Nog altijd verkeerde beelden over ‘de ander’: Interview met Sibo Kanobana Sibo Kanobana is doctor in de sociolinguïstiek en auteur. Hij doceerde sociolinguïstiek en postkoloniale studies aan de Universiteit Gent en doet dat nu aan de Open Universiteit in Nederland. Zijn dubbele positie als ervaringsdeskundige en docent maakt hem een interessante gesprekspartner voor dit themanummer. Lesredacteuren Merel Borgesius en Kathleen Collijs interviewden hem. We herkennen allemaal de sociale onrechtvaardigheid die onze NT2-leerders treft en we willen graag iets doen. Sibo Kanobana benadrukt dat het belangrijk is om na te gaan wat de dieperliggende oorzaken zijn van structurele ongelijkheid. Hoe blijven we ons bewust van onze manier van kijken en denken en wat kunnen we hiermee in onze onderwijspraktijk en daarbuiten?
Geleid buitenschools luisteren: Een procesgerichte aanpak Theoretisch opgeleiden die een hoog taalniveau in het Nederlands willen behalen, moeten complexe luisterteksten leren begrijpen. Dat kunnen programma's zijn op radio en tv, podcasts of live vergaderingen op het werk. Naarmate deze cursisten verder komen in hun taalverwerving gaan ook hun leerbehoeften uiteenlopen. Het is echter ondoenlijk om alle situaties die ze tegenkomen te trainen in de les. De oplossing lijkt simpel: laat hen meer luisteren buiten de les. Nu is luisteren een ingewikkelde vaardigheid waarop cursisten moeilijk grip krijgen. Aan de hand van de geleide metacognitieve aanpak van Goh en Vandergrift (2022) laat Lesredacteur Onno ter Haar zien hoe je cursisten helpt betere luisteraars te worden. Het laten ervaren van strategieën is daarbij cruciaal.
Segregatie om sociale integratie te bevorderen: De inclusieparadox van de ISK Voor anderstalige nieuwkomers tussen twaalf en achttien jaar vormt de ISK een eerste opstap in het Nederlandse onderwijs. Hier krijgen zij begeleiding in een veilige en ondersteunende omgeving. De overgang van ISK naar regulier onderwijs is voor veel leerlingen echter moeilijk en ingrijpend. Mogelijkerwijs komt dit doordat het ISK-onderwijs gesegregeerd is van het reguliere onderwijs. Daardoor zijn er weinig gelegenheden voor nieuwkomers en reguliere leerlingen om in contact te komen met elkaar. Dit doet vragen rijzen: Hoe inclusief is het ISK-onderwijs eigenlijk? In hoeverre draagt het bij aan taalverwerving en sociale integratie? En wat vinden ISK-docenten hiervan? Beeke Snijders en Gerrit Jan Kootstra doen verslag van een onderzoek waarin ze de ideeën en ervaringen van ISK-docenten op dit gebied in kaart brengen.
Accent: identiteit of struikelblok op de werkvloer? 'Ik zweef mijn hele leven, letterlijk en figuurlijk, tussen twee werelden. Geboren in Rusland, opgegroeid in Nederland. Het Nederlands werd mijn tweede taal, mijn dagelijkse taal, mijn professionele taal. Uiteindelijk behaalde ik zelfs het niveau om docent Nederlands te worden. En toch: mijn hele leven word ik vergezeld door een licht accent.' Dit zijn de woorden van Maria Abramovitch. Zij kwam tot het besef dat een licht accent hebben gevolgen heeft voor iemands kansen op de werkvloer. Uit een enquête onder NT2-cursisten van verschillende taalscholen in Nederland blijkt dat haar ervaringen niet op zichzelf staan.
Gisteren komt nooit meer terug, vandaag ook niet meer: weerbaarheid en veerkracht Om inwoners voor te bereiden op mogelijk geweld en andere rampspoed krijgt iedereen in Nederland een folder over noodpakketten in de bus. Waar moet je zelf thuis voor zorgen (water, eten, batterijen), wat moet je weten, waar moet je op voorbereid zijn (misschien lege en gesloten winkels, of geen elektriciteit, misschien wel oorlog). Ook in Vlaanderen is het een regelmatig gespreksonderwerp. Sommige mensen doen er wat lacherig en nonchalant over, andere mensen worden er bang van.
‘Wij zoeken minimaal C2-niveau’: Sociale rechtvaardigheid bespreekbaar maken Vrijwel alle NT2-cursisten krijgen te maken met negatieve vooroordelen of een oneerlijke behandeling. Ze worden bijvoorbeeld afgewezen voor een baan vanwege een accent, of krijgen opmerkingen van onbekenden op straat. Het is belangrijk om hier ook in de les over te kunnen praten. Zo zien cursisten dat ze niet de enige zijn, voelen ze zich gesteund en wordt de kans op succes groter. Maar hoe doe je dat? Rebecca van Raamsdonk begeleidde als docent en oprichter van Nabu academy, een taalschool voor vergevorderden, tientallen gesprekken over soms pijnlijke onderwerpen. Zij vertelt in dit artikel hoe je als docent sociale onrechtvaardigheid bespreekbaar maakt.
Later is een open veld (met of zonder kraaien) Wat wil ik later worden? Voor een twaalf- of dertienjarige is die vraag nog de ver-van-mijn-bedshow. Rian Visser dicht daarover: 'Ik zeg: Later is een open veld. Ik zie geen hek, of haag die bepaalt waar ik mag lopen. Alles ligt nog open' (Visser, 2024). Ook onze jonge OKAN-leerlingen vinden het moeilijk zo snel te kiezen. Behalve een enkeling als Sebastiaan uit Tenerife, die heel graag met zijn mama kookt en dus met 200% zekerheid verdergaat in voeding. Bij hem eet ik later papas arugadas en queso frito.
Dromen over rechtvaardigheid: In gesprek met Marie-José van Leeuwen over hulp bieden In dit themanummer over sociale rechtvaardigheid en NT2 laten we ook docenten aan het woord. Kimberley Mulder sprak haar collega van roc Vonk Marie-José van Leeuwen. In dit interview legt Marie-José uit wat sociale rechtvaardigheid voor haar en haar NT2-lessen betekent. Geleid door haar motto 'Je kunt niet iedereen helpen, maar iedereen kan iemand helpen', vertelt ze wat haar drijft én waar haar grenzen liggen.
Tweetalig onderwijs – gemengde gevoelens Met ingang van het nieuwe schooljaar mogen basisscholen in Nederland tweetalig onderwijs aanbieden: gedurende de helft van de tijd mag dan onderwijs in het Engels, Duits of Frans worden gegeven. Moeten we daar blij mee zijn? Ja en nee.
Empowered de buitenwereld tegemoet Taal is de sleutel tot integratie. Migranten die de taal beheersen, kunnen een opleiding doen, werken, hun kinderen begeleiden en zo hun sociaal-maatschappelijke positie verbeteren. Dus als ik mensen het Nederlands bijbreng, dan zit mijn taak erop. Toch? Niet helemaal. Het spreken van de taal helpt weliswaar, maar NT2-leerders komen tal van obstakels tegen in hun leven in Nederland, die ze met een goede taalbeheersing alleen niet kunnen wegnemen. De harde realiteit is dat mensen met een migratieachtergrond op allerlei manieren worden benadeeld: in de gezondheidszorg, in de rechtspraak, in werk, onderwijs en niet in de laatste plaats in de media en de politiek. Doen wij hier genoeg mee in het NT2-veld? Hoe verhoudt zich het warme bad dat de NT2-les vaak is tot een soms kille buitenwereld? En wat kun je doen als je je als NT2-docent wilt inzetten voor sociale rechtvaardigheid voor je leerders? Annemarie Nuwenhoud gaf hierover een lezing op de studiemiddag van de BVNT2 van 23 januari 2026 over sociale rechtvaardigheid en NT2.
Tussen geloof, taal en gemeenschap Daar zat ze in de klas, met een hoofddoek met slangenprint, een leren jack, een spijkerbroek – en natuurlijk sneakers, want tegenwoordig draagt iedereen sneakers. Ze viel me meteen op. Ze heette Fatma en woonde in Osdorp. Na de lessen spraken we vaak nog even na, meestal over de islam. Haar openheid, haar rust en haar overtuiging trokken me aan; ik raakte gefascineerd door wat haar geloof voor haar betekende.
Goed geïnformeerd, weloverwogen kiezen: Voorlichting RIVM begrijpelijk voor iedereen Vier miljoen mensen in Nederland krijgen jaarlijks een uitnodiging om aan bevolkingsonderzoeken naar kanker mee te doen. Het gaat om drie verschillende onderzoeken: naar darm-, borst- en baarmoederhalskanker. De overheid vindt het belangrijk dat de informatie over de bevolkingsonderzoeken voor iedereen begrijpelijk is, ook voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Daarom is het RIVM drie jaar geleden een project gestart, gericht op het beter bereiken en informeren van mensen. Hoe ziet deze voorlichting eruit? En zijn er ook materialen die NT2-docenten kunnen gebruiken? Hierover sprak Lesredacteur Merel Borgesius met projectleider Karin Honig en wijkvoorlichter Angelique Harbers.
Vraag van de BVNT2 Deze keer geen antwoord op een vraag van een lezer, maar een vraag van de BVNT2 aan de lezer. Op de studiemiddag van 23 januari die de BVNT2-werkgroep Onderzoek en Wetenschap organiseerde, stond het thema sociale rechtvaardigheid centraal. De dag voelde als het begin van een discussie die gevoerd moet worden. Daarom deze keer een oproep om mee te doen aan een onderzoek over dit onderwerp.
Spraak zien: MRI-beelden als hulpmiddel bij uitspraak Uitspraak blijft voor veel NT2-leerders een hardnekkig struikelblok. NT2-leerders vragen zich niet alleen af hoe een klank klinkt, maar vooral ook hoe zij die klank moeten maken. Mondstand, tongpositie en stemgebruik zijn lastig uit te leggen met woorden of stilstaande afbeeldingen. Hoe maak je zichtbaar wat normaal verborgen blijft in de mond? Met MRI Spraakzien worden Nederlandse klanken letterlijk in beeld gebracht. In dit artikel laten de auteurs zien hoe wetenschappelijke MRI-beelden zijn vertaald naar een praktisch hulpmiddel voor NT2-docenten en -leerders.
Zijn we alleen NT2-docent of ook activist? Verslag studiemiddag BVNT 'Nadenken over het onderwerp sociale rechtvaardigheid zit in het DNA van elke NT2-docent.' Met deze woorden opende de voorzitter van de BVNT2, Esther Hettema-ter Beek, de studiedag over dit onderwerp op vrijdag 23 januari 2026 in Arnhem. Bij veel docenten heerst er een gevoel van verontwaardiging over hoe er tegenwoordig naar migranten, taallessen en integratie wordt gekeken. Welke rol kunnen docenten spelen bij het weerbaar maken van hun leerders? Ben je alleen docent of ook activist? In verschillende sessies werd hierover met elkaar van gedachten gewisseld. Hanna Tuijtel en Merel Borgesius brengen verslag uit.
NT2 achter de tralies Kim Vancauwenberghe, docente NT2 van Ligo Gent, geeft les aan anderstalige gevangenen en wil de gevangenis een platform geven. Samen met Peter Ysabie van het Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) Kisp Gent legt zij uit wat pijnpunten en gelukkig ook positieve ervaringen kunnen zijn bij het lesgeven aan gedetineerden. Dirk Eggermont, Lesredacteur en Ligo-docent op pensioen, luistert naar hun verhaal.
Ken je dat? Een cursist vraagt je: hoe spreek je het woord 'taak' uit? Zeg je /t̪aːk/ of /ʈaːk/? Jij hoort echt geen verschil tussen de twee manieren van het uitspreken van de /t/-klank. Toch houdt de cursist vol iets totaal anders te zeggen. Hoe komt het dat wij geen verschil horen en dat de cursist zich dat niet kan voorstellen? En hoe komt het dat je Syrische cursist geen verschil hoort tussen de woorden 'zien' en 'zin' en je Britse cursist het verschil niet hoort tussen 'start' en 'staart'? Karin Blokdijk en Chrissy Hosea gaven op hun presentatie op de BVNT2-conferentie antwoord en uitleg, en demonstreerden hoe je met behulp van klankplaten met QR-codes kunt werken aan de uitspraak.
Waarin verschillen Nederlands als tweede taal (NT2) en Nederlands als vreemde taal (NVT) van elkaar? En waarin komen ze met elkaar overeen? Zijn de verschillen groter dan de overeenkomsten of is het omgekeerde het geval? En is het onderscheid tussen beide zinvol?
Op de conferentie van de BVNT2 verzorgde Irina Sarolea, docent NT2 en onderwijsadviseur NT2/meertaligheid, de workshop 'Klankrijk klinkend klankonderwijs'. In dit artikel vertelt ze over haar aanpak in de les en tijdens de workshop. Ze gebruikt een muzikale en natuurlijke benadering om klanken te oefenen, en ons aangeboren vermogen om klanken te leren. Er wordt heel bewust géén gebruik gemaakt van grafemen.
