma, YZ kullanımındaki ilke ve etik yönlerin akademi dünyası tarafından dikkate alındığı ölçüde amacına ulaşacaktır.
Information design is an approach that presents information to the target audience in a clear, structured, and meaningful manner by integrating visual, verbal, and structural components. In corporate knowledge management processes, the effective presentation of information is as important as its production in supporting decision-making and learning. This study aims to experimentally examine the extent to which reports prepared according to information design principles differ from traditional presentation formats in corporate knowledge management processes. In this context, the study seeks to reveal the effect of information design on report comprehensibility, cognitive load, visual literacy, and learning styles. The study used a full experimental post-test control group design. The sample consisted of 200 public sector employees randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group was presented with a report prepared according to information design principles, while the control group examined a text-heavy report prepared using traditional methods with identical content. Data were collected through report-related questions, the Cognitive Load Scale, the Visual Literacy Competencies Scale, and the Verbal/Visual Dominant Learning Style Identification Scale. The collected data were analysed using IBM SPSS Statistics 25.0. The findings showed that the experimental group achieved higher comprehension and lower cognitive load (p<0.001). Results suggest that information design is a strategic tool that enhanges understanding and reduces cognitive effort in organizational reporting.
