Wstęp Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) oraz zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) należą do najczęstszych neurorozwojowych zaburzeń wieku dziecięcego. W obu tych grupach często obserwuje się trudności związane z karmieniem i jedzeniem, wybiórczość pokarmową, zaburzenia stanu odżywienia oraz zwiększone ryzyko niedoborów składników odżywczych. Mimo rosnącego zainteresowania kwestiami żywienia w przebiegu ASD i ADHD wiele interwencji dietetycznych nie znajduje wystarczającego potwierdzenia naukowego. Niniejsze stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki (PTD) ma na celu podsumowanie aktualnych dowodów naukowych oraz przedstawienie praktycznych zaleceń dotyczących oceny stanu odżywienia, identyfikacji problemów żywieniowych oraz postępowania dietetycznego u dzieci z ASD lub ADHD. Metoda Stanowisko opracowano na podstawie krytycznego przeglądu aktualnego piśmiennictwa naukowego oraz obowiązujących międzynarodowych wytycznych, w tym dokumentów opracowanych przez Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej (NICE), Amerykańską Akademię Pediatrii (AAP), Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO). Oceniono dane dotyczące stanu odżywienia, trudności związanych z karmieniem i jedzeniem, różnic w przetwarzaniu sensorycznym oraz skuteczności interwencji dietetycznych i behawioralnych. Na ich podstawie eksperci PTD opracowali rekomendacje. Wyniki U dzieci z ASD lub ADHD występuje zwiększone ryzyko niedoborów składników odżywczych, niedożywienia, nadwagi oraz otyłości. Szczególne znaczenie kliniczne mają trudności związane z karmieniem i jedzeniem, różnice w przetwarzaniu sensorycznym, współwystępujące choroby somatyczne i zaburzenia psychiczne, a także wpływ farmakoterapii na apetyt i wzrastanie. Podstawę opieki powinny stanowić regularna ocena stanu odżywienia zgodnie z modelem ABCD oraz zindywidualizowane interwencje żywieniowe. Aktualne dowody naukowe nie uzasadniają rutynowego stosowania diet eliminacyjnych, suplementów diety ani terapii integracji sensorycznej w leczeniu podstawowych objawów ASD lub ADHD. Najsilniejsze dowody skuteczności dotyczą interwencji behawioralnych, ukierunkowanych na poprawę zachowań związanych z jedzeniem oraz zwiększenie różnorodności posiłków. Istotnym elementem postępowania jest również rozpoznawanie i leczenie współwystępujących zaburzeń karmienia i odżywiania, w tym zaburzenia polegającego na unikaniu i/lub ograniczaniu przyjmowania pokarmów (ARFID). Wnioski Opieka żywieniowa powinna stanowić integralny element wielospecjalistycznego postępowania u dzieci z ASD lub ADHD. Zaleca się regularną ocenę stanu odżywienia, wczesne rozpoznawanie problemów żywieniowych oraz wdrażanie zindywidualizowanych interwencji opartych na dowodach naukowych. Nie zaleca się rutynowego stosowania diet eliminacyjnych ani suplementacji w przypadku braku jednoznacznych wskazań klinicznych.
Neuroborreliosis (NB) typically presents as facial nerve palsy (FNP) or lymphocytic meningitis (LM), whereas pontine involvement remains rare and diagnostically challenging We report the case of a male patient, aged 8 years, presenting with progressive cerebellar and brainstem dysfunction, including ataxia, somnolence, dysmetria, dysarthria, and bilateral diplopia. Initial magnetic resonance imaging (MRI) revealed increased pontine volume with T2-hyperintensity without magnetic resonance spectroscopy (MRS) abnormalities initially raising suspicion of pontine glioma. Pontine biopsy excluded neoplastic processes and confirmed a diffuse perivascular inflammatory infiltrate composed of lymphocytic cells and active astroglia. Serial MRI confirmed progressive anatomical regression, resulting in complete resolution of pontine hyperintensity and normalization of volume within two months. This case underscores the potential for NB to clinically and radiologically mimic high-grade CNS neoplasia.
Introduction. One of the key challenges of modern health care systems is ensuring adequate health care for children and adolescents in the school environment. In Poland, this care is primarily provided by school nurses and hygienists, whose work is hindered by numerous barriers, including staff shortages, insufficient funding, and the growing health needs of students. Aim. This article aims to analyze the main problems and challenges faced by school nurses in Poland and identify possible directions for change that could improve the quality of student health care and nurses’ working conditions. Method. This review article is based on the analysis of available literature, legal regulations, and current reports from national institutions, including the Institute of Mother and Child, the Ministry of Health, and the Supreme Audit Office. The article also includes an interpretation of statistical data on access to health care and the availability of nursing staff in schools. Summary. Strengthening the school nurse’s role as a health educator, improving access to professional training, and enhancing funding and inter-institutional cooperation are essential for improving school-based health care. The authors emphasize that planned legislative changes should go hand in hand with maintaining high standards of care and fully utilizing the professional competencies of nurses.
Short-term acute pain from surgical trauma, diagnostic procedures, or disease is common but often inadequately treated. Improperly managed pain can lead to persistent chronic pain syndromes. Over the past 20 years, Acute Pain Services (APS) have been established in Poland to improve pain management. Outpatient care is provided by Pain Management Clinics (PMC).The aim of the study was to assess the availability of APS and PMC and analyze the functioning of APS in pediatric hospitals across Poland. This is the first study examining the availability of pain management structures in the country.The study involved hospitals with Pediatric Anesthesiology and Intensive Care profiles listed in the National Health Fund. A survey about APS and PMC was sent to all eligible centers.Response rate from hospitals was 94.4% (34/36). Two APS models were identified: the Swedish model (nurse-based, anesthesiologist supervised) and the British model (anesthesiologists overseeing pain management by clinical teams). APS was present in 41% of hospitals (13/34), and PMC in 9% (3/34). The Swedish model was implemented in 5 APSes, while the British model was used in 8 of them.Pain management for pediatric patients in Poland is underdeveloped, with APS mainly operating under the Swedish model, and PMC available only in major cities.
Celem pracy była odpowiedź na pytania badawcze dotyczące sposobów radzenia sobie z trudnościami związanymi z pracą nauczycieli z uczniem z depresją. Metoda: Dane stanowią część wyników badań zrealizowanych w ramach międzynarodowego projektu Heads Up: Zdrowie psychiczne młodzieży w szkole finansowanego w ramach Erasmus+ (2022-1-PL01-KA220-YOU-000090100). Grupowe wywiady wśród polskich nauczycieli ze szkół publicznych zrealizowano od marca do czerwca 2023 roku. Badani spełniali następujące kryteria włączenia: praca w szkole podstawowej jako nauczyciel klas 4-8 lub w szkole ponadpodstawowej, minimum pięć lat doświadczenia w zawodzie nauczyciela, bycie wychowawcą klasy. Zrealizowano cztery częściowo ustrukturyzowane wywiady online i prowadzono je zgodnie z opracowanymi wcześniej dyspozycjami. W badaniach wzięło udział 28 osób. Większość stanowiły kobiety oraz nauczyciele dyplomowani. Badani byli w wieku od 30 do 60 lat. Zastosowano dwuetapowy proces kodowania: wstępny i selektywny. Generowano kody podczas analizy przy użyciu programu MAXQDa 2022. Wyniki: W ramach obszaru tematycznego dotyczącego sposobów radzenia sobie z trudnościami w pracy z uczniem z depresją zdefiniowano cztery podobszary. Kluczowa okazała się potrzeba dodatkowego wsparcia nauczycieli, zwłaszcza ze strony specjalistów. Istotne było także zdefiniowanie obszarów odpowiedzialności nauczycieli w pracy z uczniem z depresją. Wskazano na możliwość wzmocnienia relacji uczeń-nauczyciel oraz współpracy między nauczycielami, a także organizowanie aktywności skierowanych bezpośrednio do uczniów. Wnioski: Niezbędna jest efektywna współpraca pomiędzy środowiskiem rodzinnym ucznia, szkołą oraz specjalistami pracującymi z nim poza systemem szkolnym. Prowadzenie dalszych badań nad potrzebami nauczycieli w zakresie pracy z uczniami z depresją i innymi problemami zdrowotnymi powinno ułatwić dostosowanie wsparcia dla tej grupy zawodowej, a tym samym poprawić funkcjonowanie uczniów w szkole.