The article provides a sociological analysis of the functioning of five new religious movements in the Polish digital sphere, with emphasis on their modes of operation and techniques of social influence. The theoretical section discusses the definitionsof a sect, a new religious movement, and manipulation. The analysis then examines the stages of recruiting new members, manipulative practices, the online activity of these groups, and state measures aimed at counteracting manipulation. The studydraws on the movements’ websites, social media platforms, and sociological literature.
Artykuł podejmuje problem rozwijania kompetencji medialnych i cyfrowych dzieci oraz młodzieży jako kluczowego wyzwania edukacji XXI wieku. W odpowiedzi na rosnące znaczenie mediów i technologii w życiu młodego pokolenia przedstawiono autorski model systemowo‑relacyjno‑funkcjonalny (SRF), służący do diagnozy wzorców korzystania z mediów z perspektywy uczniów, rówieśników i dorosłych. Model oparto na analizie literatury przedmiotu, wynikach badań jakościowych oraz doświadczeniach szkoleniowych. W artykule omówiono także koncepcję edukacji postcyfrowej i jej praktyczną realizację w ramach edukacji medialnej 4.0, która zakłada przejście od nauki o technologii do nauki przez technologię oraz redefiniuje podmiotowość ucznia i nauczyciela jako współaktorów sieci poznawczo‑technologicznej. Zaproponowana perspektywa promuje krytyczne, relacyjne i hybrydowe podejście do uczenia się w środowisku cyfrowym, akcentując współsprawczość człowieka i technologii. Celem artykułu jest prezentacja autorskiego modelu teoretycznego oraz powiązanego z nim narzędzia diagnostyczno‑edukacyjnego. Praca ta ma zatem charakter badawczo‑wdrożeniowy, bowiem załączone do artykułu kwestionariusze ilustrują główne założenia modelu SRF.
Three pillars of power and epistemology – data, algorithms, and artificial intelligence – now shape what people see and how they interpret it. Algorithms are becoming the new authority, data the most valuable asset, and artificial intelligence a tool that blurs the line between reality and fiction. The aim of the study is to find out how Facebook users reacted to audiovisual content of unclear origin and to clarify whether they displayed a rational or emotional approach. The empirical part is based on an analysis of more than 500 comments under a video showing the movement of military equipment on the Polish- Belarusian border in September 2025. The reactions were evaluated using advanced algorithms of large language models. We discovered that the digital environment, characterized by information overload and the unused cognitive capacity of users, leads to a significantly higher degree of emotionality and negativity in their comments.
Prezentowany artykuł o charakterze teoretyczno‑przeglądowym ma na celu identyfikację popularnych trendów internetowych obecnych w przestrzeni mediów społecznościowych za sprawą generatywnej sztucznej inteligencji (ang. Generative Artificial Intelligence – GAI, GenAI) umożliwiającej tworzenie przy – z pozoru – niewielkim koszcie dużej liczby materiałów, które następnie viralowo rozprzestrzeniają się w internecie. Na przykładzie zjawisk takich jak m.in. flooding the zone, AI slop, brainrot oraz boomertrap zaprezentowano nowe formy dezinformacji, misinformacji i malinformacji, składające się na zjawisko smogu informacyjnego, z którymi mają styczność użytkownicy platform społecznościowych. Opisano jednocześnie ich konsekwencje o charakterze społeczno‑kulturowym. W tekście przedstawiono również pokrewne trendy internetowe, wykazujące potencjał do kształtowania komunikatów obecnych w dyskursie politycznym, koncentrując się równocześnie na możliwych przyczynach ich występowania oraz potencjalnych skutkach obecności materiałów tworzonych przez sztuczną inteligencję w mediach społecznościowych.
This article examines Indigenous media education as a form of epistemic resistance to data colonialism by studying the Skins Workshops, an Indigenous- led game design program. By analyzing the curriculum and the games produced in Hawaiian contexts, the author shows how a pedagogical approach that centers Indigenous protocols, Knowledge Keepers, and community accountability creates conditions for epistemological sovereignty. The workshops counter epistemic violence by cultivatingparticipants’ ability to create digital products using Indigenous knowledge systems instead of platform logics.
