ویژگی‌‌های معماری سازه ‌های آموزشی و درمانی در عصر شکوفایی تمدن اسلامی

مقدمه: در روزگار معاصر در ساخت بیمارستان‌های جدید معمولا از معماری مدرن استفاده می‌شود، بسیاری از این بیمارستان‌ها از حس آرامبخشی معماری ایرانی-اسلامی ‌که می‌تواند در کاهش آلام بیماران موثر باشد، برخوردار نیستند. در حالیکه چنین رویکردی درساخت بیمارستان‌های عصر تمدن اسلامی ‌مورد توجه قرار داشته است. بیمارستان‌های عصر شکوفایی تمدن اسلامی ‌دارای بخش‌های مختلف تخصصی درمانی، آشپزخانه، حمام، نمازخانه و داروخانه بوده است. سالن سخنرانی، کتابخانه، درمانگاه‌های سرپایی و بخش‌های بستری کاربری آموزش پزشکی این سازه ‌ها تکمیل می‌کرده‌اند. در سازه این مراکز آموزشی درمانی علاوه بر استحکام در ساخت، انتخاب شایسته محل، جنبه‌های زیبایی شناسی نیز لحاظ می‌شده است. جهت محل، طراحی منازل سازمانی پزشکان جهت سهولت دسترسی آنان به بیمارستان و نیز مجاورت با کاروانسر‌ها و دکان‌ها که محل درآمد وقفی بیمارستان بوده مد نظر بوده است. علاوه بر این، طراحی به شکل مجتمع‌های عظیم آموزشی شامل دانشکده‌های مختلف و بیمارستان آموزشی ذیل دانشگاه مد نظر طراحان قرار داشته است. بنای این مراکز آموزشی و درمانی، بنایی آراسته و چشم نواز، گاه با طراحی فواره‌‌ها، بستان سرا و سایر تزیینات بوده که تا حد امکان، اضطراب و رنجش بیمار از اقامت در بیمارستان راکاهش می‌داده است. طراحی بیمارستان‌ها در فضای زیبا، چشم نواز و مفرح و بکارگیری طرح‌های آشنای معماری ایرانی اسلامی ‌در معماری خارجی و داخلی بیمارستان‌ها برای بیماران و کارکنان می‌تواند خوشایند و آرام کننده باشد، رویکردی که در طراحی بیمارستان‌های امروز علیرغم وجود سابقه تاریخی در تمدن اسلامی ، نسبتا مغفول مانده است.