De doorgaande krimp van de kerken vertaalt zich bepaald niet in een afname van het aantal publicaties over de kerk. Met grote regelmaat verschijnen er boeken op het terrein van kerkopbouw of op aanpalende terreinen. In het laatste nummer van Handelingen van 2023 besprak ik publicaties rond missionair kerk-zijn die verschenen in de jaren 2020-2023. In deze nieuwe aflevering van het literatuuroverzicht kerkopbouw bespreek ik primair studies die niet een specifiek missionaire insteek hebben. Ik onderscheid daarbij een aantal velden. Allereerst geef ik een overzicht van boeken die gericht zijn op de opbouw en (re)vitalisering van gemeenten en parochies. Vervolgens passeren boeken rond ‘discipelschap’ de revue. Hoe kunnen gemeenteleden en parochianen geholpen worden op hun weg van navolging? Vervolgens komen er twee veel kortere paragrafen over leiderschap en het kerkgebouw. Daarna is er toch aandacht voor enkele missionaire publicaties, want de stroom aan dergelijke boeken is bepaald niet opgehouden. Onder het kopje ‘overige publicaties’ bespreek ik enkele boeken die niet direct passen in de eerdere rubrieken. Ik eindig met de vermelding van enkele projecten rond kerkvernieuwing en het einde van het Werkverband Kerkelijk Opbouwwerk (WKO).
Complexe kerkelijke landschappen zijn al langer onderwerp van onderzoek, vooral in de context van de stad. De vele fysieke en virtuele verbindingen in de stad, samen met een veelheid aan kerken en initiatieven, hebben in veel steden tot een netwerk van samenwerkende kerken en organisaties geleid. Piet Brinksma verkent de uitdagingen van stadsnetwerken voor leidinggeven in kerken en andere organisaties. Hij ondersteunt dat vanuit een missionaire visie voor samen kerkzijn in de stad. Uit zijn onderzoek en beschrijving blijkt dat leiderschap dat de eigen organisatie overstijgt weliswaar een grote uitdaging is, maar veel kansen en voordelen biedt. Deze bijdrage staat vol met concrete tips over deze netwerkende, verbindende vormen van leiderschap.
Als de bakens zo sterk verschuiven, is het lastig te bepalen wat belangrijk is, waar we ons voor moeten inzetten. Waarmee krijgt het leven, ook het geloofsleven, samenhang en betekenis? Een belangrijk aspect van leiderschap ligt daarmee in het narratieve. Welke betekenis heeft ons geestelijk leven in onze tijd? Welke betekenis hebben we nog als kerk? Annemiek de Jonge laat zien hoe de dimensie van betekenisgeving – ze gebruikt het Engelse “sensemaking” – onze manier van leiderschap diepgaand beïnvloedt. Leiders zijn dan niet zozeer strategische visionairs (vanuit een “causation-frame”) maar interpreterende gidsen (vanuit een “effectuation-frame”).
Deze scriptie onderzoekt de impact van de Eerst dit-podcast op het geloofsleven, een mooi voorbeeld van de impact van onze digitale wereld op ons geloofsleven en ons leiderschap.
Tijdens het eten vraagt een kind aan zijn ouders hoe het komt dat mensen doodgaan. De ouders verschieten wat van deze plotselinge vraag en antwoorden vlug: ‘Enkel als mensen heel ziek zijn gaan ze dood.’ Snel brengen ze het gesprek op een ander onderwerp. ’s Avonds praten de ouders na over deze onverwachte vraag van hun kind. Ze besluiten dat ze het beter laten rusten. Hun kind is nog zo klein en kwetsbaar en moet nog niet weten hoe wreed de wereld kan zijn. Een kwestie van macht?
De doorgaande krimp van de kerken vertaalt zich bepaald niet in een afname van het aantal publicaties over de kerk. Met grote regelmaat verschijnen er boeken op het terrein van kerkopbouw of op aanpalende terreinen. In het laatste nummer van Handelingen van 2023 besprak ik publicaties rond missionair kerk-zijn die verschenen in de jaren 2020-2023. In deze nieuwe aflevering van het literatuuroverzicht kerkopbouw bespreek ik primair studies die niet een specifiek missionaire insteek hebben. Ik onderscheid daarbij een aantal velden. Allereerst geef ik een overzicht van boeken die gericht zijn op de opbouw en (re)vitalisering van gemeenten en parochies. Vervolgens passeren boeken rond ‘discipelschap’ de revue. Hoe kunnen gemeenteleden en parochianen geholpen worden op hun weg van navolging? Vervolgens komen er twee veel kortere paragrafen over leiderschap en het kerkgebouw. Daarna is er toch aandacht voor enkele missionaire publicaties, want de stroom aan dergelijke boeken is bepaald niet opgehouden. Onder het kopje ‘overige publicaties’ bespreek ik enkele boeken die niet direct passen in de eerdere rubrieken. Ik eindig met de vermelding van enkele projecten rond kerkvernieuwing en het einde van het Werkverband Kerkelijk Opbouwwerk (WKO).
Aandacht voor de masterscriptie die Bart Visser (MA) schreef over de relatie tussen muziek en theologie: ‘Echo van de Eeuwige. Een onderzoek naar de theologische betekenissen van muziek voor predikantsopleidingen’ (2016).
De schoonheid van het leven zit wellicht in het onzegbare en ongrijpbare dat opgeroepen wordt door het zegbare en grijpbare. Mijn fascinatie ligt op het vlak van deze schoonheid. Stilte is een fenomeen dat me heeft gegrepen.
In dit trendbericht wordt een selectie gepresenteerd van verschenen publicaties over diaconaat vanaf 2014 tot eind 2016. Er zijn ook nog enige publicaties opgenomen uit 2013, die niet meer in het vorige bericht 2010-2013 (Handelingen 2014/2 en handelingen.com) opgenomen konden worden.
De wereld is doortrokken van geluid. Er zijn maar nauwelijks plekken meer waar niets kan worden gehoord. Geluid maken is een wijze van bestaan: wie leeft, maakt geluid. Wie gezien en gehoord wil worden, zorgt ervoor om voldoende geluid te produceren. Luidruchtig zijn heeft misschien wel te maken met de angst om niet mee te kunnen, er niet bij te horen of niet echt te leven. Stilte is in deze luidruchtige wereld een vreemde eend in de bijt. Ze laat niet van zich horen, wordt ook niet gemaakt, maar ontstaat. Het is tegendraads om te verlangen naar stilte.
Hij kwam een aantal keer in het nieuws door zijn spraakmakende acties op het raakvlak van theologie en maatschappij, zoals een Facebook-actie voor de menselijke behandeling van een veroordeelde pedoseksueel, het herdenken van omgekomen vluchtelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog en het opzetten van een actie tegen de anti-islambeweging Pegida. Rikko Voorberg is theoloog, theatermaker, schrijver en columnist. Toen de taal van de theologie op een zeker moment ophield, vond hij zijn plek in de kunstwereld. Van daaruit denkt hij na over onze samenleving en prikkelt anderen menigmaal om na te denken over wat er om ons heen gebeurt. Handelingen sprak hem over de nog altijd actuele MeToo-discussie.
Het is op een zonnige vrijdagmiddag en we zijn in het gebouw van de uitgever van dit blad. Rond de tafel zitten vier oud-trainees – later spreek ik nog een vijfde – die minder dan vier jaar geleden allemaal de Klinische Pastorale Vorming hebben gedaan. Dit artikel vormt de weerslag van hun ervaringen met diversiteit tijdens de training en besluit met enkele reflecties op het gesprek.
Diversiteit is een actuele uitdaging en kans, maar ook een modewoord. Waar gaat het eigenlijk om, bij het besteden van aandacht aan diversiteit en aan diversiteitscompetenties in het religieonderwijs? Een visie op diversiteitsleren: kritisch meerdimensionaal onderzoek, aandacht voor betekenisgeving en focus op de gezamenlijke toekomst.
In diverse bijdragen in dit nummer komen verschillende thema’s naar voren die een bredere reikwijdte hebben naar het denken over diversiteit in onze samenleving. Een overzicht in vijf categorieën.
Ook de hbo-theoloog moet in toenemende mate leren om te gaan met wat anders en vervreemdend is. Het is zowel binnen de opleiding als in de startende praktijk niet eenvoudig om daadwerkelijk ruimte te maken voor de ander in de eigen professionele en persoonlijke identiteit. Dit artikel wil een bijdrage leveren aan de leerweg van jonge professionals binnen het domein van levensbeschouwing en zingeving.
Het religieuze en levensbeschouwelijke landschap in Nederland is de afgelopen jaren steeds diverser geworden. De multiculturele samenleving houdt niet alleen een diversiteit aan culturen in, maar ook een diversiteit aan religies en spiritualiteiten. Dit levensbeschouwelijk diverse landschap roept vragen op over hoe er met verschil in opvattingen wordt omgegaan, zowel in de samenleving in brede zin als in individuele ontmoetingen. Wat betekent levensbeschouwelijk verschil voor het aangaan van relaties? Hoe bereik je diepgang en hoe bespreek je levensthema’s als de bronnen en praktijken waaruit men put verschillen? Dergelijke vragen vormden het startpunt voor mijn promotieonderzoek naar interlevensbeschouwelijke geestelijke verzorging (IGV), dat ik in dit artikel zal introduceren.
