Celem artykułu jest przedstawienie różnych podejść i koncepcji dotyczących diaspory cyfrowej oraz wskazanie dalszych kierunków badań nad migracjami w kontekście technologii cyfrowych, na podstawie analizy istniejącej literatury z zakresu migracji i nowych mediów. Wykorzystując narracyjny przegląd literatury, w artykule omówiono, jak wraz z rozwojem mediów internetowych od lat 90. XX w. zmienił się charakter funkcjonowania diaspory. Przemiany te doprowadziły do wyodrębnienia nowego obszaru badawczego oraz upowszechnienia pojęcia „diaspory cyfrowej” w literaturze naukowej. Wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz nowych mediów stało się nieodłącznym elementem funkcjonowania członków diaspory, mieszkających w kraju przyjmującym. Internet, ze względu na swoją dynamikę, rosnący wpływ na użytkowników oraz możliwość publicznego zabierania głosu, zaczął pełnić rolę kluczowego medium komunikacyjnego. Z jednej strony może zaburzać tradycyjne, offline’owe sposoby poruszania się w przestrzeni społecznej, z drugiej sprzyja tworzeniu wirtualnych skupisk społeczności migracyjnych. Ta ambiwalencja stała się punktem wyjścia do wyodrębnienia i opisu zjawiska „diaspory cyfrowej” w badaniach nad migracjami i nowymi mediami. W artykule podkreślono jednak, że pojęcie to nie odnosi się do nowej, odrębnej zbiorowości, lecz służy analizie przemian praktyk diasporycznych w warunkach platformizacji komunikacji
This article examines why Ukrainian Jewish refugee women who arrived in Warsaw after Russia’s February 2022 invasion of Ukraine refused or postponed aliyah to Israel following the Hamas-led attacks of October 7, 2023, and the subsequent Gaza war. Drawing on qualitative semi-structured interviews conducted in Warsaw between November 2024 and February 2025, the study identifies trauma-related fear, heightened risk perceptions, and anticipatory anxiety about renewed violence as key factors shaping decisions to remain in Poland. Over time, respondents developed a tangible sense of rootedness in Warsaw, reinforced by sustained assistance from local Jewish communities, non-Jewish civil society, and public institutions. In respondents’ accounts, the depth and continuity of this support emerge as a distinctive feature of the Warsaw context when compared with more episodic forms of aid described in wider refugee research. At the same time, interviewees reported enduring emotional, cultural, and spiritual ties to Israel, reflecting transnational and situational forms of belonging rather than a linear model of “return.” The findings complicate conventional assumptions about homeland, safety, and migration choice, and contribute to debates on diaspora identity under conditions of overlapping geopolitical crises.
W artykule przeanalizowano metaforyczne przedstawienia imigracji przez cudzoziemców oraz obywateli polskich uczestniczących w debacie o zaostrzeniu prawa o obywatelstwie. Badanie wykorzystuje kognitywną teorię metafor Lakoffa i Johnsona. W analizie badano materiał z konsultacji trzech projektów ustaw z 2025 r., dotyczących zmian zasad uzyskiwania obywatelstwa polskiego. Wyodrębniono metafory dotyczące trzech głównych tematycznych domen źródłowych: natury, cywilizacji oraz cielesności. Badanie odkryło dużą różnorodność metaforyki migracji, a także polityki migracyjnej, m.in. przedstawianie imigracji jako żywiołu, transakcji między cudzoziemcem a krajem przyjmującym, oraz spraw imigracji jako zabawy polityków. Analiza ukazała, w jakich pojęciach, założeniach kognitywnych i interpretacjach rzeczywistości społecznej umocowany jest aktywizm społeczny – zarówno obywateli, jak i cudzoziemców mieszkających w Polsce.
Współczesne państwa narodowe budujące swoją tożsamość na podstawie mitu jednorodnej wspólnoty etnicznej i kulturowej nieustannie mierzą się z wyzwaniami stawianymi przez diasporę. Powrót członków rozproszonych wspólnot do historycznej ojczyzny stanowi żywe doświadczenie granic narodu, testując zarówno oficjalne deklaracje o więzach krwi, jak i społeczne wyobrażenia o rzeczywistej przynależności etnicznej. Współczesne badania nad diasporą koreańską coraz częściej podkreślają złożoność procesów migracyjnych oraz integracyjnych uwzględniając przemiany kulturowe, migracje powrotne oraz napięcia między etnonacjonalizmem a narastającą w Republice Korei od lat hybrydowością kulturową. Koryo-saram, czyli etniczni Koreańczycy zamieszkujący tereny byłego Związku Radzieckiego, stanowią szczególny przypadek diaspory, której historia naznaczona została przymusową deportacją z Dalekiego Wschodu do Azji Centralnej, a następnie transformacjami poradzieckimi i migracjami powrotnymi do Korei Południowej (Kim, 2003). Problem badawczy niniejszego artykułu koncentruje się na granicach przynależności narodowej w dyskursie tożsamości Korei Południowej wobec Koryo-saram. Mimo iż Republika Korei prowadzi aktywną politykę angażowania diaspory opartą na zasadzie etnonacjonalizmu, przedstawiciele diaspory Koryo-saram często doświadczają hierarchizacji, dyskryminacji kulturowej i ekonomicznej oraz alienacji społecznej po powrocie do kraju przodków (Song, 2019). To zjawisko ilustruje napięcie między inkluzywną retoryką diaspory a praktyką budowania granic przynależności gdzie kryteria takie jak język, kultura i status ekonomiczny kraju pochodzenia determinują stopień akceptacji. Artykuł uwzględnia również szerszy kontekst współczesnego kryzysu demograficznego w Republice Korei, ukazując repatriację Koryo-saram jako jedną z kluczowych strategii łagodzenia chronicznych niedoborów siły roboczej w sektorach nisko kwalifikowanych. Polityka wizowa oraz instrumentalne traktowanie etnicznych repatriantów jako tymczasowego rozwiązania ekonomicznego ujawniają paradoks etnonacjonalistycznego państwa, diaspora jest jednocześnie symbolem jedności narodowej i praktycznym narzędziem wypełniania luk na rynku pracy, bez przyznawania pełnych praw obywatelskich. W tekście podjęto również próbę odpowiedzi na pytanie, czy koreańska polityka prowadzona wobec diaspory może stanowić trwałe remedium na najniższy na świecie wskaźnik dzietności i gwałtowne starzenie się społeczeństwa koreańskiego. Metodologia badania opiera się na podejściu jakościowym, z naciskiem na analizę debaty publicznej oraz aktów prawnych. W ramach analizy wykorzystano publikacje naukowe, w tym artykuły i książki z zakresu historii Korei, migracji oraz studiów etnicznych, aby zidentyfikować kluczowe narracje dotyczące tożsamości i przynależności.
The Russian Federation’s disinformation activity is widely recognised in academic research. Classified as part of cognitive warfare, disinformation is a key tool used by Putin’s regime to promote the Russian perspective on international relations and to assess states and their policies. Disinformation covers a range of topics, including issues that may divide public opinion, such as migration. This paper analyses 240 instances of pro-Kremlin disinformation on migration from 2015 to 2024, drawn from the East Stratcom Task Force (EUvsDisinfo project) database, with a primary focus on European cohesion and security. The results indicate a multidimensional portrayal of migration as a threat to European countries and societies, orchestrated, according to the sources of disinformation, by US foreign policy, EU migration policy, and the political correctness of the member states’ governments.
