Artykuł przedstawia recenzowane dzieło, zarysowując jego kontekst, główne cele oraz problematykę, a następnie w sposób selektywny streszcza kluczowe tezy i strukturę argumentacji. Autorka podejmuje w nim krytyczną analizę zastosowanego podejścia teoretycznego i metodologicznego, ocenia oryginalność i spójność wywodu, a także wskazuje na mocne i słabsze strony publikacji. Umiejscawia też recenzowaną pracę w szerszej literaturze przedmiotu, co pozwala ocenić jej wkład w studia nad dziedzictwem kulturowym i znaczenie dla toczących się niej debat.
The paper explores the benefit of tracing the historical renaming policies, as it gives important clues to what successive regimes considered crucial to remember and what needed to be forgotten. Historical narratives were perennially redrafted on signs and maps throughout history, and Transcarpathia was claimed and reclaimed, moved from one empire to the next, without a single river being diverted or a shovel of dirt being moved. The paper explores how the identity of people and places are often held hostage by naming practices. This process continues today in using “the” to relegate the sovereign state territory to the status of something less than its belliherent neighbour.
Artykuł analizuje wyzwania, z jakimi mierzą się ukraińskie muzea w obliczu rosyjskiej agresji, wykorzystując perspektywę antropologii muzealnej. Pierwsza część poświęcona jest roli tej dyscypliny jako narzędzia krytycznej analizy kulturotwórczej roli muzeów. Następnie, na przykładzie trzech instytucji – Narodowego Muzeum Rewolucji Godności w Kijowie, Muzeum Operacji Antyterrorystycznej w Dnieprze oraz projektu „Ukraiński Wschód” przy Narodowym Muzeum Historii Ukrainy w Drugiej Wojnie Światowej w Kijowie – przedstawiono doświadczenia ukraińskich muzealników, którzy tworzą wystawy dotyczące najnowszej historii Ukrainy w warunkach rosyjskiej agresji na swój kraj.
Przedstawiam historię i doświadczenia badań polsko-ukraińskich prowadzonych przez pracowników Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego w Ukrainie oraz mniejszości ukraińskich w Polsce w latach 1996-2016 z perspektywy badaczki i organizatorki badań. Wspominam współpracę z ukraińskimi badaczami i instytucjami, problemy z nią związane, główne tematy projektów grantowych, oraz powiązany z badaniami projekt dydaktyczny: laboratorium etnograficzne, które umożliwiło zaangażowanie w badania wielu grup studenckich i nawiązanie bliskich, nieraz trwałych kontaktów między studentami polskimi i ukraińskimi. Przedstawiam moją interpretację metody etnograficznej zakorzenioną w fenomenologii. Ukazuję zmiany w problematyce badań, wpisane w doświadczenia badawcze i zmieniającą się sytuację polityczną i kulturową. Odwołuję się przy tym do moich antycypujących doświadczeń dotyczących losów mniejszości ukraińskiej w okresie PRL. Przywołuję przykłady inspiracji literaturą historyczną i antropologiczną oraz własne doświadczenia i odkrycia, dotyczące tożsamości na pograniczach i w diasporach, postrzegane przede wszystkim z perspektywy kultury religijnej.
Przedmiotem artykułu jest wybieranie stroju ludowego przez amatorski zespół ludowy Sąsiadeczki z Dobrzenia na Dolnym Śląsku. Na tle powojennej historii regionu oraz współczesnych praktyk kulturowych, autorka analizuje proces decyzyjny dotyczący stroju jako działanie hybrydyczne, łączące elementy dziedzictwa, gust estetyczny i doświadczenie użytkowniczek. Materiał zebrano podczas warsztatów etnograficznych prowadzonych z zespołem, z wykorzystaniem metod dialogicznych, eksperymentalnych i partycypacyjnych. Strój ludowy ukazany jest jako „trzecia przestrzeń” (H. Bhabha) – nie tyle reprodukcja, co pole negocjacji tożsamości, wspólnoty i funkcjonalności, a także element procesu grupotwórczego. Wprowadzenie kategorii „user experience” pozwala dostrzec, że współczesne wybory strojów ludowych wynikają również z potrzeb ciała, wygody, poczucia przynależności i codziennej praktyki, a nie tylko z dążenia do etnograficznej „poprawności”. Artykuł postuluje uznanie stroju ludowego za dynamiczne narzędzie wspólnototwórcze i przestrzeń społecznego działania, a także zwrócenie uwagi na nowe, partycypacyjne, metody jego badania.
