Celem pracy jest analiza zawartości „Metryki” duchownych wyświęconych w latach 1637-1643 przez biskupa Stanislawa Starczewskiego, sufragana diecezji płockiej. We wskazanym przedziale czasu hierarcha ten udzielił tonsury oraz niższych i wyższych święceń 367 osobom, wśród których było 244 przedstawicieli duchowieństwa diecezjalnego oraz 123 zakonników. W aneksie do artykułu zestawiono wykaz ordynowanych duchowych oraz stopnie odebranych przez nich święceń.
W artykule przedstawiono stosunkowo mało znaną postać Macieja Korwin Gosiewskiego (1624–1683), generała artylerii Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1673–1683. Autor poświęcił szczególną uwagę ściśle związane z jego osobą dziejom cudownego obrazu Matki Boskiej Łukiskiej. Podjął także próbę ustalenia kiedy oraz w jakich okolicznościach ikona ta mogła zostać przez niego przywieziona na Litwę, a także przedstawił jej późniejsze wykorzystanie przez biskupa Bogusława Gosiewskiego (1669–1744) w działaniach mających na celu umacnianie prestiżu rodowego i budowaniu przekonania o jego przynależności rodu Gosiewskich do magnaterii.
W niniejszym artykule podjęto analizę architektury kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie, stanowiącego jeden z istotniejszych przykładów nowożytnej architektury sakralnej w Polsce. Celem opracowania jest wszechstronne rozpoznanie formy architektonicznej świątyni poprzez szczegółowy opis jej struktury, analizę formalną, interpretację genetyczną oraz analizę porównawczą, a także próbę rozstrzygnięcia problemu autorstwa projektu. Badania ukazują kościół misjonarzy na Stradomiu jako dzieło silnie zakorzenione w tradycji rzymskiej architektury potrydenckiej, inspirowane rozwiązaniami wypracowanymi w barokowej architekturze sakralnej Rzymu, lecz jednocześnie cechujące się twórczą adaptacją tych wzorców do lokalnych uwarunkowań przestrzennych i funkcjonalnych. Motywacją do podjęcia niniejszych badań jest potrzeba pogłębionego ujęcia architektury świątyni, dotąd analizowanej przede wszystkim w szerszym kontekście jej dziejów artystycznych, oraz ukazanie jej oryginalnego charakteru i znaczenia w rozwoju nowożytnej architektury sakralnej Krakowa.
Tekst, napisany na kanwie monografii Marianin Krzysztof Szwermicki apostoł zesłańców syberyjskich i jego irkucka parafia (Warszawa 2023), autorstwa marianina J. Kosmowskiego, tłumaczy błędne zapisy o ufundowaniu figury Matko Boskiej w górach Sajany na Syberii przez irkuckiego proboszcza ks. Szwermickiego, celem religijnego wsparcia dla polskich zesłańców. Okazało się to opowieścią-legendą powstałą zapewne na bazie faktu, że właściciel kopalni grafitu na górze Botogoł w Sajanach, Francuz J.P. Alibert, podarował kościołowi w Irkucku (około 1860 roku) ikonę Matki Boskiej [Dobrej] Nadziei.
Artykuł poświęcony został życiu i pracy misyjnej sługi Bożego br. Władysława Prinza CM (1909–1937). Bohater publikacji urodził się w 1909 r. w Lipinkach Szlacheckich. W 1929 r. wstąpił do Zgromadzenia Księży Misjonarzy jako kandydat na brata, zaś w 1931 r. złożył śluby. Już w kolejnym roku wyjechał wraz z grupą księży na misje do południowych Chin, gdzie pracował na placówce w Wenchow. Kolejne lata jego życia stały pod znakiem cierpienia z powodu agresywnego przebiegu malarii. W oparciu o zachowaną korespondencję konfratrów pracujących w Chinach zrekonstruowano zaangażowanie i starania podejmowane przez br. Prinza w ramach pracy misyjnej. W 1937 r. z powodu pogarszającego się zdrowia oraz dla dokształcenia został wysłany na północ Chin, gdzie podczas wojny japońsko-chińskiej został zamordowany wraz z bp. Fransem Schravenem oraz grupą towarzyszy. Współcześnie toczy się ich proces beatyfikacyjny.
Dom zakonny przy ul. Jana Kochanowskiego 70 na lwowskim Łyczakowie powstał na fali przeorganizowania Zgromadzenia Sióstr św. Dominika, które w latach dwudziestych XX w. wkroczyły do wielkich miast (wcześniej terenem ich działalności były wsie galicyjskie i niewielkie ośrodki miejskie) i podjęły tam swój apostolat. We Lwowie zakonnice otwarły internat dla studentek, uczennic szkół średnich oraz pensjonat dla młodych kobiet pracujących zawodowo. Równocześnie w klasztorze przebywały zakonnice podejmujące studia na lwowskich uczelniach oraz dokształcające się w tutejszych szkołach. W okresie II wojny światowej, kiedy Lwów zajmowali kolejni okupanci, zakonnice starały się przetrwać. Pracowały w szpitalu i przy parafii, wspierały potrzebujących i ukrywały zagrożonych aresztowaniem.
Szaty liturgiczne z elementami haftu kaszubskiego szkoły żukowskiej były znane na Kaszubach wśród wiernych wyznania rzymskokatolickiego, które odgrywa istotną rolę w życiu Kaszubów (także współcześnie). Również dziś można w kościele zobaczyć komże, stuły, a wyjątkowo ornat z elementami haftu kaszubskiego.
W okresie powojennym, zwłaszcza w latach 1946–1960, Kościół katolicki w Polsce zmagał się z systematyczną polityką represji ze strony władz komunistycznych, które dążyły do ograniczenia jego wpływu na wychowanie młodzieży i życie rodzinne. W odpowiedzi na zakaz działalności stowarzyszeń katolickich, w archidiecezji krakowskiej powstały alternatywne formy duszpasterstwa: Żywy Różaniec Dziewcząt oraz Koło Prelegentów. Obie inicjatywy kontynuowały tradycje KSMŻ i KSMM, oferując formację religijną i społeczną w warunkach ideologicznego zagrożenia. Koło Prelegentów, reaktywowane po 1956 roku, prowadziło wykłady oparte na teologii i antropologii chrześcijańskiej, angażując lekarzy, pedagogów, duchownych i działaczy społecznych. Ze względu na swój wpływ na młodzież i młode małżeństwa, zostało uznane przez Służbę Bezpieczeństwa za inicjatywę ideologicznie niebezpieczną i rozpracowane operacyjnie, co doprowadziło do jego likwidacji w 1960 roku. Przedstawione inicjatywy stanowiły pionierską formę duszpasterstwa rodzinnego, która wywarła trwały wpływ na rozwój katechizacji dorosłych w Krakowie.
Celem artykułu jest przedstawienie niepodejmowanego dotychczas zagadnienia zaangażowania aparatu partyjno-państwowego województwa elbląskiego w pielgrzymkę Jana Pawła II w Polsce w 1979 r. Koordynacją działań władz zajął się zespół wojewódzki do spraw kleru w Elblągu pod bezpośrednim nadzorem Komitetu Centralnego PZPR. W trakcie wizyty papieża wprowadzono natomiast całodobowe dyżury aktywu partyjnego województwa. Najistotniejszym efektem pielgrzymki okazało się ożywienie religijne społeczeństwa.
Tekst dotyczy historii ekonomicznej klasztoru paulinów w Starej Wsi w latach 1728-1786. Artykuł opiera się przede wszystkim na źródłach rękopiśmiennych przechowywanych w Archiwum Jasnogórskim. Wykorzystano również rękopisy znajdujące się w Centranlnym Dierżawnym Istoricieskim Archivie Ukrainy u Lvivi, Archiwum narodowym w Krakowie oraz źródła drukowane, w postaci kroniki paulińskiej, którą spisał o. Marcin Streska. Ponadto wykorzystano literaturę dotyczącą poruszanych zagadnień i wiadomości znajdujących się na stronie internetowej sanktuarium w Starej Wsi. W artykule omówiono zarys dziejów klasztoru, zapisy majątkowe dokonane na rzecz klasztoru, areał dóbr oraz zagadnienia związane z produkcją roślinną, hodowlą i przemysłem folwarcznym.
Artykuł opisuje życie i działalność Sługi Bożej s. Barbary Samulowskiej, wizjonerki gietrzwałdzkiej, Siostry Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo, misjonarki, której duchowe dziedzictwo jest cennym wkładem dla wspólnoty Kościoła w Polsce. Mimo trudnych warunków politycznych po 1950 r. pamięć o niej była pielęgnowana i promowana przez Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia oraz środowiska kościelne. Poniższe studium opisuje działania wewnątrz Zgromadzenia oraz działania szersze, które przyczyniły się do popularyzacji jej osoby i rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego. Jej przykład pozostaje inspiracją dla wiernych i podkreśla znaczenie misyjnej służby oraz zachowania pamięci o ważnych postaciach Kościoła.
W artykule omówiono historię konserwacji barokowego kościoła Misjonarzy na Stradomiu w Krakowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W latach 1927–1932 gruntownie odnowiono wnętrza kościoła wraz z całym wyposażeniem. Artykuł został oparty na materiałach źródłowych, przechowywanych w Archiwum Polskiej Prowincji Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie. Pozwoliły one na uzupełnienie naszej dotychczasowej wiedzy na temat przeprowadzonych w kościele prac i na szersze spojrzenie na wybrane zagadnienia.
26 listopada 2025 roku odbyła się konferencja, podczas której pochylono się nad różnorodną działalnością dobroczynną Kościoła na ziemiach polskich oraz wśród Polaków i Polonii w XIX i XX wieku. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy w Krakowie, Instytut Wydawniczy Księży Misjonarzy „Nasza Przeszłość” oraz sekcję historyczną Polskiego Towarzystwa Teologicznego. Konferencja składała się z czterech paneli. Zaproszeni na sympozjum prelegenci (17 osób) pochodzili z kilku ośrodków naukowych Polski, tj. m.in. z Białegostoku, Krakowa, Lublina, Poznania, Słupska, Warszawy.
Chociaż badania nad życiorysem Józefa Kofflera zostały zapoczątkowane już ponad 30 lat temu za sprawą Macieja Gołąba, do dziś niektóre kwestie pozostają niewyjaśnione. Do jednej z najważniejszych należy identyfikacja narodowa i przynależność religijna Kofflera, który zwykle jest postrzegany jako polski kompozytor i muzykolog pochodzenia żydowskiego. Autor przypatruje się poglądom Kofflera na podstawie jego wyborów życiowych, działalności kompozytorskiej i publicystycznej. Dokonuje też odkrycia nieznanego dokumentu dotyczącego przyjęcia przez Kofflera chrześcijaństwa. Zagadnienie to omawia w szerokim kontekście problematyki polsko-żydowskiej w życiu muzycznym oraz akademickim Polski, a w szczególności Lwowa przed 1939 r. Ponadto, po raz pierwszy opublikowany i omówiony został tu także list Kofflera do księcia Lubomirskiego napisany podczas okupacji niemieckiej we Lwowie w grudniu 1941 r.
