تبیین مؤلفه‌های اثرگذار بر بهره‌وری آب کشاورزی در ایران با بهره‌گیری از روش دلفی فازی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های اثرگذار بر بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی با استفاده از تحلیل دلفی فازی طراحی شده است. در مرحله‌ی مرور نظام‌مند ادبیات، تعداد ۱۹۴ عامل استخراج شد، که در سه گروه تغییر اقلیم (۴۳ عامل، 1/22 درصد)، سیاست‌ها (۷۷ عامل، 6/39 درصد) و فناوری‌ها (۷۴ عامل، 2/38 درصد) دسته‌بندی شدند. این عوامل در قالب پرسشنامه نیمه‌ساختاریافته‌ بین ۱۸ خبره متخصص توزیع گردید و با اعمال آستانه توافق 8/0 در مدل دلفی فازی، داده‌ها فازی‌سازی، تجمیع و دیفازی شدند. نتایج نشان داد که ۳۲ عامل (معادل 5/16 درصد) به‌عنوان عوامل کلیدی واجد اجماع انتخاب شدند. از میان آن‌ها، ۱۸ عامل از گروه سیاست‌ها (4/23 درصد از این گروه)، ۱۰ عامل از گروه فناوری (5/13 درصد از این گروه) و ۴ عامل از گروه تغییرات اقلیمی (3/9 درصد از این گروه) بودند. بالاترین مقدار دیفازی مربوط به «تولید بذرهای هیبرید» بود (92/0)، که جایگاه فناوری‌های زیستی را به‌عنوان ابزار کارآمد ارتقاء بهره‌وری آب نشان می‌دهد. براساس نتایج پژوهش، دو محور قابل‌کنترل: زیرساخت‌های داده‌محور و نوآوری‌های فناورانه به‌عنوان مؤثرترین عوامل در ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی شناخته می‌شوند.