Artykuł porusza kwestie związane z budowaniem pozytywnego obrazu siebie poprzez tworzenie wspierającego środowiska edukacyjnego, umożliwiającego realizację różnorodnych potrzeb uczniów w młodszym wieku szkolnym. Praktyka pedagogiczna sprzyja podejmowaniu refleksji i namysłowi nad tworzeniem sytuacji edukacyjnych wspierających kształtowanie adekwatnej samooceny przez indywidualną aktywność badawczą ucznia, jego samodzielność i stopniowe przejmowanie odpowiedzialności za proces uczenia się. W ten sposób uczniowie rozwijają wiele różnorodnych kompetencji. Zrealizowany i opisany całoroczny projekt „Gościnne czytanie” jest przykładem działania inspirowanego założeniami edukacyjnych badań w działaniu, umożliwiających świadomą i refleksyjną pracę nad kompetencjami językowymi dzieci.
Artykuł stanowi wstęp do dalszych rozważań na temat wspólnych pedagogicznych myśli i językowych związków obecnych w twórczości Joanny Kulmowej i Janusza Korczaka. Zdaniem autorki zarówno Korczak, jak i Kulmowa są czołowymi przedstawicielami pedagogiki dzieciństwa, która łączy się z Korczakowskim prawem dziecka do szacunku i manifestowanym przez Kulmową prawem dziecka do eskapizmu literackiego. Joannę Kulmową, pilną czytelniczkę dzieł Starego Doktora, wiąże z Januszem Korczakiem językowe praktykowanie autobiografii. Łączy się ono także z językiem wczesnej edukacji, o którym jest mowa we wstępie i zakończeniu artykułu. Podtytuł „Prolegomena” nie jest więc przypadkowy, ale zapowiada kolejne, obszerniejsze opracowanie na ten temat.
Aktywizacja uczniów jest jednym z najważniejszych aspektów wszystkich poziomów edukacji. Klucz do sukcesu w tym zakresie stanowi właściwie dobrana metoda aktywizująca oraz środki dydaktyczne, które pozwalają zainteresować uczniów i zachęcić ich do działania. Niniejszy artykuł przedstawia propozycje materiałów dydaktycznych, jakie można wykorzystać do aktywizacji uczniów na poziomie edukacji wczesnoszkolnej. Proponowanymi materiałami dydaktycznymi są klocki konstrukcyjne, technologia rozszerzonej rzeczywistości oraz mata do kodowania. Zaproponowano sposób zastosowania podanych środków dydaktycznych oraz wskazano praktyczne przykłady zadań. Wszystkie opisane materiały dydaktyczne mogą być wykorzystywane zarówno w edukacji polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej, jak i w innych rodzajach kształcenia. Jednym z najbardziej popularnych obecnie narzędzi jest mata do kodowania. Atutem tego bardzo prostego środka dydaktycznego jest to, że da się go przygotować samodzielnie lub wspólnie z uczniami. Za jej pomocą można realizować treści kształcenia na różnych poziomach edukacyjnych, a także zachęcać uczniów do nauki w przyjemny, niemal nieświadomy sposób.
Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie interesującego poznawczo obszaru do empirycznej eksploracji, jakim jest nauczycielski profesjolekt stosowany przy redagowaniu ocen opisowych na świadectwach szkolnych. W swoim artykule prezentuję analizę ocen opisowych zachowania uczniów na świadectwach szkolnych, ze szczególnym zwróceniem uwagi na profesjolekt, w jakim są one formułowane. Nauczyciele sporządzający ocenę opisową zachowania zamieszczaną na świadectwie szkolnym powinni przygotować ją w formie indywidualnych opisów zachowania sformułowanych osobno dla każdego ucznia w klasie. W swojej ocenie powinni oni uwzględnić postępy ucznia w rozwoju emocjonalno-społecznym i osobiste osiągnięcia dziecka. Na podstawie wyników badania rozpoznawczego prezentuję przykłady, które dowodzą, że nauczyciele podczas formułowania ocen opisowych zachowania uczniów na świadectwach szkolnych posługują się nauczycielskim profesjolektem, który może być nie w pełni zrozumiały dla uczniów i ich rodziców – czyli najważniejszych odbiorców, do których są kierowane oceny zachowania w edukacji wczesnoszkolnej.
Zaburzenia przetwarzania sensorycznego występują u ok. 5–15% dzieci niewykazujących innych trudności w rozwoju. Ze względu na możliwe do uzyskania efekty terapii, jakie daje wczesna interwencja, wciąż badane są czynniki ryzyka oraz symptomy zaburzenia pojawiające się we wczesnym etapie rozwoju dziecka. Posługując się metodą analizy dokumentów, przestudiowano 305 kwestionariuszy wywiadów oraz arkuszy diagnoz dzieci z rozpoznaniem dysfunkcji integracji sensorycznej. W artykule przedstawiono częstotliwość występowania czynników pre-, peri- i postnatalnych w badanej grupie oraz porównano je z doniesieniami z badań zagranicznych. Wykazano zbieżność wskaźników wyróżniających się w badanej grupie z dotychczasową wiedzą na temat etiologii zaburzeń przetwarzania sensorycznego oraz wskazano możliwe dalsze kierunki badań.
W artykule analizie poddany został język dziecięcych bohaterów współczesnych utworów literackich w celu zbadania, czy lub w jak dużym stopniu i jakimi sposobami próbuje zbliżyć się do prawdy o byciu w świecie młodego człowieka. Czy można określić ramy językowej funkcji poznawczej w poszukiwaniu całościowego obrazu świata i jego usensowniającej wykładni? W jakiej mierze i czy w ogóle zasadne jest ustalanie jego (języka dziecięcych bohaterów) tożsamości z językiem opowiadającym o sytuacjach wyjątkowych, trudnych, lub nawet ekstremalnych z perspektywy „ja” literackiego dorosłych? Ów hermeneutyzujący namysł inspirowany jest myślą i jednocześnie troską o prawdę w literackiej wizji świata proponowanej dzieciom, która zdecydowanie wymyka się „infantylizującemu modelowi” pedagogiki wczesnej edukacji. Sym-bolicznym punktem wyjścia niniejszych rozważań stał się ujęty w werbalno-graficznym kodzie komunikacyjnym obraz świata ukazanego z perspektywy żydowskiej dziewczynki – mieszkanki Domu Sierot Janusza Korczaka – bohaterki książki Iwony Chmielewskiej Pamiętnik Blumki.
The theoretical background for the article is derived from the review of the literature in the field of educational and general management theory, sociology of organizations, pedagogy as well as child development. The authors pursued a goal to diagnose the management style from the micro- and macro perspectives, based on a pilot study involving specifically designed in-depth interview. The key research focus was located around the role of people in charge and their management functions in educational institutions. The selection of respondents was carried out on a non-randomized basis; the research sample included two school principals, one kindergarten director, and one person temporarily performing the functions of a school principal at the time of the interview. The research results have been discussed in relation to the current strategies of educational institution management science. The study findings made it possible to conclude that school managers prefer micromanagement, being more content with its seeming efficiency. The reluctance to introduce changes appears for the reason of “comfort” for the work of the whole school team. The selected strategy predetermines the fact that the performance on the ongoing tasks arising from the operation of schools is seen as more significant for both managers and employees than a long-term development policy aimed at the well-being of all the school stakeholders.
Spektrum autyzmu charakteryzuje się między innymi deficytami zdolności do inicjowania i podtrzymywania wzajemnych interakcji społecznych i komunikacji społecznej. Rozwój kompetencji komunikacyjnych dziecka ze spektrum autyzmu jest kluczowy, ponieważ przeciwdziała pojawieniu się lub zmniejsza intensywność i częstość zachowań uciążliwych czy agresywnych. Ponadto brak możliwości rozwoju komunikacji we wczesnym dzieciństwie niesie poważne ryzyko zaburzeń w dorosłości. Artykuł jest poświęcony kilku wybranym, opartym na dowodach naukowych, aktualnie stosowanych w Polsce, metodom diagnozy i terapii. Najpowszechniej używanymi instrumentami do postawienia diagnozy zaburzenia ze spektrum autyzmu stanowią narzędzia ADOS-2 (wystandaryzowany „Protokół obserwacji do diagnozowania zaburzeń ze spektrum autyzmu – druga edycja”) i ADI-R (kompleksowy, wystandaryzowany i częściowo ustrukturyzowany „Wywiad do Diagnozy Autyzmu – Wersja zrewidowana”). W Polsce do postawienia diagnozy funkcjonalnej wykorzystywany jest Profil Psychoedukacyjny PEP-3-PL. Do najlepiej przebadanych naukowo i skutecznych metod terapii w zakresie komunikacji dziecka autystycznego należą m.in. PECS (Picture Exchange Communication System) oraz ESDM (The Early Start Denver Model). Ważna jest świadomość różnej jakości podejść diagnostyczno-terapeutycznych oraz samych działań profesjonalistów. Najistotniejsze jednak jest to, aby odpowiednio zdiagnozować możliwości i potrzeby dziecka autystycznego i możliwie jak najwcześniej wprowadzać oddziaływania edukacyjno-terapeutyczne w zakresie komunikacji.
Opracowanie poświęcone jest twórczości ilustratorskiej do utworów literackich Janusza Korczaka oraz książkom obrazkowym związanym z życiem J. Korczaka. Zaprezentowano wybór polskich, reprezentatywnych, najpopularniejszych ilustracji dla młodego czytelnika, Dokonując ich syntetycznej analizy formalnej, uwzględniono publikacje ukazujące się od lat międzywojennych aż po czasy współczesne, w których obecna jest książka obrazkowa. Zastosowano opis charakterystyczny dla naukowych badań jakościowych.
Obok wielu korzyści, edukacja w podstawowej szkole muzycznej wiąże się z czynnikami ryzyka, ponieważ wśród dziecięcych muzyków występują objawy lękowe, stres i trema. Powodem tego jest fakt, że uczniowie doświadczają częstej ekspozycji społecznej w formie indywidualnych muzycznych występów publicznych – egzaminów, konkursów, koncertów, podczas których zostają oni poddani mniej lub bardziej formalnej ocenie oraz rywalizacji. Pamiętając, że uczniowie ci stanowią grupę wysoko wrażliwą na piękno plastyki, literatury, muzyki, przyjąć należy, iż potrzebują oni wsparcia psychologiczno-pedagogicznego dopasowanego do ich szczególnych potrzeb. W tym celu psycholog i pedagog szkolny, a także inne dorosłe osoby, znaczące w życiu ucznia, mogą zastosować niestandardowe metody terapeutyczne, czyli zwrócić się do uczniów językiem sztuki, bo taki dzieciom kształconym muzycznie jest przecież najbliższy. Autorka proponuje zatem, aby był to język poezji Joanny Kulmowej. Utwory wspomnianej poetki posiadają funkcje terapeutyczne, korzystne dla psychiki młodego muzyka, wpisujące się niejako w cele bajkoterapii, oraz wprowadzają one uczniów w świat wartości duchowych i estetycznych. Artykuł jest pierwszą częścią cyklu poświęconego wykorzystaniu twórczości Joanny Kulmowej w szkolnictwie muzycznym. Jego celem jest przedstawienie oraz analiza tomu Bajki skrzydlate pod kątem funkcji, jaką może on pełnić w psychologiczno-pedagogicznym wsparciu uczniów podstawowej szkoły muzycznej.
Artykuł podejmuje problematykę terapii pacjentów z afazją – zaburzeniem dotyczącym ekspresji i/lub recepcji mowy. We wprowadzeniu zdefiniowano pojęcie afazji oraz zaburzeń rozwoju językowego. Następnie omówiono warunki diagnozy, podkreślając wagę interdyscyplinarnej współpracy w tym procesie oraz jego znaczenie dla wyboru właściwych form oddziaływań terapeutycznych. Kolejną część artykułu stanowi omówienie metod terapii stosowanych w afazji, w tym alternatywnych i wspomagających metod komunikacji (AAC), a także refleksja na temat specjalistycznych kwalifikacji niezbędnych do realizacji celów terapeutycznych wraz z próbą ich sformułowania.
W niniejszym artykule podjęto problematykę zjawiska drugoroczności. Dokonano analizy literatury, na podstawie której wskazano, czym według wybranych autorów są niepowodzenia szkolne, jakie są ich przyczyny oraz jak przebiega proces, którego skutkiem może okazać się pozostanie ucznia kolejny rok w tej samej klasie. Opisano skalę tegoż zjawiska w Polsce i innych krajach europejskich, uwzględniając dane statystyczne dotyczące uczniów szkół podstawowych. Przedstawiono negatywne skutki drugoroczności oraz starano się ukazać korzyści, jakie mogą wynikać z powtarzania klasy. Celem artykułu było zwrócenie uwagi na to, aby nie postrzegać analizowanej kwestii w sposób, który koncentruje się wyłącznie na wadach i negatywnych konsekwencjach drugoroczności, ponieważ takie spojrzenie może okazać się bardzo krzywdzące dla ucznia powtarzającego klasę. Przedstawione w artykule informacje mogą przyczynić się do zwiększania powszechnej świadomości w zakresie omawianej problematyki, a co za tym idzie możliwe jest, że dzięki temu uda się uniknąć wielu negatywnych skutków, szczególnie społecznych, jakich doświadczają uczniowie pozostający kolejny rok w tej samej klasie.
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie strategii radzenia sobie ze stresem przez matki dzieci z niepełnosprawnościami. Należy zauważyć, że matki dzieci z niepełnosprawnością w większym stopniu niż ojcowie są narażone na stres, co może wynikać z tego, że to one w przeważającej mierze zajmują się dzieckiem (niekiedy robią to przez całą dobę). Często to na matkach spoczywa ciężar organizowania dla dziecka opieki, terapii i rehabilitacji. Nasilenie stresu zależy od wielu czynników i jest w dużym stopniu doświadczeniem subiektywnym. Niewątpliwie na poziom stresu wpływa czas, w jakim rodzice są informowani o niepełnosprawności swojego dziecka, sposób przekazania tej informacji, a także sama niepełnosprawność i jej rodzaj. Czynnikami, które mają wpływ na poziom odczuwanego przez rodzica stresu, są również cechy dziecka, jego zachowanie, stopień samodzielności. Ogromne znaczenie w sytuacji obciążenia ma sposób radzenia sobie z nią oraz wykorzystywane w tym celu strategie. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, a grupę badawczą stanowiły 62 kobiety, które są matkami dzieci z niepełnosprawnościami – 31 matek dzieci w normie intelektualnej, z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i 31 matek dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Wyniki badań wskazują na to, że badane respondentki stosują różne strategie radzenia sobie ze stresem, jednak w przeważającej mierze są to te, które skoncentrowane są na emocjach i ich wyładowaniu. Często stosowaną strategią jest także planowanie oraz poszukiwanie wsparcia instrumentalnego.
Edukacja wysokiej jakości coraz częściej pojawia się w dyskursie społecznym. Zbieżnie występuje termin edukacji włączającej, który z powodu braku jednolitej koncepcji teoretycznej i praktycznej często analizowany jest przez różnych nauczycieli akademickich. Wskazana różnorodność pozwala na różne sposoby definiowania, co wprowadza pewien chaos informacyjny. Można postawić tezę, że edukacja włączająca jest jednym z elementów zmiany, projektem reformy systemu oświatowego, którego celem jest zbudowanie szkoły wysokiej jakości dla wszystkich uczniów. Jednym z głównych liderów wspomnianej zmiany jest nauczyciel, który funkcjonuje w ramach obowiązującej rzeczywistości społecznej, stanowiąc jednocześnie jej współtwórcę. Celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie opinii nauczycieli na temat ich sytuacji zawodowej w czasie wprowadzania edukacji włączającej jako elementu edukacji wysokiej jakości.
W artykule zwrócono uwagę na potrzebę wczesnego rozpoznawania zaburzeń autystycznych (ASD) u małych dzieci. Wskazano symptomy ASD w zakresie interakcji spo-łecznych, mowy i komunikowania się, zabawy oraz specyficznych zainteresowań i aktywności, które można zaobserwować w początkowych latach życia dziecka. Zwrócono uwagę na częste współwystępowanie zaburzeń integracji sensorycznej. Odwołując się do casy study, zaprezentowano przypadek trzyletniego chłopca diagnozowanego pod kątem ASD i to-warzyszących spektrum trudności w przetwarzaniu bodźców sensorycznych. Po zaprezentowaniu wyników badań zaproponowano działania terapeutyczne niezbędne w pracy z dzieckiem ze zdiagnozowanym ASD, w tym wczesne wspomaganie rozwoju (WWR), kształcenie specjalne (KS) oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO).
Gry wideo stają się nieodłącznym elementem życia wielu ludzi. Wykorzystywane są głównie w celach rozrywkowych, jednak mogą mieć również inne zastosowania. Specjalnym ich rodzajem są gry dydaktyczne, których głównym przeznaczeniem nie jest zapewnienie użytkownikowi rozrywki, lecz przekazanie mu wiedzy bądź umożliwienie doskonalenia umiejętności z wybranej dziedziny. Artykuł prezentuje wyniki badania przeprowadzonego przy użyciu gry edukacyjnej Esteville o strukturze charakterystycznej dla gier typu RPG. Gracz wciela się w wirtualną postać, której zadaniem jest eksploracja stworzonego świata, aby prowadzić rozmowy z innymi po-staciami komputerowymi pełniącymi tu rolę jego pacjentów. Celem gry jest zdobywanie i rozwijanie kompetencji w zakresie przeprowadzania skutecznego wywiadu i nawiązywania profe-sjonalnej relacji między lekarzem a pacjentem. Obecnie gra ma największe zastosowanie wśród przyszłych lekarzy, a także wśród studentów innych kierunków, których przyszła praca zawodowa będzie wymagała interakcji interpersonalnych w ramach relacji profesjonalista‒pacjent. Ostatecznie gra Esteville ma być narzędziem w sposób znaczący zwiększającym skuteczność uczenia się w toku nowoczesnego procesu edukacyjnego.
Niepełnosprawność jako zagadnienie teoretyczne stanowi kluczowy składnik programu kształcenia na kierunku pedagogika specjalna. Włączenie do programu tych studiów przedmiotów obejmujących interdyscyplinarną wiedzę na temat niepełnosprawności jest – między innymi – realizacją krytycznych postulatów sformułowanych na gruncie studiów o niepełnosprawności. W artykule zaprezentowane zostały możliwości dydaktyczne i wyzwania związane z realizacją przedmiotu „studia nad niepełnosprawnością” w ramach jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika specjalna. Wskazane zostały kluczowe konteksty teoretyczne współczesnej wiedzy o niepełnosprawności, takie jak: nurt eco-ableism, cripowanie edukacji i kultury, nowy materializm, sprawiedliwość dla osób z niepełnosprawnością.
Tekst dotyczy sytuacji osób z autyzmem w środowisku uczelni wyższej oraz sposobów ich skutecznego wspierania w procesie studiowania. Inspiracją do napisania artykułu stała się wizyta studyjna w Dublin City University (DCU) – pierwszym w Irlandii i na świecie uniwersytecie przyjaznym osobom z autyzmem (Autism Friendly University – AFU). Kluczową dla prowadzonych rozważań jest teza, że obecność osób ze spektrum autyzmu stawia przed uczelniami nowe wyzwania, a tradycyjny model ich wspierania przestał być wystarczający. Stworzenie ekosystemu akademickiego, w którym osoby o różnych profilach funkcjonowania są w stanie odnaleźć swoje miejsce oraz rozwinąć potencjał wymaga synergii kilku elementów: dostosowania procesu nauczania, innowacyjnych sposobów wspierania uwzględniających dobrostan studenta, dostosowania infrastruktury oraz świadomości i otwartości całej społeczności akademickiej na potrzeby osób z autyzmem.
W artykule poruszono problem zaburzeń mo¬dulacji sensorycznej u dzieci ze spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera. Omówienia problemu dokonano na przykładzie indywidualnego przypadku. W treści przybliżono charakterystyczne zachowania towarzyszące zaburzeniom prze¬twarzania bodźców sensorycznych oraz opisano reakcje, jakie towarzyszą dzieciom, które je przejawiają. Zaproponowano działania pomocowe oraz implikacje dla praktyki.
Celem artykułu jest ukazanie doświadczeń z procesu inkluzji w ramach czeskiej ustawy szkolnej. Szansy dla właściwego ukierunkowania edukacji inkluzyjnej można upatrywać w wychowaniu artystycznym i wychowaniu estetycznym. Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z powodu niepełnosprawności intelektualnej mają wielorakie ograniczenia, ale też możliwości. Poprzez edukację szkolną mogą tak jak inni rozwijać się i realizować swoje plany życiowe. Refleksja doświadczeń z projektu Unii Europejskiej „Kreowanie sieci inkluzyjnych szkół w województwach morawsko-śląskim i zlińskim”.
