W artykule przeanalizowano sposoby opisywania egzotycznych drzew w tekstach dotyczących wielkich odkryć geograficznych z końca XV i XVI wieku. Celem badania jest określenie charakterystycznych cech przedstawiania nieznanej Europejczykom flory oraz wskazanie różnic między tymi opisami a wcześniejszymi wyobrażeniami średniowiecznymi. Materiał pochodzi głównie z X księgi „Kroniki wszystkiego świata” Marcina Bielskiego, zawierającej relacje dotyczące nowo poznawanych ziem w Ameryce, Afryce, Azji i Oceanii. Zastosowano opisową analizę historycznojęzykową, uzupełnioną danymi botanicznymi. Badanie wykazało, że zarówno naoczni świadkowie zamorskiej flory, jak i kronikarze opisujący ich podróże przedstawiali rośliny realistycznie, a zarazem lakonicznie, wskazując przede wszystkim ich najbardziej charakterystyczne cechy i właściwości. Ten sposób przedstawiania egzotycznej przyrody znacząco różnił się od wcześniejszego modelu średniowiecznego, silnie ukształtowanego przez wyobrażenia fantastyczne. Analiza pokazała również, że kolejne etapy kompilowania i przekładania relacji mogły prowadzić do zniekształceń przekazywanych informacji geograficznych i botanicznych.
This article analyses the functioning and conceptualisation of the term praworządność (the rule of law) within Polish public, parliamentary, and legal discourse. Based on linguistic big data extracted from various Polish corpora and processed using digital tools for frequency, sentiment, and text classification, the study explores the terminological and contextual usage of this concept. The findings indicate that the frequency of the term explicitly spikes during periods of socio-political transformation and institutional crisis, particularly in the 1990s and between 2015 and 2024. Furthermore, research demonstrates that the rule of law lacks a distinct, strict definition in Polish law, relying instead on its general lexical meaning. The term dominantly operates within formalised communication channels—such as journalism and political debates—rather than in informal, everyday speech. Ultimately, this interdisciplinary study examines the rule of law through the combined lenses of linguistics, legal sciences, and socio-political dimensions.
Zaburzenia przetwarzania słuchowego (auditory processing disorder, APD) są skutkiem nieprawidłowości w przetwarzaniu informacji słuchowej na poziomie ośrodkowego układu nerwowego i często współwystępują z trudnościami językowymi oraz szkolnymi. Celem artykułu jest analiza trudności językowych, komunikacyjnych i percepcyjnych dziecka z APD oraz ocena znaczenia kompleksowej diagnozy i terapii z wykorzystaniem metody Warnkego. Badanie przeprowadzono metodą studium przypadku ośmioletniego chłopca z rozpoznanym APD. Zastosowano analizę dokumentacji diagnostycznej, obserwację, wywiad oraz badanie logopedyczne, a wyższe funkcje słuchowe oceniono zgodnie z procedurą diagnostyczną metody Warnkego. Wyniki wykazały znaczne deficyty w zakresie rozumienia mowy, kompetencji językowych, słuchu fonematycznego, umiejętności fonologicznych oraz podstawowych funkcji słuchowo-wzrokowo-motorycznych. Ocena przeprowadzona po sześciu tygodniach systematycznego treningu słuchowego z wykorzystaniem urządzenia Brain-Boy Universal wykazała poprawę we wszystkich badanych funkcjach słuchowo-wzrokowo-motorycznych. Uzyskane wyniki potwierdzają zasadność wielospecjalistycznej diagnostyki dzieci z APD oraz wskazują, że terapia oparta na metodzie Warnkego może stanowić skuteczne uzupełnienie postępowania logopedycznego, wspierając rozwój funkcji słuchowych i językowo-komunikacyjnych.
Artificial intelligence (AI) tools are increasingly embedded in Polish primary healthcare (Podstawowa Opieka Zdrowotna, POZ), reshaping how clinical encounters are conducted and documented. Based on a narrative review (2015–2026) of applied-linguistics and health-communication literature – spanning Conversation Analysis, narrative medicine, genre theory, and plain-language standards – and illustrated with Polish-language clinical examples, this article argues that AI systems act as algorithmic interactants that introduce evidential “turns” into consultations, shifting epistemic authority away from patients and clinicians; compress or flatten illness narratives by favouring categorical over experiential detail; and push clinical documentation toward standardised, template-based genres at the expense of stance-marking and interpersonal nuance. It further identifies Polish-specific linguistic features – free word order, rich inflexion, aspectual distinctions, dialectal variation, and dense medical lexicon – that create systematic risks of symptom misrecognition and misclassification in NLP/ASR-based tools. Drawing these strands together, the article proposes an implementation framework combining plain-language documentation standards, CA-informed repair strategies, genre-sensitive documentation models, and corpus-based sociolinguistic validation, with the aim of reducing communicative and equity risks as AI is adopted in Polish primary care.
This article examines the acquisition of wh-questions in a Polish-Mandarin bilingual child (2;0-3;1) with a focus on how computational difficulty shapes cross-linguistic influence. The analysis draws on a longitudinal corpus of naturalistic interactions and targets the contrast between ‘what’ (Polish co, Mandarin shénme) and ‘where’ (Polish gdzie, Mandarin nǎlǐ) questions in Polish, Mandarin, and Polish-matrix (code-mixed) utterances. Two complexity measures are applied: (1) a movement-based derivational index and (2) a feature-reassembly index that incorporates the feature inventory, constructional markedness, and meaning-form mapping burden. The results reveal a systematic wh-type asymmetry that is not captured by dominance alone. In Polish-directed production, ‘what’ questions show stronger Mandarin influence, including frequent use of Mandarin wh-lexemes and in-situ configurations, whereas ‘where’ questions more often display Polish-like fronting even when Mandarin lexical material is used. In Mandarin-directed production, residual Polish influence is more evident in the ‘where’ domain than in the ‘what’ domain. These patterns align with the feature-reassembly metric: the Polish ‘what’ domain imposes a higher mapping burden due to case-conditioned alternants, while the ‘where’ domain remains morphologically stable. The findings support a complexity-sensitive account of selective cross-linguistic influence in bilingual wh-development.
