W artykule poddano analizie konceptualizację prostoty jako cechy ludzkiej. Wstępne badania korpusowe ujawniły różnice uwarunkowane płcią w postrzeganiu tej cechy. Celem pracy jest rekonstrukcja obrazów kognitywnych prostej kobiety i prostego mężczyzny w języku polskim. Badanie osadzone jest w etnolingwistycznych ramach lubelskiej szkoły Jerzego Bartmińskiego, która rekonstruuje językowy obraz świata na podstawie danych systemowych, ankietowych i tekstowych. Analiza obejmuje leksemy prostota, kobieta i mężczyzna, dane z badań ankietowych oraz materiał pochodzący z dwóch narodowych korpusów językowych. Wyniki wskazują, że obie figury wiązane są z wiejskością, niskim poziomem wykształcenia, pragmatyzmem oraz powierzchowną tandetą. Kluczowa różnica dotyczy oceny moralnej: prosty mężczyzna kojarzony jest z cnotami (uczciwością, szczerością), natomiast prosta kobieta przedstawiana jest głównie poprzez role służebne oraz religijność.
This study has examined whether enhancing learners' metaphor awareness could improve the retention of idiomatic expressions in Polish L2 English learners. Sixty-nine students from two secondary schools divided into four groups participated in the study: one experimental (n = 20) and one control (n = 21) from School 1 and one experimental (n = 15) and one control (n = 13) from School 2. During instruction, the control groups received vocabulary notes with items organised along functional lines, e.g., to describe acute and sudden anger. The experimental groups received vocabulary notes with the same items, but organised under the headings of conceptual metaphors, e.g., anger as fire. All of the groups were tested twice immediately after the instruction and a month later. The immediate post-instruction test showed that there was a significant difference between the experimental and control groups from School 1. Yet, no such result was observed in School 2. The delayed post-test revealed no statistically significant difference between groups in either of the schools. These results suggest that enhancing metaphor awareness of students can lead to improved short-term retention of idioms, but a single instance of metaphor-based instruction is not enough to offer long-term effect on vocabulary learning.
Artykuł stanowi wieloaspektowy przegląd zjawiska riposty słownej jako aktu językowego, poznawczego i interakcyjnego. Mimo obecności ripost w dyskursie retorycznym, komediowym i społecznym brakuje dotąd pogłębionej analizy ich struktury i funkcji. Celem niniejszego przeglądu jest uporządkowanie i interpretacja różnych podejść do riposty – od retorycznego rozróżnienia (Grothe), przez macierze logiczno-pragmatyczne (Alzabin), aż po narzędzia językoznawstwa kognitywnego: ramy, metafory pojęciowe i integrację przestrzeni mentalnych. Szczególną uwagę poświęcono zestawieniu riposty fizycznej i słownej jako ramie konceptualnej oraz roli humoru i strategii grzecznościowych w modyfikowaniu siły i tonu riposty. Przegląd ukazuje wspólne mechanizmy różnych typów ripost, takie jak szok językowy, przesunięcie uwagi i błyskawiczne wnioskowanie. Autor nie oferuje jednej spójnej teorii, lecz kreśli epistemologiczny krajobraz badań nad ripostą – identyfikuje zestaw kompatybilnych narzędzi teoretycznych, które mogą stanowić punkt wyjścia dalszych analiz empirycznych i konceptualnych.
The article is a review of research on stereotypes and related concepts, such as myth and prejudice. The various definitions of stereotypes which are discussed are embedded in the humanities and social sciences, taking into account the cognitive and ethnolinguistic dimensions of the stereotyping phenomenon proposed by Jerzy Bartmiński. The article cites numerous definitions of stereotypes coined in the last century, starting from 1922, when Walter Lippmann published his groundbreaking book Public opinion, in which he first characterized the structure of a stereotype in relation to the formation of public opinion. The purpose of the article is to provide a holistic presentation of the phenomenon of the stereotype in an interdisciplinary and transdisciplinary manner, drawing primarily on German and Polish research. The article also aims to formulate an original definition of a stereotype, which is presented at its conclusion, and to situate it within the broader context of related phenomena. Among the key problems in the presented article such as myth and prejudice, the article also presents cognitive and/or cultural studies definitions of a stereotype, as well as a purely behaviourist approach to the phenomenon, as proposed, for example, by Adam Schaff.
The aim of this paper is to throw some light on the nature of metaphorical transfers of English food names that historically have been employed in reference to human beings, their features, their body parts, sexuality and other characteristics of human existence. As we will attempt to show, the motivation behind the rise of foodsemic metaphors is most frequently of purely extralinguistic nature. The combined synchronic and diachronic perspectives, often referred to as panchronic perspective, allow us to show that metaphorical shifts in lexical items from the macrocategory foodstuffs are not random but instead reflect the crucial influence of conceptual dimensions such as [taste], [colour], [shape], and [consistency]. The given dimensions are a conceptual reflection of extralinguistic objects which are of certain colour or transparency, taste or its lack, as well as consistency. Our analysis draws on the model proposed by Kleparski and related studies that trace metaphorical shifts in the history of English across diverse social and regional contexts.
