K rankhafte V e r ~nderungen d es K r e islaufes i n d e S c h w a n g ersehaft z u b eurteilen, i st n ut d ann m S glich, w e nn w ir f i ber d e ssn n o r male F u nkt ion w ~hrend d ieser Z eit h i n reichend u n t e rrichtet s i nd. D i e S e h agers chaft i st z w eifellos e in Z u stand, i n d m i m I n t eresse d er B e t r i e b ssieherung w i~hrend d er E n twicklung d er F r uht m o n atlang e r h 5ht A n f o r d erungen a n a lle O rgane g e stellt w e rden. D er n o rmale g e s unde O r g a nismus i s t i hnen i d er R egel d u rhaus g e w achsen. E s k o mmt a b er b i s eilen d o c v or, d al~ d ie g e forderte L e istung d ie p h y s i o]gische A k k o m m o dationsb reite e ines 0 rganes f i b erschreitet. E s s tzen d a nn z u n / ~ehst K o m pens ationen y on a nderen 0 r ganen e in, d ie e r neut e i nen G l e i c h g ewiehtsz ustand g a rantieren. U nter s o lehe U m s ts b e wegt s i ch d a s f u n k tioh elle G esehehen i n d er S c h w angersehaft i n e i ner G r e n zzone z w i s chen P hysiologie u nd P a tholgie. D ie G rundlage e iner A n alyse y on K o l l a p szust/~ndn i n d e r S e h w angers ehaft b ildet d aher d ie n o rmale K r e i s lauffunktion w ~ h rend d i e ser Z e it u nd d ie K entnis d e rjenigen b e s onderen B e d i ngungen, d u rch d i e d e r K reislauf g e f6rdert o der b e hindert w i rd. M it z u nehmender G r6ge d es U t rus s s i eh d ie D r u e k v e r h/~ltnisse i n d er B a uehhShle u nd i m B r u straum. D as Z w e r ehfell t r itt b i s z u 4 c m h 6her, d ie E x k u rsionsf/~higkeit l e idet a bet a u f fallend w e nig ( H e y n e m a n n ) . D ie u nteren T h oraxpartien w e rden a u s e i n a n dergedr/tngt, i h re D u r ehl fiftung i st i n e i nzelnen A b s ehnitten e i n g esehr/tnkt ( A n t h o n y u n d H a n s e n ) . A us d ieser u n g leiehm/~Bigen D u r e hlfiftung d er L u nge r e s u ltiert e i n u n g finstige A t emSkonomie. W / ~hrend d a M i n u t nvolumen d e A t m ung i m D u rehsehnitt u m 5 7 % s t eigt, i st d er e i g e ntliehe S a u e r s t o f fverbraueh n ur u m 2 4% e rhSht, e in g ut T eil d er v e r mehrten A t m l eistung i s t a l l ei d eswegen n o twendig, u m b ei v e r minderter V e n t i l a tiosfl~ehe d e n g e s teigerten S a u e rstoffverbraueh d e nnoeh z u d e cken. D er M ~gen w ird i n s e iner A e hse u m 4 5 ~ g e d reht, d e r F u n dus d r / tngt s ieh m ehr i n d ie l inke Z w e r ehfellkuppe v o r. H e r z e r s eheinungen b i F fillung d es M agens i m S i nne d es R o e m h e l d s e h e n g a s t r o kardialen S y mptomenkomplexes s ind i n d er S e h w a ngerschaft g a r n i eht s o s e l ten