Polskie Stronnictwo Ludowe od początku transformacji systemowej w Polsce jest stałym elementem sceny politycznej. W przestrzeni refleksji politycznej Stronnictwa występują zagadnienia związane z aksjologicznymi podstawami działalności, w tym także z kwestią zapewnienia bezpieczeństwa Polski. Według PSL czynnikiem wprowadzającym poczucie bezpieczeństwa jest zagwarantowanie bytu jednostkowego, rodzinnego i narodowego Polaków. Ludowcy zawsze podkreślali potrzebę zapewnienia suwerenności państwa, ochrony jego granic i obrony obywateli polskich przebywających poza obszarem Rzeczypospolitej. Zwracano uwagę na potrzebę kształtowania dobrych stosunków z sąsiadami i innymi państwami. Partia swoją myśl polityczną dotyczącą kwestii bezpieczeństwa kilkakrotnie modernizowała, wzbogacając ją o nowe treści odpowiadające pojawiającym się wyzwaniom. W latach 90. XX w. w programach PSL problem bezpieczeństwa postrzegany był tradycyjnie, jako bezpieczeństwo państwa i jego obrona. W kolejnych – bezpieczeństwo państwa miało zostać osiągnięte dzięki wielu przedsięwzięciom krajowym czy międzynarodowym, takim jak m.in. wejście Polski w struktury euroatlantyckie, współpraca z sąsiadami, działalność w ramach CEFTA, poprawa bezpieczeństwa ekologicznego oraz ostatnie – walka z pandemią COVID-19, modernizacja armii i pomoc dla Ukrainy. Ludowcy jako wyznawcy „trzeciej drogi” postulują pluralizm w gospodarce, który ma również znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.
In the article, I will delve into the hydropolitical security conditions stemming from the weaponisation of the natural environment, specifically focusing on water access. The significance of this existential challenge arises not only from the limited global drinking water resources (comprising merely 3%), but also from the escalating use of water as a potential – albeit not always practical – means of direct or indirect coercion in international relations. To address these concerns, I will employ hydropolitics, securitisation theory, speech act analysis, and a case study approach, utilising the Tajik investment project exemplified by the Rogun Dam. The article aims to contribute value by scrutinising the securitisation process components, including speech acts, pertaining to this issue. Additionally, it will explore the role of weaponisation as a factor in enhancing the construction of an existential threat within this process.
Historic urban space, consisting of old towns and historic districts, is subject to a specific interplay between individual actors of the process of its planning. An architect, one of four major actors in the game for historic space, usually possesses a set of characteristic convictions, ideas, and values they believe in. There is a specific ideological profile of an architect as a creator, resulting from modernist revolution and greatly affecting the quality of architecture developed by them, especially when dealing with the problem of degraded space (e.g., as a result of warfare). On the other hand, a local politician (in the case of a city – an executive organ, i.e., a mayor or a president) does not always realize how much depends on their decisions shaping historic space in a particular model direction. Contemporary Polish law gives local authorities the ultimate power to create spatial policy in historic areas. In order to be able to act intentionally in the surrounding space, as well as to enter into a substantive dialogue with an architect, a local politician should possess certain models of shaping historic space – ready-to-use templates of political decisions. The main goal of this article is to present models of shaping historic urban space – conservation, restoration, modern creation, traditional creation, retroversion, and reconstruction – as well as to present an architect’s response to attempts at political implementations of each of these models.
Dynamic changes in the urban environment oblige us to look for new concepts for shaping city space. The concept of governance is becoming a current trend, often related to the idea of sustainable development, which is the main development tendency of modern agglomerations. Governance is a valuable core for governing the city, an important element of which should be the participation and inclusion of all urban policy entities. Nevertheless, it is a universal concept. Due to the need to take into account specific local conditions, a case study of the city of Bydgoszcz was used. The research hypothesis was that the implementation of urban policy in shaping Bydgoszcz’s space is an ineffective implementation of governance assumptions. The author presented the determinants of urban policy in this area. She also conducted surveys on 800 residents of Bydgoszcz aged 18 and over. Their aim was to verify the residents’ position on the quality of Bydgoszcz’s urban space and the participation of Bydgoszcz residents in the process of shaping it. This led to a confirmation that the implementation of governance in the Bydgoszcz realities, although formally present, does not fully fulfill its functions and does not implement the assumptions effectively. The study is therefore a diagnosis that is a signal for decision-makers and urban practitioners.
Zakres podmiotowy i przedmiotowy uprawnień posłów do kontroli działalności rządu wynika z przepisu art. 95 ust. 2 Konstytucji RP z 1997 r. oraz Ustawy z 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, art. 16 ust. 1 i art. 19 ust. 1. Ustawowe uprawnienie do składania interpelacji poselskiej oraz uzyskanie na nie odpowiedzi zapisano w Regulaminie Sejmu. Celem artykułu jest omówienie istotnych zagadnień związanych z interpelacją poselską. Analizie zostały poddane interpelacje w sprawach regionu złożone przez posłów z okręgu wyborczego nr 41 w latach 2019–2023. Przedmiotem rozważań była istota interpelacji, jej adresaci, problemy i kwestie będące podstawą zadanych pytań, wpływ prac zespołów parlamentarnych na problematykę interpelacji oraz sposób udzielania odpowiedzi na interpelacje przez organa administracji rządowej. Podjęto próbę merytorycznej i ilościowej oceny złożonych interpelacji. W artykule wykorzystano metody: analizy dokumentów prawnych, porównawczą i statystyczną.
Debata dotycząca przystąpienia Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego i polityki obronnej należała do dominujących tematów pojawiających się w polskim dyskursie politycznym po przemianach ustrojowych 1989 r. W artykule szczególnie eksponowana jest teoretyczna warstwa myśli politycznej, jego celem zaś jest analiza poglądów politycznych Polskiego Stronnictwa Ludowego na rolę i znaczenie NATO dla bezpieczeństwa państwa polskiego oraz polityki obronnej. Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego była podstawowym sojuszem militarnym, na który swoją uwagę skierowali politycy PSL. Ludowcy byli zainteresowani przystąpieniem do sojuszu, a po przyłączeniu za priorytet uznawali spełnienie najważniejszej funkcji NATO – zapewnienia bezpieczeństwa państwom członkowskim, obrony ich terytorium i ludności. Armia miała realizować zadania obronne w odniesieniu do ochrony granic państwowych oraz wypełniać zobowiązania sojusznicze w ramach członkostwa w NATO. Dla PSL priorytetem w preferowanym modelu armii była jej profesjonalizacja, która miała zastąpić zachowawcze podejście do armii poborowej. Członkowie Stronnictwa sprzeciwiali się utworzeniu Wojsk Obrony Terytorialnej, domagając się powołania Narodowych Sił Rezerwowych, które miały być „wyselekcjonowanym ochotniczym zasobem żołnierzy rezerwy”. Przemysł zbrojeniowy miał strategiczne znaczenie dla obronności państwa. Ważnym elementem polityki obronnej i bezpieczeństwa państwa według ludowców była też Wojskowa Służba Zdrowia.
Narodowa Demokracja kształtowała wizję narodu polskiego, którego losy były zdeterminowane przez uwarunkowania geopolityczne. Twórcy myśli politycznej endecji, na czele z Romanem Dmowskim, diagnozowali przestrzeń kulturową na podbudowie przyrodniczo-geograficznej, oddziałującej na kondycję Polski. Opiniowali wpływy duchowości Wschodu, z którego czerpali wiedzę o sile kultury i moralności, a także o ich znaczeniu dla wzmocnienia zwartości narodowej. Harmonizowali je z procesami okcydentalizowania Polski, zwracając uwagę na znaczenie chrześcijaństwa oraz na oddziaływanie myśli prawnej, zaczerpniętej ze spuścizny antycznego Rzymu.
The aim of this article is to present historical changes in the Ukrainian Soviet Socialist Republic based on an empirical analysis of the reforms of that time. In the Soviet Union, there were several attempts to reform the socialist economy. However, none of these reforms changed it structurally because they did not aim to build a new economic order or transform the old one; their mission was merely to save the socialist economy. The research area covers the reform activities of Nikita Khrushchev, as well as the reforms of the 1960s and 1970s. An important period of reform of the economic and political systems occurred in the 1980s. The bold economic and political reforms introduced by Mikhail Gorbachеv were subsequently referred to as “perestroika” (reconstruction), “uskorenie” (acceleration), and “glasnost” (openness). However, these reform activities were generally delayed and did not contribute to the stabilization of the economy or state policy, but even destabilized it. However, repeated and ill-considered reforms caused unexpected changes in the policy and economic system of the USSR.
The phenomenon of engaging mercenaries to participate in armed conflicts or conduct operations on the verge of war has been known since ancient times. The first documented mentions of armed clashes in which mercenaries took part date back to the 13th century BC and refer to the battle of Kadesh. Famous formations of Greek hoplites often served the Persian rulers. Their services were used by Alexander of Macedon, Hannibal and the rulers of the Roman Empire. Mercenaries developed most intensively during the Renaissance, where the city-states of Italy used mercenary formations. The Germans, the Swiss and the Scots were involved in mercenaries. In the First Polish Republic, the most well-known formation of this type was the Lisowczycy (the Lisowczyks). It was not until the creation of national armies at the end of the 18th century that mercenary formations disappeared. For example, the French Constituent Assembly passed a ban on the employment of mercenaries in the French state on February 28, 1790. The revival of mercenaries was influenced by the Cold War, especially the period of decolonization of Africa. At that time, mercenaries were employed by former colonizers who did not want to get rid of their dependent territories, often rich in various types of natural resources. Mercenaries played a vital role in shaping the political landscape of the world. Their extremely controversial activities were penalized at the end of the 20th century under international legal regulations. It is commonly believed that the role of mercenaries has now been taken over by private military companies (from now on: PMCs), which, unlike their predecessors, legally operate transnational companies. However, the purpose of their actions is the same as that of mercenaries, namely, to offer their services to the highest bidder. International law entities, transnational corporations, NGOs, and organised crime groups benefit from their support. Nevertheless, their existence has become a fact with which we must come to terms. Considering the excellent organization, professionalism and equipment of PMC employees, one should consider whether it would be justified to hire these companies to conduct peacekeeping operations supervised by the UN Security Council. Of course, these considerations apply to companies whose employees have not violated the applicable norms of international law.
Celem niniejszego artykułu jest przeanalizowanie głównych założeń tzw. ustaw dyktatorskich uchwalonych przez Radę Najwyższą Ukrainy 16 stycznia 2014 r., ich konsekwencji społeczno-politycznych oraz wpływu na dalszy przebieg Euromajdanu. W artykule zostały przedstawione główne założenia ustaw z 16 stycznia 2014 r., które ówczesne władze uchwaliły w celu wygaszenia Euromajdanu. Ustawy te były sprzeczne z Konstytucją Ukrainy. Za ich pośrednictwem rządzący wprowadzali w państwie zasady reżimu autorytarnego, wzorując się na Federacji Rosyjskiej. Omówione zostały również konsekwencje społeczno-polityczne tychże ustaw. Dla osiągnięcia celu badawczego i weryfikacji hipotezy zostały zastosowane następujące metody: historyczna, systemowa, instytucjonalno-prawna oraz studium przypadku (case study).
W artykule dokonano analizy kontaktów krajowego ruchu chrześcijańsko-demokratycznego z politycznymi ugrupowaniami chadeckimi z Europy Zachodniej oraz międzynarodowymi organizacjami zrzeszającymi przedstawicieli partii chrześcijańsko-demokratycznych w latach 1989–1991, tj. od politycznego przełomu roku 1989 do wyborów parlamentarnych w 1991 r. Działający od 1967 r. Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych (ODiSS) od początku swojej działalności nawiązywał kontakty i utrzymywał relacje ze strukturami emigracyjnego Stronnictwa Pracy, a następnie z organizacjami międzynarodowego ruchu chrześcijańsko-demokratycznego (m.in. Chrześcijańsko-Demokratyczną Unią Europy Środkowej, Europejską Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną, Międzynarodową Unią Młodych Chrześcijańskich Demokratów i Międzynarodówką Chrześcijańsko-Demokratyczną). Relacje te pogłębiły się w latach 1986–1989, kiedy oficjalne wizyty w Polsce złożyli liderzy europejskiego ruchu chrześcijańsko-demokratycznego. Uznali oni działający przy ruchu ODiSS Chrześcijańsko-Demokratyczny Klub Myśli Politycznej za prototyp partii chadeckiej. Z początkiem 1989 r. wspólnie z krajowymi seniorami ruchu chrześcijańsko-demokratycznego zawiązano Stronnictwo Pracy, przekształcone w 1990 r. w Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy (ChDSP). Stronnictwo, jako jedyną polską partię polityczną, przyjęto do Międzynarodówki Chrześcijańsko-Demokratycznej. Do 1991 r. chadecy rywalizowali jednak o utrzymanie monopolu w kontaktach z międzynarodowym ruchem chadeckim z nowo powstałymi środowiskami centroprawicy, m.in. Porozumieniem Centrum i Partią Chrześcijańskich Demokratów. W konsekwencji wewnętrznych sporów personalnych i taktycznych ChDSP uległo dekompozycji. Wyłoniły się z niego rozmaite inicjatywy secesyjne. Dodatkowo na scenie politycznej pojawiło się kilkadziesiąt nowych środowisk odwołujących się do tradycji chrześcijańsko-demokratycznej. Podjęte w latach 1990–1991 próby zjednoczenia nie powiodły się. Chadecy utracili również monopol w kontaktach z bliźniaczymi partiami chadeckimi w Europie oraz strukturami międzynarodowego ruchu chrześcijańsko-demokratycznego.
In today’s world, among other environmental issues, the problems of anthropogenic climate change and the fear of a “climate catastrophe” have been the central focus of contemporary discourse. This has compelled most governments to make efforts to reduce the use of fossil fuels in the energy industry and beyond. Information about the rapid pace of climate warming has simultaneously become a source of social unrest and radicalization. This is evident in popularising movements such as Fridays for Future, Youth for Climate, Climate Strike, Youth Strike for Climate, Extinction Rebellion, etc. One of their key demands is the virtually immediate and drastic reduction of greenhouse gas emissions by all countries worldwide. In their efforts to promote their agenda, these organizations are increasingly resorting to methods reminiscent of the history of extreme environmental movements. These methods include blocking transportation and transmission infrastructure or engaging in increasingly bold attempts to destroy property, including unique works of art. In this article, as a case study, we will explore the activities of two organizations, Just Stop Oil (JSO) and Letzte Generation (LG), to determine whether the activities of contemporary pro-environmental movements exhibit signs of radicalism or environmental extremism. Additionally, we will examine whether their actions can be considered analogous to ecoterrorist actions of the past. As part of our research, in addition to the case study, we also utilized the desk research method. We analyzed academic publications on extremism and terrorism and used the content of the JSO and LG websites as well as media reports on their current activities as source material.
Poniższy tekst przedstawia postawy duchowieństwa rzymskokatolickiego w pierwszej połowie lat 80. XX w. z perspektywy analiz sporządzonych przez Urząd ds. Wyznań (UdsW) odpowiadający za prowadzenie oficjalnej polityki władz PRL wobec Kościołów i związków wyznaniowych. Przeanalizowano raporty z kontroli wydziałów ds. wyznań (WdsW) przeprowadzonych przez centralę urzędu oraz sprawozdania z działalności poszczególnych wydziałów ds. wyznań z lat 1982–1985. Zbadano, w jaki sposób aparat wyznaniowy oceniał duchowieństwo, wyszczególniono zbiory najczęściej występujących postaw oraz wskazano, jakie metody UdsW stosował, żeby przeciwdziałać działalności opozycyjnej kapłanów, oraz jak inicjowano postawy przychylne wobec władz komunistycznych.
Cel zaprezentowanych w niniejszym artykule badań stanowiło udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób po roku 2015 (w którym partia Prawo i Sprawiedliwość zwyciężyła w wyborach parlamentarnych i prezydenckich) organy polskiej polityki zagranicznej wykorzystywały treści polityki pamięci do definiowania i konkretyzowania bezpieczeństwa zewnętrznego Polski. Aby rozwiązać postawiony problem, posłużono się dwiema dopełniającymi się metodami badawczymi (analizą struktur narracyjnych oraz analizą treści). Dzięki obranej perspektywie badawczej możliwe stało się wieloaspektowe rozpatrzenie pochodzących z badanego okresu wypowiedzi i dokumentów, w których właściwe w dziedzinie polityki zagranicznej władze przedstawiały kierunki kreacji i pojmowania bezpieczeństwa Polski, czyniąc to poprzez podejmowanie narracji pamięci. W badaniu zwrócono uwagę na trzy obszary tematyczne: relacje z Federacją Rosyjską, relacje z Ukrainą oraz budowę wizerunku państwa w służbie bezpieczeństwa.
The article focuses on the idea of Scottish independence both before and after Britain’s exit from the European Union. The research aims to assess Scotland’s chances of becoming an independent country. Over the centuries, Scotland has made several attempts to separate from Great Britain, but all have failed. Also, the Scottish 2014 referendum turned out a defeat for supporters of independence and set back Scottish independence aspirations. Nonetheless, Brexit became a compelling argument for supporters of independence to hold a new referendum, as 62% of Scots were against leaving the EU. The main research method is based on a critical review of the literature and source materials. The system and comparative methods and elements of the institutional-legal method were also used to write the paper. The article’s assessment of a modern Scotland’s idea of independence indicates that EU membership has been beneficial for Scots in many respects. It also outlines the challenges that Scotland may have to face once full sovereignty is achieved. It was shown that the idea of independence is still a lively aspect of Scottish politics. However, it is worth noting that support for Scottish separation from the UK can change as a result of various factors. Moreover, Westminster is strongly opposed to Scotland’s secession plans as its desire is to maintain the unity and stability of the United Kingdom. The Scottish Government continues to support the independence idea, however, it would be possible only with public approval, and currently the majority of Scots oppose the idea and the referendum defeat would almost certainly close the door to Scottish independence for many years.
The political situation of the inhabitants of Kielce changed with the hostilities of World War I. In the Military General Government of Lublin, on August 18, 1916, a regulation was issued regarding the local government system in 34 cities of the Austrian occupation, including Kielce. The announcement of elections to the city council in 1916 accelerated the city inhabitants’ political maturation process. When the Kielce City Council was established in January 1917, it became a vital civic institution that contributed significantly to the increase in the inhabitants’ social, economic and political activity. Then, the city government was an organized representation towards the occupation authorities, actively working to improve the living conditions of the city inhabitants. National and state demands were formulated at the City Council forum. Many councilors at that time, after regaining independence, actively participated in the local government life of Kielce in 1918–1939.
Celem artykułu jest analiza dyskursywno-krytyczna przemówienia Donalda Trumpa, które prezydencki kandydat republikanów wygłosił na konwencji partii 18 lipca 2024 r. w Milwaukee. Dyskurs potraktowano jako użycie języka w określonym kontekście społecznym, jak również jako praktykę społeczną, w której realizowana jest perlokucyjna funkcja języka. Przyjęto ponadto założenie o władzotwórczych właściwościach dyskursu, a więc koncepcję, w której język jest źródłem ukrytych stosunków władzy i prowadzi do narzucania znaczeń. Należy wyliczyć najistotniejsze wnioski wypływające z analizy przemówienia. Polityk stosował w przemówieniu sądy wartościujące celem uzyskania ze strony audytorium legitymizacji dla własnego programu politycznego, dla dotychczasowych deklarowanych osiągnięć politycznych, jak również dla własnej krytycznej, negatywnej oceny sytuacji polityczno-społecznej za czasów rządów Joe Bidena. Retoryka Trumpa jest retoryką wykluczającą, czego dowodzi kreowana dychotomia my–oni. Celem ataków polityka są grupy mniejszościowe (nielegalni imigranci) oraz elity, w opozycji do których postawieni zostają „zwykli obywatele”. Republikanin odwołuje się do strategii denotacji, stosując pejoratywne wartościowanie wobec swoich oponentów. Z kolei strategia perspektywizacji wskazuje na wyłącznie pozytywną ocenę własnego programu i dokonań politycznych oraz na wyłącznie krytyczną opinię o demokratach. Trump stosuje także strategię wzmacniającą poprzez użycie czasowników illokucyjnych. Artykuł przynosi zysk poznawczy w obszarze badań nad dyskursem Donalda Trumpa podczas kampanii wyborczej w Stanach Zjednoczonych w 2024 r.
Celem artykułu jest zaprezentowanie różnych form wsparcia seniorów w kontekście zasady subsydiarności – od czasu transformacji ustrojowej, a szczególnie od 2004 r. do chwili obecnej. W opracowaniu wykorzystano metodę instytucjonalno-prawną, opartą głównie na badaniu dokumentów, takich jak: akty prawne, programy opieki nad ludźmi starszymi oraz wybrane dane statystyczne Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej dotyczące lat 2001–2023. Artykuł pokazuje, że system pomocy społecznej kształtowany po 1990 r. w odniesieniu do ludzi starszych jest oparty na zasadzie subsydiarności, łączącej się z przenoszeniem na samorządy lokalne odpowiedzialności (również finansowej) za wsparcie seniorów. Regule tej towarzyszą inne zasady, głównie wielosektorowości w organizacji wsparcia (instytucje publiczne – organizacje społeczne – społeczność lokalna – rodzina) oraz deinstytucjonalizacji, które przyczyniają się do rozwijania różnych form pomocy środowiskowej dla osób starszych w zamian za całodobowe wsparcie w domach opieki. Istotny wpływ na zasady świadczenia opieki miał czas tuż po wejściu Polski do UE, kiedy wprowadzono świadczenia finansowe dla opiekunów oraz programy aktywizacji seniorów, a następnie okres po 2015 r., kiedy zaczęto intensywniej niż dotychczas rozwijać usługi dla osób niesamodzielnych w środowiskach lokalnych przy wspólnym zaangażowaniu rządu, samorządów lokalnych oraz trzeciego sektora.
W artykule zanalizowano kompleksową strategię Chin wobec Kaukazu Południowego, koncentrując się na inwestycjach bezpośrednich w Gruzji i Azerbejdżanie. Chiny realizują Inicjatywę Pasa i Szlaku, inwestując w projekty infrastrukturalne, energetyczne i logistyczne w celu wzmocnienia więzi gospodarczych i zwiększenia wpływów Pekinu w regionie. W ramach inicjatywy wspierają również rozwój portów i linii kolejowych oraz szlaków transportowych. Oprócz działalności gospodarczej Państwo Środka jest także aktywne w obszarach edukacji i kultury – do tej aktywności wykorzystuje sieć Instytutów Konfucjusza. W artykule analizie poddano sposób, w jaki inwestycje te wpisują się w szerszą strategię geopolityczną Chin, i ich dążenie do wzmocnienia obecności na Kaukazie Południowym.
