بررسی موانع و ارائه مدل هویت خانوادگی کارآفرینی زنان: رویکرد گراندد تئوری

کشور ایران از سویی با رشد قابل توجه عرضه نیروی کار جوان و از سوی دیگر با رشد ناچیز تقاضای نیروی کار مواجه ‌است. از سویی برای جبران عقب‌ماندگی‌های رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور، راهی جز فعال کردن سایر بخش‌های اقتصادی از طریق کارآفرینی و کارآفرینان نیست، اما با توجه به نوپایی کارآفرینی زنان، مشکلات اجتماعی زیادی وجود دارد. کارآفرینی زنان در ابعاد مختلفی بررسی شده اما نگاه جامعه‌شناختی به کارآفرینی زنان با توجه به هویت خانوادگی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، موانع ناشی از هویت خانوادگی برای کارآفرینی زنان به صورت رویکرد کیفی مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور و شناخت عمیق از روش گراندد تئوری با نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده شده است. جامعه آماری شامل متخصصین علمی‌و خبرگان در زمینه کارآفرینی و کارآفرینان زن بوده است. تعداد مصاحبه‌های کیفی غیر ساختارمند بر اساس اجماع نظرات به مصاحبه با 14 نفر از زنان کارآفرین موفق انجامید و سپس مدل مفهومی‌ارائه گردید. مدل استخراج شده از روش داده‌بنیاد نشان داد شرایط علی موانع توسعه‌یافتگی کارآفرینی زنان شامل: نقش تربیتی والدین، نقش همسر، الگوگیری از خانواده و انگیزه معیشتی خانوادگی است. شرایط زمینه‌ساز هویت خانوادگی در توسعه کارآفرینی زنان شامل نیل به استقلال مالی، نقش خانواده، داشتن حقوق نابرابر در خانواده، فرهنگ جامعه بوده است. اعتقادات خانوادگی، عدم همراهی همسر، فرهنگ خانوادگی، انجام فعالیت پنهان از خانواده، تبعیض جنسیتی در خانواده، تنگناها و مشکلات غیر مترقبه، تحمیل نقش زنانه، وظایف سنگین خانه‌داری و همسرداری و مسئولیت‌های مادرانه به‌عنوان عوامل مداخله‌گر هویت خانوادگی در توسعه کارآفرینی زنان شناسایی شدند.