Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) ondersteunt beleidsmakers en professionals bij het effectief werken aan een gezonde leefstijl en leefomgeving. De afdeling Gezond Leven van het RIVM vertaalt inzichten uit wetenschap en praktijk in drie concrete aanpakken: Gezonde Gemeente, Gezonde School en Gezonde Kinderopvang. Dit artikel beschrijft een gedeeld wetenschappelijk kader voor deze drie aanpakken, dat bestaat uit drie elementen: een integrale aanpak, planmatig werken en randvoorwaarden voor succes. Dit wetenschappelijke kader kan een opstap vormen naar een gedeeld kader voor aanpakken in gezondheidsbevordering en preventie in Nederland.
Er is relatief weinig bekend over de rol van gender bij (oudere) volwassenen met problematisch alcoholgebruik. Inzicht in gendergerelateerde voorkeuren en behoeften in interventies is belangrijk voor passende ondersteuning. In een literatuuronderzoek en interviews met professionals en cliënten vonden we dat er, naast overeenkomsten, ook verschillen bestaan tussen gendergroepen in ervaringen en behoeften rond het zoeken naar hulp en deelnemen aan interventies om alcoholgebruik te verminderen bij (oudere) volwassenen. Het is belangrijk dat professionals zich bewust zijn van biologische genderverschillen, en de sociale en relationele genderaspecten die een rol spelen bij interventies, en de invloed van hun eigen gender in het contact met cliënten.
Valincidenten bij ouderen vormen een toenemend volksgezondheidsprobleem, waarvoor in Nederland binnen de Ketenaanpak Valpreventie wordt ingezet op valpreventieve beweeginterventies zoals In Balans. In Balans is een groepsinterventie die zich richt op zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder met een verhoogd valrisico. In dit onderzoek zijn de effectiviteit, kosteneffectiviteit en implementatie van de huidige, in de praktijk uitgevoerde versie van In Balans geëvalueerd. In een multicenter, enkelblind gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek werden 264 niet- en pre-kwetsbare ouderen geïncludeerd. De interventiegroep volgde het veertienweekse In Balans-programma, terwijl de controlegroep algemene beweegadviezen ontving. Gedurende twaalf maanden werden primair het aantal valincidenten en valletsels, en secundair kracht, balans, welzijn gemeten. Voor de economische evaluatie werden gezondheidszorgkosten en quality-adjusted life years geregistreerd. Er werden geen statistisch significante verschillen gevonden tussen beide groepen in het aantal valincidenten, valletsels of functionele uitkomstmaten. Wel werden gunstige, niet-significante trends waargenomen, en was de kans groot (98
Met de implementatie van de ketenaanpak overgewicht en obesitas bij volwassenen zetten gemeenten in op de beweging naar een betere samenwerking binnen en tussen het sociaal en zorgdomein in de hele preventieketen. We beschrijven hoe de ketenaanpak regionaal en lokaal georganiseerd wordt aan de hand van ervaringen van deelnemende regio’s aan het landelijk GGD-leernetwerk. Thema’s die besproken worden zijn: visie en integraliteit, organisatie en capaciteit, regionale en lokale betrokkenheid, centrale zorgcoördinator en collectieve preventie en gezonde leefomgeving. In de regio’s is te zien dat domeinoverstijgende samenwerking (sociaal en zorgdomein) is toegenomen. Uitdagingen ontstaan vooral door het ontbreken van randvoorwaarden, landelijke kaders en (structurele) financiering.
Afgelopen decennia zijn talloze concepten in de Nederlandse gezondheidszorg geïntroduceerd. De door deze ‘sociale innovaties’ beloofde veranderingen blijven echter vaak uit, aangezien ze in de praktijk voornamelijk als buzzwords functioneren. De hoopgevende, vage formulering van concepten mobiliseert betrokkenen, maar bemoeilijkt vertaling naar de praktijk. Gebrekkige implementatie ontstaat door beperkte aandacht voor: (1) de meerduidigheid van concepten, (2) hun inherente normativiteit, (3) de gelaagde werkelijkheid en (4) de aansluiting bij concrete werkwijzen in de praktijk. Als betrokkenen met deze complexiteit werken, kunnen ze de agenderende, mobiliserende kracht van concepten toch benutten voor daadwerkelijke verandering. Dit vraagt om een benadering waarbij aan de voorkant voorwaarden worden gecreëerd voor participatieve, reflexieve processen aan de achterkant.
