Anthropogenic changes in river catchments are modifying river flow, and among others, may lead to an increased frequency of flood extremes. Trend analysis of annual peak flow records provides valuable insights into changes in flood patterns. However, the presence of lag-1 serial correlation in the hydrological datasets, especially in the annual peak flow data, often disrupts the identification of the true trend in time series. Previous studies of trends in observation series of maximum river flows in Poland involved the identification of trends without taking into account serial correlation. This study focuses on the identification of the trend in the annual peak flow data, considering serial correlation in the observed records for 140 hydrological stations throughout Poland. The study identified that the annual peak flow data at 94 (67%) of the stations were affected by lag-1 serial correlation. Moreover, the research results indicate a general downward trend in the annual peak flow values in Poland, which was observed for 124 (89%) of the stations, and only 16 stations (i.e. 11%) show an upward trend. The results have been compared with the trend detection without considering serial correlation in the observation series, and several significant differences have been detected. The study shows that taking into account autocorrelation in the annual maximum flow data series allows for a more reliable identification of trends in the studied data sets.
The study of landscape diversity is essential for environmental protection, the rational use of natural resources, and the sustainable development of regions. The Shannon and Simpson indices are widely used to determine biological diversity, and the article analyses the use of these indices in geographical studies, in particular, in determining landscape diversity. According to the classification scheme developed by Nikolayev, the landscapes of the Tashkent region are classified into 2 classes, 6 types, 9 subtypes, 15 genera, and 50 species. The diversity of landscapes in the Tashkent region was assessed at the levels of type, subtype, and genus using the Shannon and Simpson indices. The study highlights the results of applying these indices to landscape diversity analysis, emphasising their similarities and differences, the advantages and disadvantages of their use, and their significance. When planning measures to preserve unique landscapes and the biological species inhabiting them, particular importance should be given to the Shannon index, as these landscapes serve as habitats for various plant and animal species and support essential ecological processes. The Simpson diversity index is particularly suitable for areas where a single landscape species dominates and is often preferred when designing reserves and national parks focused on the protection of a single plant or animal species.
Heavy rains and rainfall-induced floods cause significant material damage to the economy of Azerbaijan. In recent decades, the frequency of these extreme hydrometeorological events has increased sharply. In the paper, a statistical analysis of the series of maximum daily precipitation compiled from observations of 75 meteorological stations was performed. The precipitation series was tested for homogeneity: the mean was assessed using Student’s t-test, and the variance with Fisher’s criterion. To approximate the empirical series, the Kritsky-Menkel Three-Parameter Gamma Distribution, which is recommended by regulatory documents in force in the country, and the Logarithmic Normal Distribution, widely used in other countries, were applied. It was found that in 20% of cases, to determine the guaranteed values of maximum daily precipitation, it is advisable to use the Truncated Kritsky-Menkel Three-Parameter Gamma Distribution. The remaining series fit well with the Three-Parameter Gamma Distribution of Kritsky-Menkel. Data on maximum daily precipitation helped to calculate the annual maximum water discharges of 19 hydrological stations, using two methods: the maximum intensity formula and the rational formula. The first method is mandatory for the annual maximum water discharge calculations in Azerbaijan, but calculation errors are often large. Therefore, for the first time in Azerbaijan, a rational method was used in calculations. The results have shown that the accuracy of these methods is practically identical. The median error of water discharge estimates at a 1% exceedance probability is 28% when using the maximum intensity formula, and 29% when using the rational method. Large errors may arise from factors such as the uneven spatial distribution of rainfall in mountainous regions, the limited number of meteorological stations (including pluviographic ones), and inaccuracies in estimating basin slope, channel, and basin travel times.
This study explores how cultural heritage contributes to the formation of collective identity and place attachment in small cities. From the perspective of geographical analysis and strategic planning of territories, the paper proposes the use of branding as a tool for integrating historical and cultural resources into the system of spatial development. The study covers a historical and geographical analysis of the city of Korostyshiv, whose cultural landscape was formed as a result of the coexistence of several ethnic communities (Jews, Poles, Italians, and Germans), with an emphasis on the role of the Olizar family’s heritage in shaping the city’s identity. The scientific novelty lies in the combination of methods of geographical regional studies, urban studies, and branding to develop visual markers of identity based on lost or partially preserved monuments. For the first time the potential of the stone sculpture park as a symbolic space capable of accumulating local history and transmitting it through visual means has been analysed. Conceptual logo options are proposed that can be used as a basis for creating a city brand book. The practical significance of the work lies in developing approaches to branding small cities with a multi-layered cultural heritage under conditions of limited financial and administrative resources.
The article concerns the historical and geographical research of the Samtskhe–Javakheti region. The Ottoman Empire described the study region at the end of the 16th century in the form of the Great Register of the Gurjistan Vilayet, which included urban and monastic settlements and complexes. We prepared a geoinformation system and conducted an evaluation analysis, which included 574 settlements and analysed the current situation in the region at the end of the 16th century. The goals of the article were to study the quantitative, urban, and geographic distribution of the population during the 16th century and to assess their dynamics in relation to the modern situation, to identify trends, and to establish cause-and-effect relationships. The paper discusses the population size and urbanisation characteristics at the end of the 16th century. The article provides the distribution of the population: (1) by administrative units (liva, nahiya); (2) by hypsometric levels; (3) by vertical zonation of the landscape, where the main centres of population concentration were identified both by hypsometric levels and by large landscape units. Using GIS, we digitised the points described in 1595 and prepared a database indicating the altitude above sea level and hypsometric zone. We also categorised the GIS database into active and abandoned settlements, urban settlements, monastic systems, and villages. One of the key results of the study is a comparison of the situation in 1595 with the present, based on the 2014 census. Consequently, we identified changes in the number of inhabitants, the number of settlements, and population changes in urban settlements, as well as changes in density indicators and the regional population share for the entire territory of Georgia. We also distinguished areas that were particularly affected by abandonment. Both positive and negative trends in the population dynamics and settlement patterns were observed, which is indicative of significant changes in the territorial distribution of the population.
This study aims to examine and identify differences with respect to the effect of the financial crisis on geographical sources of venture capital (VC) fundraising and investment activities, with a macro data from Invest Europe, World Bank and TheGlobaEconomy databases, covering the period of 2007–2017 for 22 EU/EEA countries. It employs a panel quantile regression model that takes unobserved individual heterogeneity into consideration. Also, to avoid an omitted variable bias, control variables are included in our model. Our analyses reveal that the effect of the crisis on geographical sources of VC fundraising and investment activities is heterogenous across quantiles. Specifically, the effect of the financial crisis on geographical sources of VC fundraising and investment activities is negative and stronger for countries with high levels of VC activity, the unknown source of VC fundraising and seed stage investments. Finally, the analysis validates our expectations of differences with respect to a negative effect of the financial crisis on geographical sources of VC fundraising and investment activities. The study provides policymakers with some recommendations.
Współdziałanie ma bogatą historię w rolnictwie. Pozwala m.in. obniżyć koszty działalności i wzmocnić pozycję na rynku względem podmiotów niezrzeszonych. W Polsce historia rolniczych spółdzielni produkcyjnych nierozerwalnie wiąże się z okresem PRL-u, kiedy to w myśl kolektywizacji odgórnie zaczęto tworzyć spółdzielnie. Lata 90. przyniosły regres tej formy działalności. Celem badania jest rozpoznanie aktualnego zróżnicowania przestrzennego spółdzielni rolniczych pozyskujących środki finansowe ze Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej (WPR UE) w Polsce na poziomie gmin oraz ocena ich rozmieszczenia pod kątem wybranych czynników – uwarunkowań (przyrodniczych i pozaprzyrodniczych). Badanie zrealizowano na podstawie analizy wielkości środków pozyskanych w ramach dopłat bezpośrednich z WPR UE (wg stanu w 2022 r.), które to stanowiły podstawę oszacowania powierzchni gruntów w użytkowaniu spółdzielni. W 2022 r. działało w Polsce 967 podmiotów spółdzielczych, które pozyskały 323,8 mln zł płatności z tytułu realizacji działań WPR UE (1,3% ogólnej kwoty dopłat). Niemal 60% spółdzielni pozyskiwało płatności obszarowe do łącznej powierzchni prawie 150 tys. ha (1,2% ogólnej powierzchni zgłoszonej do dopłat obszarowych; średnio 272 ha na jedną spółdzielnię). Rolnicze spółdzielnie produkcyjne koncentrują się na kluczowych – z punktu widzenia rozwoju rolnictwa – obszarach kraju, takich jak województwo wielkopolskie i opolskie, natomiast głównym czynnikiem pozwalającym ocenić ich rozkład przestrzenny są dawne granice polityczne.
Celem opracowania jest identyfikacja gmin wiejskich i miejsko-wiejskich w Polsce wyróżniających się z uwagi na pełnienie funkcji znaczących ośrodków dojazdów do pracy, a także określenie skali i kierunków przemieszczeń związanych z zatrudnieniem, których są one destynacją. Drugim celem jest dokonanie kategoryzacji wymienionych jednostek w oparciu o ich charakterystykę społeczno-gospodarczą. Do przeprowadzenia analiz wykorzystano dane o dojazdach do pracy z Narodowego Spisu Powszechnego 2021, opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny. Podstawową metodą zastosowaną w pracy była metoda wskaźnikowa. W artykule wykorzystano także metody prezentacji danych (kartograficzne) w postaci kartodiagramów oraz kartogramów. Wyniki analiz wskazują, że w czołówce zestawienia jednostek ze względu na skalę przemieszczeń związanych z zatrudnieniem znajdują się gminy wiejskie i miejsko-wiejskie, których liczba mieszkańców nie przekracza 40 tys. W oparciu o charakterystykę społeczno-gospodarczą ośrodków można dokonać podziału jednostek na dwie kategorie. Pierwsza z nich obejmuje gminy w wielkich aglomeracjach miejskich. Drugą kategorię tworzą jednostki, których potencjał gospodarczy jest pochodną dostępu do surowców naturalnych, a ich wydobycie i przetwórstwo stanowią podstawę rozwoju ekonomicznego gminy.
The article presents the classification of the rural settlement network by the rural administrative districts of Uzbekistan. The classification criteria were the population of rural settlements and their density. At the same time, the division of villages into small (up to 1000 people), medium (1000–3000 people), large (3000–5000 people) and very large (over 5000 people) adopted in Uzbekistan was taken into account, in accordance with the provisions of the Code of Urban Development of the Republic of Uzbekistan. At the same time, because of the small number of large villages, they are combined with the class of large villages. Classes of rural settlements, which make up more than 33% of the total number of villages in a given district, are identified as dominant. Based on the grouping of districts by dominant classes of villages, seven classes of district networks of rural settlements were identified. Within each class, subclasses of settlement networks were identified based on the average density of villages per 1000 hectares of arable land compared to the national average (2.2 villages) for this indicator. The density of settlement was estimated in relation to arable land, and not the entire area of the districts, taking into account that the majority of villages are located in the agricultural zone. The distribution of classes and subclasses of district settlement networks of rural areas by regions of Uzbekistan was also analysed. It was found that the spatial differentiation of rural settlement networks in a given region of Uzbekistan is largely influenced by the diversity of landforms, types of nature management and agriculture, the impact of large cities as centres of urban agglomerations, and the characteristics of both old and newly irrigated areas.
Celem opracowania jest charakterystyka przewozów wykonywanych przy wykorzystaniu usług realizowanych przez tradycyjne firmy taksówkarskie oraz usług z zakresu ride-hailing na obszarze miasta Poznania. W ramach opracowania analizie poddano rynek usług przewozowych realizowanych w mieście (tradycyjnych taksówek i ride-hailing), dokonano oceny dostępności i stopnia wykorzystania infrastruktury przez podmioty świadczące wymienione usługi, a także zidentyfikowano główne destynacje i kierunki przewozów. W ramach realizacji celu aplikacyjnego przedstawiono możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury w celu poprawy funkcjonowania systemu przewozów realizowanych przez podmioty świadczące usługi. Podstawowe źródło informacji stanowiły dane pierwotne pozyskane przy wykorzystaniu kwestionariusza ankietowego. Rzeczone badanie zostało przeprowadzone w listopadzie 2024 roku na zlecenie Urzędu Miasta Poznania. W opracowaniu obok metody kwestionariuszowej zastosowano zróżnicowane metody analizy matematyczno-statystycznej i przestrzennej oraz prezentacji danych (w tym metody kartograficzne). Wyniki badań wskazują, że rynek usług zdominowany jest przez podmioty oferujące przewozy w ramach tzw. ride-hailingu, większość klientów wybiera dziś przewoźników, takich jak UBER, BOLT, iTaxi czy FREE NOW, przy czym nadal znaczący odsetek osób korzysta z usług tradycyjnych taksówek. Ponieważ zdecydowana większość osób posiada własny telefon komórkowy, oba systemy są powszechnie dostępne. Coraz mniejsze znaczenie w kontekście dostępności systemu mają postoje taksówek, które najczęściej wykorzystywane są w centrum miasta i okolicach wielkich generatorów ruchu, takich jak dworzec kolejowy, port lotniczy czy galerie handlowe.
Acts of terrorism have extremely serious negative consequences for many aspects of social or economic life, including the tourism sector. It is therefore not surprising that the impact of terrorist attacks on tourism has been a frequently addressed topic in research, especially over the past few years. Previous research has represented a diverse view of the issue, both in terms of the context of the problem addressed and in the research methods and tools used. This article is an overview and pursues two objectives: 1) to identify the issues that have been addressed so far in studies into the impact of terrorism on tourism, and 2) to present the methods and research tools in previous studies into the impact of terrorism on tourism. The literature review was conducted between September 2018 and June 2025 and covers the articles from 1984 to 2025. The analysis was based on keywords such as ‘tourism demand’, ‘terrorism’, ‘terrorist attacks’ and ‘impact’ that were included in the Scopus and Web of Science database, as well as in the Google Scholar search engine. The article addresses primarily macroeconomic issues related to demand in tourism. The literature analysis has revealed several interesting directions for future research. These include paying attention to differences in resilience to terrorist crises between visitors and tourists; differences in the type of terrorism, e.g. left-wing, right-wing, separatist, religious; or domestic/international terrorism.
Celem pracy było ustalenie wieloletnich tendencji niskich odpływów rzek w Polsce oraz określenie ich zmiany na skutek ocieplenia klimatu. Badaniem objęto 147 przekrojów wodowskazowych zlokalizowanych na 97 rzekach. W pracy analizowano roczne, sezonowe i miesięczne niskie odpływy jednostkowe w wieloleciu 1951–2020, a także w podziale na dwa podokresy: 1951–1988 i 1988–2020. Do ustalenia trendów niskich odpływów wykorzystano test Manna-Kendalla, a do określenia jego zmian w okresie ocieplenia po roku 1988 – test istotności różnic. Wyniki wskazują na przestrzennie i czasowo zróżnicowane zmiany. Niskie odpływy sezonowe wykazały dominację trendów rosnących zimą i wiosną, odpowiednio w 119 (81%) i 92 (62%) przekrojach, natomiast latem i jesienią przeważały trendy malejące odpowiednio w 87 (59%) i 89 (61%) wodowskazach. Najsilniejsze trendy malejące niskich odpływów jednostkowych wystąpiły w rzekach centralnej i zachodniej Polski, podczas gdy we wschodniej i południowo-wschodniej części kraju przeważały trendy rosnące. Grupowanie przekrojów wodowskazowych ze względu na zmiany w okresie ocieplenia miesięcznych niskich odpływów jednostkowych pozwoliło na ustalenie słabo regionalnie zróżnicowanych siedmiu typów zmian zidentyfikowanych w zlewniach o odmiennych warunkach środowiskowych i przekształceniach antropogenicznych.
W artykule przedstawiono długoterminowe (1951–2023) zmiany odpływu jednostkowego w zlewniach rzecznych Wyżyny Małopolskiej z uwzględnieniem dwóch podokresów, tj. do 1988 r. – przed istotnym wzrostem temperatury powietrza, i po 1988 r. – w jego trakcie. Do badań wybrano 20 przekrojów wodowskazowych IMGW-PIB, zlokalizowanych na 17 rzekach, zamykających zlewnie o zróżnicowanej wielkości oraz dwie stacje synoptyczne. Do oceny wieloletnich zmian analizowanych zmiennych wykorzystano model trendu liniowego. W okresie 1951–2023 na stacjach Kielce i Sandomierz średnie roczne temperatury powietrza i roczne sumy parowania terenowego wykazywały tendencje rosnące, odpowiednio: 0,3°C na dekadę (w obu stacjach) oraz 21 mm i 25 mm na dekadę. Z kolei roczne sumy klimatycznego bilansu wodnego charakteryzowały się trendem malejącym (w Kielcach: −24 mm na dekadę, w Sandomierzu: −31 mm na dekadę). Zmiany sum opadów atmosferycznych były nieistotne statystycznie. Spadek średniego rocznego odpływu jednostkowego w analizowanym wieloleciu był istotny statystycznie w 9 zlewniach w zakresie wartości niskich, w 10 – średnich oraz w 13 – wysokich. Analiza odpływów w porównawczych podokresach (1951–1988 i 1988–2023) wykazała zmniejszenie się ich wartości średnich (SNq – 16%, SSq – 19%, SWq – 21%). Po 1988 r. SSq i SNq wykazywały spadek we wszystkich miesiącach. W pierwszym przypadku jego minimum przesunęło się z września na sierpień, a w drugim – z kwietnia na marzec. Z kolei SWq uległ znacznemu obniżeniu w marcu, a wzrostowi – w maju i we wrześniu.
Celem opracowania była identyfikacja i ocena zmienności głębokich niżówek rzecznych, a także wskazanie uwarunkowań ich rozwoju w pięciu grupach zlewni, obejmujących różne regiony geograficzne Polski. Badanie miało również posłużyć wyjaśnieniu stopnia i kierunku wpływu niżówek głębokich na rozwój susz hydrologicznych. Analizy przeprowadzono na podstawie serii przepływów dobowych z okresu 1989–2018, udostępnionych przez IMGW-PIB. Do badań wytypowano 50 przekrojów wodowskazowych. Niżówki głębokie zidentyfikowano w oparciu o stały w wieloleciu przepływ graniczny, odpowiadający 95. percentylowi z krzywej czasów trwania przepływu wraz z wyższymi. Ocenie poddano czasową strukturę niżówek głębokich oraz wielkości niedoborów odpływu, które im towarzyszą. Analizowano związki niżówek głębokich z cechami suszy hydrologicznej. Skonstruowano w tym celu 3 miary, które pozwoliły na ocenę częstotliwości względnej oraz udziału czasu trwania i objętości niżówek głębokich w niżówkach całkowitych. Wyniki badań wykazały szereg powiązań między cechami susz hydrologicznych występujących w skali pojedynczych zlewni (skala lokalna) oraz takich, które pojawiały się dopiero na poziomie regionów geograficznych. Zaobserwowano nieznaczny wpływ czynników antropogenicznych na zmiany przepływów niżówkowych w zlewniach poddanych silnej antropopresji. Zwrócono uwagę na duży udział czasów trwania i niewielki niedoborów odpływu niżówek głębokich w całkowitych, co wskazuje na istotną rolę niżówek głębokich w wydłużaniu susz hydrologicznych, natomiast niewielki wpływ na wzrost ich surowości.
W artykule przedstawiono wyniki badania, którego celem było porównanie wpływu zmian pokrycia terenu na wielkość opadu efektywnego w trzech europejskich stolicach: Berlinie, Pradze i Warszawie w latach 1990–2018. Analizę przeprowadzono na podstawie danych z bazy CORINE Land Cover (CLC). Objętość opadu efektywnego obliczono według metody racjonalnej Mulvaneya w wersji zaproponowanej przez Radwana-Dębskiego jako iloczyn powierzchni, współczynnika spływu powierzchniowego oraz sumy opadu atmosferycznego. W pracy wykorzystano maksymalne zmierzone dobowe sumy opadów: 170 mm (Berlin), 93,3 mm (Praga) i 75,8 mm (Warszawa) oraz scenariusz z jednakową sumą opadu dla każdego miasta. Wyniki wskazują na różnice w objętości opadu efektywnego w miastach, wynikające ze zmian pokrycia terenu. W Berlinie zaznaczył się nieznaczny wzrost terenów przepuszczalnych przy postępującej urbanizacji, natomiast w Pradze i szczególnie Warszawie – wyraźne zwiększenie powierzchni uszczelnionych. W konsekwencji, przy założeniu jednakowej sumy opadów, wzrost opadu efektywnego między 1990 a 2018 r. wyniósł odpowiednio: 0,4% (Berlin), 4% (Praga) i 16% (Warszawa). Wyniki potwierdzają skuteczność polityki retencyjnej Berlina i wskazują na potrzebę intensyfikacji działań w Pradze i Warszawie.
The aim of this study is to identify thermal seasons (RTS) in seven rivers located in central Poland. This was done using daily, unique monitoring data of river water temperature (RT) from the available measurement period (1985–2014). These series come from the database of the Institute of Meteorology and Water Management – National Research Institute (IMWM-NRI). The applied procedure allowed the identification of compact sequences of similar days within each catchment as part of the average long-term annual thermograph, referred to as thermal seasons (RTS). The similarity was assessed based on the daily average temperatures on corresponding days, as well as their variability and autocorrelation over a multi-year period. Each identified thermal season is characterised by statistically significant differences in these features compared to other seasons and significant internal similarity. The delimitation of RTS allowed for characterising the thermal regime of the studied rivers in terms of environmental factors and anthropogenic influences. In the group of rivers in central Poland, 12 RTS were identified, among four groups of seasons: cold, moderate, warm, and very warm. Each river had four different seasons, and their occurrence varied in the range of 6 to 16 within a year. The fewest occurrences of four RTS were noted in the Kamienna river (6). Therefore, the average annual arrangement of seasons in this river is the least diversified. The highest number of different RTS occurrences was recorded in the Prosna river (16). The duration of an individual thermal season varies significantly, ranging from a minimum of 10 days, which occurred several times in the studied rivers, to 118 days in the Warta river. The least variation in the number and character of RTS was observed during the periods with moderate water temperatures (moderate group). The rivers showed the most diversity in RTS when low water temperatures prevailed. In the cold season group, four seasons were identified, and two of them were characteristic of individual rivers. Seasons in this group usually exhibit significant multi-year temperature variability and sometimes a statistically significant increasing temperature trend (e.g. the Prosna and Pilica rivers) or decreasing trend (the Ner and Kamienna rivers). In the periods of low water temperatures (cold season group), physical-geographic conditions and water management in river basins significantly affect water temperatures, as well as the duration and arrangement of thermal seasons.
W pracy przedstawiono przebieg zjawisk lodowych na Wiśle w Toruniu od drugiej połowy XIX w. do czasów współczesnych. Wykorzystano dane pomiarowo-obserwacyjne IMGW-PIB. Celem pracy była charakterystyka zmian wybranych elementów reżimu lodowego i ich zróżnicowania w czasie, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po 1988 r., także w kontekście prognozy dalszego przebiegu zjawisk w przekroju tego posterunku. W analizach wykorzystano metodę regresji liniowej. Stwierdzono wyraźne zróżnicowanie tempa zmian wynikające z jego związku z przebiegiem warunków termicznych sezonów zimowych. W przypadku czasu trwania zjawisk lodowych po roku 1988 zanotowano w Toruniu gradient zmiany wynoszący −7,4 d ∙ dek−1. Był on przeszło dwukrotnie większy niż zanotowany dla okresu do 1988 r., podczas którego zmiany przebiegu zlodzenia na tym odcinku rzeki były głównie efektem działań hydrotechnicznych. W ich wyniku, jak również w wyniku szybkiego wzrostu temperatury zim w ostatnich dekadach w stosunku do początku analizowanego okresu, znacznie spadła częstość pojawiania się pokrywy lodowej, a zjawiska lodowe trwają obecnie kilkakrotnie krócej. W ostatnich 10 latach pojawiały się one najczęściej w drugiej i trzeciej dekadzie stycznia i trwały średnio 13 dni. Odnotowano także pierwszy przypadek zimy bez zjawisk lodowych. W przyszłości będzie ich coraz więcej.
Karpaty są regionem, w którym często występują tzw. powodzie błyskawiczne. Ze względu na ich przebieg, najskuteczniejszym sposobem ograniczającym ich negatywne skutki są działania prewencyjne, pozwalające przygotować się na powódź. W tym kontekście istotna jest identyfikacja strefy zagrożenia powodzią błyskawiczną (SZPB) w zlewni. Celem pracy jest przedstawienie procedury wyznaczania tego rodzaju strefy w małych zlewniach karpackich o powierzchni mniejszej od 50 km2. Wykorzystano metodę wyznaczania i analizy krzywych obwiedni do rozpoznania przepływu maksymalnego oraz metodę modelowania hydraulicznego do identyfikacji parametrów strefy. Bazowano na ogólnodostępnych danych przestrzennych oraz darmowych narzędziach informatycznych, co ułatwia stosowanie zaproponowanej procedury w praktyce. Testowano ją w zlewniach Rzepianki i Olszynki, gdzie w 2001 i 2010 r. wystąpiły powodzie błyskawiczne. Wyniki pozwoliły stwierdzić, że procedura umożliwia skuteczne wyznaczenie SZPB, a tereny takie zajmują niemal dwukrotnie większą powierzchnię od tych, które uwzględnia się w dokumentach planistycznych (tzw. strefa wody 1%). Wykazano, że analiza zasięgu i parametrów (głębokość i prędkość wody) SZPB może dostarczyć wiele informacji pozwalających podjąć działania prewencyjne służące ograniczeniu negatywnych skutków powodzi błyskawicznych.
Badanie o charakterze ilościowym i jakościowym, wykonane na potrzeby artykułu, dotyczy analizy raportów przygotowanych z okazji Światowego Forum Miejskiego 11 (WUF11) przez polskie miasta w ramach programu „Plan działań dla miast. Modelowa lokalność”. Ujęte w raportach projekty, wybrane przez gremium ekspertów zaproszonych do programu, miały mieć charakter modelowy, stanowić dobrą praktykę dla innych miast polskich. Badaniu poddano zawartość raportów, w tym m.in. przeanalizowano modelowe projekty, pod kątem ich natury i zakresu przedmiotowego, a także związków z celami zrównoważonego rozwoju (ang. SDGs) przyjętymi w Agendzie 2030 ONZ. Następnie w ramach studiów przypadków dokładniej przeanalizowano raporty wybranych miast, w których przedmiotem badania stały się lokalne dokumenty strategiczne, wpisujące się w prezentowane projekty, a także sposób oceny projektów zgodny ze wskaźnikami używanymi do monitorowania Agendy 2030 w Polsce. Celem artykułu było potwierdzenie hipotezy badawczej, w myśl której złożoność i niejednoznaczność celów zrównoważonego rozwoju, a także sformułowanie ich na poziomie globalnym, są dużą barierą w stosowaniu ich na poziomie lokalnym, co sprawia, że projekty realizowane na szczeblu lokalnym trudno wiązać z SDG. Powiązania te są niejednoznaczne, a ocena wpływu tych działań na realizację Agendy 2030 niemożliwa. Wyniki badania potwierdziły tę hipotezę, rodząc przekonanie o potrzebie wypracowania polityki uwzględniającej konieczność realizacji celów zrównoważonego rozwoju na szczeblu lokalnym.
W pracy przedstawiono wybrane metody analizy rozkładu przestrzennego obiektów punktowych wykorzystywanych w geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarce przestrzennej. Metody te pomagają rozpoznać typ rozkładu przestrzennego obiektów punktowych, tj. skupiony, regularny, losowy. Tym samym pozwalają wysuwać hipotezy dotyczące typu procesu przestrzennego, który doprowadził do powstania określonej konfiguracji obiektów punktowych. W pracy przedstawiono dwie klasyczne grupy metod – metodę kwadratów i metody najbliższego sąsiada, oraz dwie – stanowiące nowsze propozycje w tym zakresie, tj. metodę funkcji 𝐾 oraz metodę badania autokorelacji przestrzennej. Pierwsze dwie metody są relatywnie proste obliczeniowo, lecz zawierają pewne założenia, które osłabiają ich przydatność w badaniach przestrzenno-ekonomicznych. Z kolei dwie ostatnie pomimo ich bardziej złożonego algorytmu obliczeniowego, związanego m.in. z uwzględnieniem relacji sąsiedztwa między badanymi obiektami punktowymi, pozwalają na wskazanie typu rozkładu przestrzennego obiektów punktowych z uwzględnieniem ich konfiguracji na całym badanym obszarze. W pracy przedstawiono podstawy matematyczno-statystyczne wybranych metod, zwrócono uwagę na ich podstawowe zalety i wady oraz dokonano ich waloryzacji pod względem potencjalnych zastosowań w analizie przestrzennej.
