بررسی ویژگی‌های منفی مدیران، از منظر امام علی علیه‌السلام

مدیران به جهت تاثیرگذاری جایگاه، در کنار آراستگی به خصوصیات مثبت، باید از ویژگی‌های منفی نیز پیراسته باشند. امام علی (ع) در جایگاه رهبری جامعه اسلامی، در کنار امر و تاکید بر معروف‌های مدیریتی، به منکرات اخلاقی – حرفه‌ای برای مدیران نیز توجه، و نسبت به آن‌ها نهی داشته‌اند. براین اساس، هدف پژوهش حاضر استحصال و احصاء ویژگی‌های منفی مدیران از منظر امام علی (ع)، با بررسی کتاب نهج‌البلاغه، و بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای عرفی است. در این روش ابتدا معانی و کدهای استخراج شده از نهج‌البلاغه که مرتبط با هم بودند در قالبِ خوشه‌‌هایی مشخص با نام مضامین فرعی جای گرفتند؛ سپس مضامین فرعی براساس اصل شباهت، دسته‌بندی شده و مضامین اصلی را شکل دادند. «ترس، حرص و آز، پرخوری و شکمبارگی، حلال شمردن حرام، هوسرانی، نادانی، آلودگی به گناه، دنیاپرستی، عدم قناعت، سوء شهرت خانوادگی» اولین گروه از مضامین فرعی می‌باشند که تحت عنوانِ "رذایل اخلاقی فردی" برای مدیران، تجمیع شده‌اند. «نفاق و دورویی، بخل و عدم انفاق، عدم رازداری، علاقه به ستایش، کبر و خودبزرگ‌بینی، نیرنگ و فریب، نقض عهد و پیمان‌شکنی، تبعیت از گمراهان، بی‌توجهی به فقرا، هم‌نشینی با سرمایه‌داران مسئله‌دار، بدرفتاری با مردم، تحقیر مردم، بی‌اعتنایی به مردم، منت‌گذاری، و ظلم و بی‌عدالتی»، نیز مجموعه‌ای از مضامینی هستند که مضمون اصلیِ "رذایل اخلاقی بین فردی"، را شکل داده‌اند. «رشوه‌خواری، اختلاس، خیانت به مافوق، سابقه‌ی بدِ کاری، خویشاوندسالاری، عدم صلاحیت و توانمندی، بی‌وقت عمل کردن، سستی و عدم تلاش، پنهان داشتن خود، استبداد رای و امتیازخواهی» آخرین دسته از مضامین فرعی می‌باشند که مضمون اصلیِ "ایرادات و عیوب حرفه‌ای" براساس آن سامان یافته است.