As part of the development of sustainable forest management, it is important to identify the risk of reduced availability of commercial forests, assess the adaptation of companies to new conditions, and analyze measures that allow them to adapt to the changing market situation. The aim of this research was to confirm or refute the hypothesis that forest service plants in Poland are at an increased risk of operating under the planned exclusion of 20% of State Forests' area from commercial use. A direct survey method was used for the study. The results of the study indicated that most companies (65%) plan to reduce employment due to restrictions on forest area, which is a result of difficulties in the labor market in the forestry sector. A significant proportion of respondents (82%) perceive the exclusion of part of the forests from commercial use as a threat to their business, with as many as 41% assessing this threat as very high. A total of 31% of companies assess their ability to adapt to change as poor or very poor, which raises concerns about the future of their business. A significant proportion of respondents (77%) indicated that the uncertainty surrounding the rules for excluding forest land could negatively affect their investment decisions. The study results showed that changes in business risk, responsiveness to change, and adaptability associated with the planned forest exclusion policy were independent of company size, the form of inter-company cooperation, or employment levels. A wide range of issues that must be addressed to maintain sustainable forest management were identified, including concerns related to the perceived or anticipated reduction in employment under a planned exclusion scenario.

Niniejsza praca analizuje wpływ pandemii COVID-19 na sprawozdawczość segmentową w sektorze budownictwa i nieruchomości w Polsce. Badanie obejmuje analizę sprawozdań finansowych przedsiębiorstw notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2019 oraz 2023. Wyniki badania wskazują, że pandemia COVID-19 nie spowodowała fundamentalnych zmian w strukturze wykazywanych segmentów operacyjnych badanych przedsiębiorstw (nadal dominuje segmentacja po linii biznesu), jednak wpłynęła na zmniejszenie zakresu ujawnianych wyników finansowych. W niektórych przypadkach zaobserwowano redukcję liczby raportowanych segmentów, co mogło stanowić reakcję na zmieniające się warunki rynkowe. Wyniki badań podkreślają elastyczność raportowania segmentowego oraz jego zdolność do dostosowania się do globalnych kryzysów. Choć pandemia nie doprowadziła do istotnych zmian w regulacjach rachunkowości, wymusiła adaptację strategii zarządzania do nowych realiów gospodarczych.

The case study included approx. 0.5 million ha of forest areas in Poland that are managed by the Regional Directorate of State Forests. The objective was to assess the impact of four different scenarios restricting the size of forest areas available for commercial use. Based on different criteria, each scenario set aside 10% of the total land area for strict protection on forested land, which is in line with the EU Biodiversity Strategy 2030. The economic impact (volume of reduced wood raw material) was statistically estimated for each of the four scenarios. It was confirmed that the layout of forest habitats is essential for specific limitations in forest production. For the optimal implementation of the provisions of the strategy, a balance in the selection of social, economic, and natural elements must be considered. This protects primarily the most valuable natural habitats characterized by the highest level of biodiversity, age diversity, and dispersion within the studied forest unit. The presented results may support decision-making processes used to maximize biodiversity protection while minimizing the negative economic impact of this environmental protection.

Since the early years of the 21st century, there has been a clear critique of the diotic way of farming in the international scientific arena, emphasizing that the existing models of economic development are exacerbating social inequalities and overexploiting natural resources. At the same time, the literature promotes the implementation of a new way of farming that takes into account environmental, social, and economic concerns. We have brought together new methods and ways of farming in these areas into one broad concept, called the conclusion of sustainable development. Within this concept, particular emphasis has been placed on sustainable energy development, the intensive development of technologies based on renewable energy sources, and the advancement of end-user awareness of modern technologies. The aim of this paper was to identify the factors that determine the ecological attitude of users of single-family houses in Poland when making strategic energy decisions related to the choice of heating devices in a household. To solve this research problem, the authors conducted a nationwide survey on a representative sample of single-family house users. In turn, the results were analyzed using log-linear analysis. The results showed that the determinants of the ecological nature of such energy decisions are primarily the age of the house users and their level of education. It was found that younger people are significantly more likely to think about ecology when making decisions related to how a building is heated than older people. In addition, people with a higher level of education are more likely to think about ecology when making such decisions than those with a lower level of education. Findings showed that the gender of the occupant of a single-family house, as well as the size of the town in which the building is located, have no significant impact on the ecological nature of decisions related to the choice of the method of obtaining energy for home heating. It was also shown that territorial variation, i.e., the region of the country, had no effect on this issue. The identification of socio-demographic determinants of the ecological nature of decisions related to the choice of heating devices in single-family houses in Poland fills the research gap and thus contributes to the literature in this area.

Silvicultural processes are an essential issue of rational forest management. Both man-made (artificial) and natural restoration methods are used in European forestry. A study of the cost drivers of forest restoration from the early stages of land clearing to cultivation was conducted for Scots pine tracts in a coniferous forest habitat. The cost data were tested for homogeneity of variance (Levene’s test) and normality (Shapiro–Wilk test) using a significance level of α = 0.05. The research indicated that the cost of artificial restoration (planting) of a pine forest is about 30% higher than the cost of natural restoration. The research also indicated that the main cost driver (about 35%) of the artificial restoration process was seedlings and planting costs. Further, the viability of supplementing natural planting with artificial planting was confirmed.

Fossil fuels, which are widely used in Poland, have negative environmental and health consequences. Photovoltaics, used especially by households, contribute to a reduction in CO2 emissions and indirectly reduce the problem of smog. However, the high cost of photovoltaic installations forces the use of economic incentives, such as direct subsidies to the installation, under the “My Electricity” program (hereinafter referred to as the program). The development of photovoltaics is hindered by the ineffective functioning of transmission grids. In the current edition of the “My Electricity” program, the main emphasis was placed on the use of electricity at the place of generation through the use of energy storage facilities and the transition to a new billing system, so-called net billing. The program indirectly contributes to the growing popularity of heat pumps as an installation that uses electricity generated on-site. Significant changes in the program inspired the authors of the study to plan and conduct nationwide research; they assessed investment plans for energy storage and heat pumps by potential individual investors, i.e., owners of single-family houses. Based on the results obtained, the authors of the article concluded that the new version of the “My Electricity” program will almost exclusively affect the energy storage market. This impact will stimulate the development and application of this technology. In the case of the heat pump market, the current demand will remain at the same level. The program will contribute to achieving the assumed goals, especially energy consumption at the place of production and reducing so-called low emissions. The program will not affect the demand for heat pumps.

Segment-reporting standards are an important element of financial reporting for public companies and require that a company's segment disclosures be consistent with that of management's internal reporting structure. While studies have examined the impact of International Financial Reporting Standard (IFRS)-8 in a number of different countries, none have focused on Poland. We focus on the benefits articulated in the International Accounting Standards Board (IASB)'s Basis-for-Conclusion and provide comprehensive evidence concerning the impact of IFRS-8 on the quality of segment information disclosed in the annual reports of 275 of the largest companies listed on the Warsaw Stock Exchange. We then extend our research by analyzing segment disclosure changes post-adoption for a subset of companies following clarifications issued by the IASB to IFRS-8 arising from the post-implementation review. Findings indicate that although the overall implementation of IFRS-8 resulted in several improvements in segment disclosures by Polish companies, disclosure rates are persistently low, particularly in the areas of reconciliations and geographic segments, indicating there are still areas that need further improvement. Our results have significant implications for both policy makers (i.e., IASB, US Financial Accounting Standards Board (FASB) and Polish standard setters) and other stakeholders interested in assessing the impact of the principle-based IFRS-8 standard and the measurement of segment information quality.

A natural consequence of the budgeting process is budget control, the effectiveness of which depends largely on the quality of the deviation analysis. As part of this analysis, the expected quantities are most often compared with the observed/actual ones, and the reasons for the deviations are investigated. In budget control, it is important to deconstruct deviations into components and to determine the impact of factors affecting these deviations. Therefore, budgetary control should be extended to the analysis of budget deviations in terms of its subject and temporal nature. This generally applies to every planning and control process, while the authors in their research concentrate on budgeting revenues and operating costs in enterprises. In this study, three measures used in economics – the GINI, Hirschman-Herfindahl, and Theil coefficients – were evaluated as potential metrics for budget deviation differentiation. Simulated computer data was used for this study.

Publikacja porządkuje zagadnienia sprawozdawczości jednostek gospodarczych i kierunków jej rozwoju w ujęciu finansowym i zarządczym. Autorki monografii poświęciły szczególną uwagę trzem aspektom: (1) możliwym zafałszowaniom treści informacyjnej sprawozdań finansowych oraz ich negatywnemu wpływowi na podejmowane decyzje przez interesariuszy; (2) roli audytora (biegłego rewidenta) w procesie weryfikacji i poświadczania wiarygodności danych zawartych w sprawozdaniach finansowych; (3) zasadom raportowania zarządczego na potrzeby systemu informacyjnego jednostek gospodarczych. Prowadzone rozważania odniesiono do praktyki gospodarczej, a także osadzono w aktach prawnych regulujących proces sprawozdawczy w Polsce. W publikacji odniesiono się również do obecnej sytuacji wywołanej pandemią covid-19 podkreślając jej wpływ na sprawozdania finansowe jednostek za 2019 rok i związane z nią zagrożenia kontynuacji działalności podmiotów gospodarczych. Monografia adresowana jest do szerokiego grona czytelników: studentów, przedsiębiorców, menedżerów, dyrektorów finansowych, głównych księgowych i analityków finansowych.

Circumstances of the market economy have increased the importance of new tools of management, especially controlling, that are necessary to implement in most, if not all, organizations. The use of controlling systems by European enterprises has given them a competitive advantage in their respective markets. At the same time, a lack of controlling has led to a wide gap between Polish enterprises and other European enterprises that have used controlling systems with success. There are many definitions and concepts of what controlling is and what it entails. This study aims to (1) analyze the manifestation and the definition of controlling in the literature and practice as well as to (2) answer the question: What is the current state of controlling practices in Polish companies? Based on a review of literature and the research, controlling may be defined as a tool of management that enables managers to steer a company based on continuous monitoring of company metrics and results, that is aligned with the company objectives through a coordinated management system, and that bridges planning and supervisory functions with information-sharing systems. The results of the research indicate weak implementation of controlling in companies operating in Poland. Over 85% of those surveyed claimed that they knew about controlling, but only 34.9% of them implemented it. Most that used controlling were large, foreign-capitalized companies with high revenues.

The aim of the research presented in the article was to develop a new approach to the implementation of the topic "The role and place of controlling in a business unit" in the classes about controlling implemented at economic universities in Poland. During the lecture, as well as computer exercises, students were presented with various aspects related to controlling that are important for the functioning of the enterprise's information system. The presentation uses a simple and short example of the task of allocating costs in a construction and service enterprise. Based on the example, the following issues were presented: cooperation between controlling and accounting services in the field of building cost recording systems, the process of analysing and reporting cost data, the role of controlling in modifications of the organisational structure and cost objects (including cost centres), support by controlling accounting services in cost allocation for cost objects, and improvement of accounting and accounting processes. The example and its solution were implemented into the spreadsheet environment. To assess the adopted approach, there was employed a questionnaire whose task was to determine the degree of mastery of the issues presented, as well as opinions on the form of conducting classes and the presentation of content. Based on the results of the survey, it was possible to confirm the thesis stating that the issue of the place and role of controlling in a business unit can be effectively presented using the example of cost calculation and computer techniques.

Zjawisko dywersyfikacji działalności, które zachodzi w wielu przedsiębiorstwach, wiąże się z potrzebą uzyskania informacji na temat wartości generowanych przez poszczególne segmenty działalności przedsiębiorstw. Informacje dotyczące segmentów zawarte w sprawozdaniach finansowych są przedmiotem zainteresowania zarówno użytkowników zewnętrznych, jak i wewnętrznych. W artykule ujęto problem dostępności i przejrzystości informacji o segmentach działalności spółek giełdowych. Celem badań było określenie zakresu ujawnianych informacji o segmentach działalności zgodnie z wytycznymi MSSF 8 Segmenty operacyjne przez spółki giełdowe należące do branży drzewno-papierniczej. Problem badawczy zamyka się w pytaniu, w jakim zakresie MSSF 8 został wdrożony w sprawozdaniach finansowych badanych spółek. W poszukiwaniach odpowiedzi na postawione pytanie posłużono się następującymi metodami badawczymi: studia literatury i metoda analizy dokumentów. Badania wykazały, że spółki wdrożyły wytyczne MSSF 8 Segmenty operacyjne, natomiast nie przyczyniło się to do osiągnięcia większego spectrum informacji odnoszących się do segmentów operacyjnych oraz podniesienia ich jakości.

Samorządy adaptują budżetowanie zadaniowe z wielu powodów zidentyfikowanych w różnych obszarach funkcjonowania gminy - zarządzania usługami, organizacji pracy, procesie decyzyjnym, a przede wszystkim na każdym etapie procesu budżetowego. Wcześniejsze badania koncentrują się głównie na takich efektach wdrożenia budżetu zadaniowego, jak: większa efektywność zarządzania zasobami finansowymi, większa przejrzystość i otwartość budżetu, możliwość racjonalizacji kosztów realizacji konkretnych zadań, poprawa alokacji środków publicznych. Celem badań przeprowadzonych z wykorzystaniem metody ankiety była identyfikacja oczekiwań władz lokalnych związanych z wdrażaniem budżetu zadaniowego w gminach. Opisano również rodzaje dokumentów, z którymi należy powiązać budżet wykonania zadań, oraz określono, kto powinien odpowiadać za jego wdrożenie w gminach. Badaniem objęto 45 wybranych gmin zlokalizowanych w województwie warmińsko-mazurskim. Badania wykazały, że po wdrożeniu budżetu zadaniowego najbardziej jest oczekiwane lepsze zarządzanie finansami w gminie oraz utworzenie budżetu bardziej przejrzystego dla kadry zarządzającej, pracowników i mieszkańców gminy. Zdaniem ankietowanych osobami, które powinny być zaangażowane w proces opracowania budżetu w nowym układzie zadaniowym, powinien być wójt bądź skarbnik gminy. Większość gmin proponuje stronę internetową gminy oraz tablicę informacyjną w urzędzie gminy jako środek przekazu informacji o założeniach budżetu.

Budget control is an important element of budgeting, which is an important management accounting tool. Hence, it is necessary to recognize the need for its development. The article presents the authors’ method of measuring the variation of budget deviations. A synthetic measure of budget differentiation can be used to assess deviation levels in the budgetary control process. The method described herein provides a deviation measure that is a weighted average of the relative and absolute deviations using a convex combination of Gini coefficients, which are used as a measure of variance. The research used data including monthly budgeted and actual costs from a thermal power plant in Poland for the years 2014 through 2016. The article is a methodological approach that fits into the current research on tools used in budgetary control. In addition, the described method is integrated into the development of work on control systems.

Local governments adopt performance budgeting for a number of reasons, identified in many areas of the commune’s operations including service management, work organization, decision-making process and, above all, at every stage of the budget process. Prior research focuses mainly on the effects of performance budgeting implementation such as increased efficiency of financial resources management and increased transparency and openness of the budget and the opportunity to rationalize the costs of implementing specific tasks or improvements of the allocation of public funds. Using a questionaire, this study contributes by identifying the expectations of local governments related to the implementation of performance budgets in municipalities. A second contribution is in revealing the kinds of documents with which the performance budget should be linked and determining who should be responsible for its implementation in municipalities. The survey was conducted among 45 selected communes which are located in Warmia and Mazury voivodship. The results of the survey show that the greatest expectation in implementing the task budget was the desire to create better financial management in the municipality and to create a clearer budget for management, employees and residents of the municipality. According to the respondents, persons who should be involved in the process of budget preparation in the new task system should be the commune administrator or the treasurer of the commune. Most municipalities, as a means of transferring information about the budget assumptions, propose using a commune’s website and an information board at the commune office. 476 Joanna Dynowska, Sandra Janet Cereola OCZEKIWANIA ZWIĄZANE Z WDROŻENIEM BUDŻETU ZADANIOWEGO W GMINACH Joanna Dynowska1, Sandra Janet Cereola2 1Katedra Rachunkowości Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie 2School of Accounting James Madison University S ł o w a k l u c z o w e: budżet zadaniowy, gminy, oczekiwania, dokumenty.

Cel – analiza odchyleń w kontroli budżetowej powinna dostarczać m.in. informacje dla potrzeb oceny poziomu realizacji planów przez poszczególne ośrodki. Aby uzyskać takie informacje możliwe jest wykorzystanie klasycznych miar takich jak: odchylenie standardowe, rozstęp, współczynnik zmienności itp. Jednakże do porównań w czasie oraz między centrami odpowiedzialności należy stosować mierniki znormalizowane. Takie właściwości mają współczynniki Giniego, Theila oraz Herfindahla-Hirschmana. Autorzy stawiają tezę, że można za ich pomocą mierzyć poziom zróżnicowania odchyleń budżetowych. Artykuł został poświęcony badaniu możliwości zastosowania tych wskaźników w analizie odchyleń. Metodologia badania – cel artykułu został osiągnięty dzięki zastosowaniu oryginalnej procedury badawczej. Zakłada ona wykorzystanie metody parametrycznej i macierzy korelacji określających pojemność informacyjną badanych wskaźników zróżnicowania odchyleń budżetowych. Wynik – na podstawie oceny zróżnicowania odchyleń budżetowych za lata 2011 i 2012 przedsiębiorstwa produkcyjnego ustalono mierniki o największej pojemności informacyjnej, tj. współczynnik zmienności oraz Theila. Biorąc pod uwagę specyfikę działań podejmowanych w kontroli budżetowej oraz możliwość standaryzacji wartości współczynnika Theila został on wskazany jako najlepszy do oceny wykonani budżetów. Oryginalność/Wartość – artykuł wpisuje się w dorobek autorów, który koncentruje się na wkładzie do badań nad systemami kontroli budżetowej. Przedstawiony w opracowaniu sposób oceny odchyleń budżetowych nie był wczesnej prezentowany. Zastosowanie zestandaryzowanego współczynnika Theila do pomiaru zróżnicowania odchyleń pozwala na dokonywanie porównań poziomu wy-konania budżetów między centrami odpowiedzialności, planowanymi pozycjami oraz między kolejnymi okresami.

Cel – treścią artykułu jest problematyka zastosowania controllingu w gminach województwa warmińsko-mazurskiego. Celem artykułu jest próba uzyskania odpowiedzi dotyczącej znajomości i rozumienia controllingu w badanych gminach Intencją badania było ustalenie poziomu i zakresu wiedzy osób zarządzających gminami odnośnie pojęcia i istoty controllingu. Metodologia badania – badaniami objęto 45 wy-branych gmin województwa warmińsko-mazurskiego. Narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety skierowany do osób zarządzających badanymi gminami. Do opracowania wyników wykorzystano metodę analizy i metodę statystyczną. Wynik – analiza znajomości pojęcia controllingu dowodzi, że 2/3 badanych miało kontakt z omawianym terminem. Połowa respondentów utożsamia controlling z narzędziem wspomagającym proces zarządzania, którego podstawowym zadaniem powinna być koordynacja planowania i kontroli. Oryginalność/Wartość – badania wpisują się w nurt poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jaka jest znajomość i rozumienie controllingu oraz możliwości jego wykorzystania w gminach, co stanowi o oryginalności tych badań.