İklim değişikliği konusu çevresel, ekonomik ve sosyal etkileri nedeniyle dünya çapında tartışılan en önemli sorunlardan biri haline gelmiştir. İklim değişikliği etkisinin büyüklüğünün belirlenmesi ve olası uyum çalışmaları için en önemli iklim değişkenlerinden olan sıcaklık ve yağışın, gelecek dönemlerdeki değişimlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla genel dolaşım modellerinin (GDM) kaba çözünürlüklü senaryo çıktıları kullanılmaktadır. Bu çıktıların düşük çözünürlüğe sahip olması bölgesel ölçekteki iklim değişikliği etkilerinin belirlenmesinde doğrudan kullanımlarını kısıtlamaktadır. Bölgesel ölçekteki değişimlerin belirlenebilmesi için GDM çıktılarının uygun bir ölçeğe indirgenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin en önemli hidrolojik havzalarından biri olan Doğu Karadeniz Havzası’nda (DKH) iklim değişikliğinin aylık toplam yağış ve aylık ortalama sıcaklık değişkenleri üzerindeki olası etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla GFDL-ESM2M GDM modelinin iyimser (RCP4.5) ve kötümser (RCP8.5) senaryolarına ait düşük çözünürlüklü çıktıları Çok Değişkenli Uyarlanabilir Regresyon Eğrileri (ÇDURE) ve klasik regresyon analizi yöntemleri kullanılarak bölgesel ölçeğe indirgenmiştir. Yöntemlerin ölçek indirgeme başarılarının karşılaştırılabilmesi için çeşitli performans istatistikleri kullanılmış ve en yüksek performansı veren yöntem bu istatistiklere göre seçilmiştir. Çalışma kapsamında DKH içinde ve çevresinde yer alan 12 adet meteoroloji istasyonuna ait gelecek dönem (2021-2050, 2051-2080, 2081-2100) aylık ortalama sıcaklık ve aylık toplam yağış değerleri en iyi performans gösteren ÇDURE tabanlı modeller kullanılarak iki farklı senaryo için elde edilmiştir. Elde edilen senaryo verilerine ayrıca Mann-Kendall eğilim analizi uygulanmıştır. Sonuçlar DKH’nın karasal iklim karakteristiğine sahip güney bölümünde (Bayburt, Gümüşhane, Suşehri ve Şebinkarahisar istasyonları) gelecek dönem 2021-2050 periyodunda sıcaklık değerlerinde RCP4.5 senaryosuna göre ortalama 1,0 °C, RCP8.5’e göre ise ortalama 1,5 °C artış beklendiğini göstermektedir. Bunun yanında Rize, Pazar ve Hopa istasyonlarının yer aldığı kıyı şeridinde sıcaklık değerlerinde 2,5 °C’ye varan artışlar öngörülmektedir. Uzun süreli yağış ortalaması değerlerinde ise havza genelinde her iki senaryoya göre düşüş beklenmektedir. 2051-2080 ve 2081-2100 dönemlerinde ise sıcaklık ve yağış değerlerinde beklenen değişimlerin 2021-2050 dönemine kıyasla daha fazla olacağı öngörülmektedir. Eğilim analizi sonuçlarına göre sıcaklık ve yağış için RCP4.5 senaryosuna göre gelecek dönemlerde %5 anlamlılık düzeyinde herhangi bir eğilim beklenmezken RCP8.5 senaryosuna göre sıcaklık için artış, yağış için düşüş eğilimleri tespit edilmiştir.
Gömülü betonarme boru tasarımında yaygın olarak kullanılan yöntemlerden birisi ACPA tarafından 1970’li yıllarda geliştirilmeye başlanılan doğrudan tasarım yöntemidir. Bu yöntemde (SIDD) Tip 4 boru kurulumunda tabanda kayaç malzeme olmadığında boru tabanında özel bir yatak malzemesine ihtiyaç yoktur ve gömülme için herhangi bir kontrol gerektirmemektedir. Bu çalışmada, doğrudan tasarım yöntemine göre Tip 4 kurulum ile gömülen bir betonarme borunun davranışı incelenmiştir. Bu kapsamda zemin-yapı etkileşimi dikkate alınarak beton bir borunun tasarımı için parametrik sayısal analizler yapılmıştır. Analizlerde gömme derinliği ve boru çapı değişimi dikkate alınarak hesaplanan kesit tesirlerine göre gerekli donatı alanları belirlenerek Tip 4 kurulum koşulları için bir abak oluşturulmuştur. Ayrıca belirlenen bu donatı alanları, ülkemizde gömülü boruların tasarımında yaygın olarak kullanılan İller Bankası A.Ş’nin kullandığı donatı alanları ile karşılaştırılmıştır. Böylece Tip 4 kurulum koşulları için bu abaktan yararlanılarak pratik olarak tasarım yapılabilmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışma inşaat projelerinde kalite performansını etkileyen faktörleri ve profesyonellerin algılarına göre etki derecelerinin belirlenmesi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında literatür taraması ve inşaat profesyonelleriyle yapılan görüşmeler aracılığıyla kalite performansını etkileyen 20 faktör belirlenmiştir. İkinci aşamada, faktörlerin kalite performansına etki derecelerinin belirlenmesi için bir anket tasarlanmış anket sonuçları tanımlayıcı istatistikler, güvenilirlik analizi ve Göreceli Önem İndeksi yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, kalite performansına etki eden en önemli beş faktörün sırasıyla “Başlangıçta projenin detaylıca düşünülmemesi”, “Çalışanların iş kalite bilgisi eksikliği ve/veya tam olarak uygulamaması”, “Taşeron firma seçimi“, “Sözleşme ve eklerine uygunluk” ve “Ekipler arası iş birliği ve koordinasyon“ olduğunu göstermektedir.
Çok amaçlı ardışık baraj haznelerinin işletilmesinde, sistemin davranışını incelemeye olanak sağlayan simülasyon tekniği uygulamalarda tercih edilmektedir. Bu çalışmada, genelleştirilmiş simülasyon programı HEC-ResSim kullanılarak Ceyhan Havzası’nda ardışık olarak inşa edilmiş Aslantaş Barajı, Berke Barajı ve Sır Barajı’nda üretilen yıllık toplam enerjiyi eniyilemek amaçlanmıştır. Barajlar, mevcut durumda üretebilecekleri maksimum enerji için belirlenen kurallar doğrultusunda çoklu rezervuar sistem yaklaşımıyla işletilmiştir. Gerçekleştirilen işletme çalışması ile sistemin Ceyhan Master Planı’nda üretilen yıllık toplam enerjiden %57,87 daha fazla enerji üretebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
The method of encasing the stone column with a proper type of geosynthetic material is a widely used technique to provide the required lateral confinement and to avoid the dispersion of granular column material into soft clay. Along with the improved ultimate load capacity and the reduced settlement and bulging, the geosynthetic encasement preserves the easy drainage ability of stone columns. This paper presents the finite element analysis results of a hypothetical embankment on a soft soil deposit which is improved by geotextile encased stone columns and geogrid reinforced sand mat on top. At first, numerical results of three dimensional (3D) finite element model (FEM) were validated via the experimental data of previous field studies. Afterward, parametric studies were carried out on the FEM considering the effect of the sand mat thickness, the stiffness of the geosynthetic reinforcement, and the geosynthetic encasing length and encasement stiffness on both the horizontal and vertical deformation of stone columns. Settlement differences between columns and soft soil in both the short term and long term were also determined. The optimum values of sand mat layer thickness, vertical encasement length, and geosynthetic stiffness are recommended to be used for preliminary designs.
In this study, regional intensity-duration-frequency (IDF) curves for Turkey were developed using the available maximum rainfall intensity values for various durations (D=5, 15 and 30 minutes, and 1, 3, 6, 12 and 24 hours). Multi-nonlinear regression analysis was carried out by using nine kinds of IDF formulas, which were taken by using various IDF formulae in the literature and newly generated formulae. In order to test the reliability of the functions, two criteria were used: the determination coefficient and the mean relative error. IDF analysis in the Eastern Black Sea Basin of Turkey, which is the most raing basin, is also emphasized and studied in detail. It has been concluded that the reliability of the results is high enough and that this paper will motivate and open new horizons to detailed studies on IDF analysis.
Vortical flow formed by a submerged hydraulic jump may produce significant hydrodynamic lift and drag pressures on a gate beneath the hydraulic jump. In this study, an experimental setup equipped with multi-pressure sensors was used to measure fluctuating impact pressures on the submerged gate for different flow conditions characterized by the inlet Froude number and submergence factor (S). Time-averaged and instantaneous pressure coefficients are evaluated based on simultaneous measurements of wall pressures at multiple locations, including those at the lip and downstream face of the gate. In particular, instantaneous lift pressure coefficients are observed to be independent of the submergence ratio for S > 0.6. It is found that low Froude number flows produce high surface pressure fluctuations and the dominant frequency of pressure fluctuations shifts to higher frequency as the Froude number increases. Pressure measurements for the free hydraulic jump suggest that the power spectra of lift pressure fluctuations are devoid of any significant energy level, whereas the resulting power spectra of the submerged flow exhibits significant energy level in the frequency range of 14-19 Hz. The proposed measurement system can be used for the in situ identification of hydrodynamic pressures acting on the gates in irrigation canals.
Shaking tables are frequently used to determine the dynamic behavior of structures in the laboratory environment. In order to obtain realistic results in experimental studies, table response and performance should be consistent with the desired motion. In this multidisciplinary study, an application of a new method for determining and calibrating the mechanical response of a developed bi-axial displacement controlled shake table according to the desired motion data is presented. The bi-axial shake table's electro-mechanical components consist of stepper motors, ball screw sets, linear ball bearings, and linear potentiometers positioned on both axes for displacement measurements. For the control and data acquisition (DAQ) unit of the shake table, an open-source electronic prototyping platform Arduino was used. From several experimental results, it was seen that, with the presented calibration method, harmonic and earthquake simulations could be achieved with a relative root mean square error (relative RMS error) of less than 5% for desired displacement-time histories.
Hidrolojik model parametreleri geleneksel yaklaşımda havza çıkışındaki akım gözlem istasyonlarından (AGİ) elde edilen günlük akım verileriyle tahmin edilmeye çalışılır. Modern yaklaşımda ise akım verileri yanında açık erişimli uydu tabanlı uzaktan algılama verilerinden de faydalanılır. Uzaktan algılama verilerinin kullanıldığı yöntem ile sadece akım verisiyle elde edilen noktasal iyileştirme sonuçlarının yanında alana yayılı kar örtüsü, gerçek buharlaşma, yaprak alan indeksi, toprak nemi ve yer altı suyu beslenmesi gibi akı değerlerinin de daha tutarlı ve güvenilir olması sağlanır. Bu çalışmamızın amacı uzaktan algılama yöntemleriyle elde edilmiş MODIS aylık gerçek evapotranspirasyon (AET) verileri ile yaprak alan indeksi (LAI) haritalarının hidrolojik model kalibrasyonuna etkilerini araştırmaktır. Benzeşim deneylerimiz için Vienne (Fransa) havzası seçilmiştir. Fizik tabanlı tam yayılı mHM hidrolojik modeli bu havza için çalıştırılmış ve 6 senaryo için kalibrasyonlar yapılmıştır. Modelin akım benzeşim performansı Kling-Gupta (KGE) metriği ile modelin yayılı evapotranspirasyon performansı ise SPAEF metriği ile ortaya konmuştur. Sonuçlara göre, sadece havza çıkışındaki AGİ verilerine göre kalibre edilen model KGE 0.91’ye ulaşırken (maksimum 1), SPAEF buharlaşma performansı düşüktür. Havzaya yayılmış 4 AGİ’li kalibrasyonda ortlama KGE 0.37 iken SPAEF kısmen iyileşmiştir. Tek AGİ ve MODIS-AET birlikte kalibrasyonda kullanıldığında KGE 0.90 SPAEF ~0.70 olmuştur. Dördüncü senaryomuzda model sadece MODIS-AET ile kalibre edilmiş SPAEF 0.60’e ulaşmıştır. Öte yandan su dengesi tutturulamamıştır (KGE -0.24). Beşinci senaryoda, model sadece 12 adet akım verisi ve MODIS-AET ile kalibre edilmiş ve KGE 0.67 iken SPAEF 0.75 gibi yüksek değerler almıştır. Altıncı son senaryoda sadece bir yıl günlük akım gözlemi yapıldığı varsayımı yapılarak MODIS-AET’nin de dahil edildiği model kalibrasyonu yapıldığında KGE 0.72 ve SPAEF yine 0.75 dolaylarında yüksek değerler almıştır. Bu altı senaryolu model kalibrasyon çalışmamızın sonuçları akım ölçümleri eksik havzalar için ümit vericidir. Öyle ki; uydu verilerinden elde edilen gerçek evapotranspirasyon (AET) ile birlikte sadece bir yıl günlük veya bir yılın her ayından bir debi ölçümü toplamda 12 debi değeri ile dahi yeterli su dengesi sağlanabilmektedir.
Safety on highways is essential, but high water levels on lanes risk that. Drainage structures are mostly concerned with water spread at sideways and ignore the build-up flow on the surface. This study addresses whether optimizing cross slopes prevents hydroplaning. Water depths obtained using kinematic wave equation were tested against several studies for verification. Wide range of rainfall intensities and cross slopes was tested. Findings revealed that cross slope optimization for grades up to 10% prevents hydroplaning for intensities below 250mm/hr with widths up to 15m. The study shows cross slope optimization must be considered simultaneously with inlet design work.
Issues related to readability risks in contracts could exacerbate conflict, claim and dispute occurrences in construction projects. Determination of root causes of readability risks by defining casual relationships in construction contracts is essential to improve contract documentation and enable successful risk management. This paper aims to differentiate net causes from net effect factors of readability risks in construction contracts. Most significant readability risks in construction contracts were analyzed using fuzzy decision-making trial and evaluation laboratory (DEMATEL) method, which is known for its wide implementation in similar problems. Root cause degree (RCD) diagram was drawn to illustrate the differentiation of these factors by adopting maximum mean de-entropy (MMDE) algorithm. Analysis results indicated that poor grammar use, legal terminology, visual representation, and negative language were the major underlying cause factors; while lengthy document, use of abbreviations, scope complexity, controversial uses, repetitions, and ambiguous words were the net effect factors. The results are expected to improve readability of contract documents, which would contribute to more effective risk management and better allocation of project resources.
One of the reasons behind the stabilization of soft and problematic soil by deep soil mixing is to reduce the amplification of seismic waves which arrive to the ground surface and foundation of buildings. Therefore, it is important to correctly predict the dynamic properties of the improved ground. To address the dynamic properties of deep soil mixing, this paper evaluates the in-situ shear wave velocity of deep soil mixing (Vs-field) based on laboratory investigation (Vs-lab). The conversion factors, relating to the shear wave velocities of laboratory and field, have been obtained based on a variety of tests including bender element, pulse velocity, and low-amplitude dynamic tests in the resonance column. In this study, the effect of confinement and vertical stress on the dynamic properties of the base stabilized using deep soil mixing technology was evaluated. These effects were combined with the known disturbance and aging influence which is available in the literature. The research has shown that the most significant factors affecting the shear wave velocity are confinement stress and additional vertical load, which lead to 43% and 17.5% increase respectively.
Türkiye'de toplu taşıma sistemleri temel olarak üç tipte işletilmektedir: sadece kamu işletmeciliği, sadece özel işletmecilik ve karma tip (hem kamu hem de özel işletmeci). Özel işletmelerin bulunduğu toplu taşıma sistemlerinde, ayrıcalıklı yolcuların (65 yaş üstü, engelli, öğrenci vb.) ücretsiz veya indirimli ulaşımı, işletme maliyetlerinin sürekli artmasına neden olmaktadır. Bu sebeple, merkezi ve yerel yönetimler tarafından özel işletmelere sübvansiyon yapılması gündeme gelmiştir. Yapılan farklı uygulamalarda, özel işletmecilerin maliyetlerinin düşürülmesi, verimliliklerinin artırılması ve hizmet kalitesinin geliştirilmesine yönelik bir standart bulunmamaktadır. Bu çalışmada, toplu taşıma sisteminde özel toplu taşıma şirketlerinin faaliyet göstermesi için çeşitli yöntemlerle yapılacak sözleşmeler kapsamında değerlendirilmesi gereken performans kriterleri ve ödeme esasları ele alınmıştır. Örnek alınan toplu taşıma sisteminde performansa dayalı bir ödeme modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Bunun için literatürde uygulanan sözleşme ve ödeme modelleri değerlendirilmiş, performansa dayalı bir ödeme modeli için matematiksel bir model oluşturulmuştur. ANFIS (Adaptive Neural-Fuzzy Inference Systems) yöntemi kullanılarak örneklenen özel toplu taşıma işletmesinin önceki dönem verileri kullanılarak maliyet değerlendirmesi yapılmıştır. Belirlenen performans kriterlerinin ağırlıkları AHP (Analitik Hiyerarşi Süreci) yöntemi ile belirlenerek ödeme modeli katsayıları oluşturulmuştur. Yapılan simülasyonlar ile önerilen performansa dayalı ödeme modelinin yolcu bazlı model ile karşılaştırması yapılmıştır. Analiz çalışması ile, önerilen modelin özel taşımacıların gelir-gider oranında %37 daha iyi sonuç verdiği ve taşımacıların maliyetlerinin tamamen karşılandığı sonucu elde edilmiştir. Çalışmada önerilen yöntem kullanılarak toplu taşıma sisteminin sürekliliğinin sağlanabileceği, ilave performans ödemesi ile de hizmet kalitesinin artırılarak toplu taşıma cazip hale getirilebilecektir.
The collapsibility of loess has a great influence on subgrade construction in Qinghai, China, so laboratory tests are utilized to evaluate the collapsibility influencing factors, which illustrates that the collapsibility of this region is not dominated by soluble salts but an alkaline environment, high porosity and a low water content. The in situ self-weight submerging test reveals the settlement regularities, with a maximum settlement of 22.4 cm, which suggests that the soil in the test region is self-weight collapsible loess. In consideration of the economy and applicability, dynamic compaction was chosen as the ground improvement method. The optimal number of drops (N) for an energy level of 1000 kN·m is 6, and for the energy levels of 1500 kN·m and 2000 kN·m, N is 8. Besides the maximum effective depth for 1000 kN·m is 5 – 6 m, and it is 6 – 7 m for 1500 kN·m and 2000 kN·m.
In the study, the parking behavior of drivers using two on-street car parks and two parking garages has been investigated in Alsancak. Alsancak is one of the most central regions of Izmir Province. Data were collected with the help of a survey asking drivers about their socio-economic characteristics, travel information and, why they prefer parking lots. This study tried to determine the duration of parking and the independent variables affecting parking lot choice. The binary logit model was used in the analysis. Utilization rate and peak hour occupancy of parking lots were determined with the help of observations. Factors affecting parking choice selection behaviours have been identified.
Buried reinforced concrete pipes are critical components of urban infrastructure. Their design can be conducted using empirical or numerical methods, which consider the properties of the pipes, backfill surrounding the pipe, bedding conditions and loads acting on the pipes. In this paper, a parametric study taking into account different backfill materials, burial depths, and pipe diameters was utilized to investigate the differences in design calculations obtained from widely accepted empirical and numerical analysis methods. Results indicate that required reinforcement areas calculated using numerical analyses are smaller than those obtained from traditional design methods due to realistic consideration of soil-pipe interaction.
This study aims to determine the factors affecting quality performance in construction projects and the degree of impact based on the perceptions of professionals. In the first stage of the study, 20 factors affecting quality performance were determined via literature review and interviews with construction professionals. In the second stage, a questionnaire was designed to determine the degree of impact of the factors on the quality performance, and the results of the questionnaire were evaluated by descriptive statistics, reliability analysis and Relative Importance Index methods. The results show that the five most important factors affecting the quality performance are "Not considering the project in detail at the beginning", Lack of work quality information and/or not applying it fully", "Selection of the subcontractor", "Compliance with the contract and its annexes" and "Cooperation and coordination between teams".
Türkiye'de toplu taşıma sistemleri temel olarak üç tipte işletilmektedir: sadece kamu işletmeciliği, sadece özel işletmecilik ve karma tip (hem kamu hem de özel işletmeci). Özel işletmelerin bulunduğu toplu taşıma sistemlerinde, ayrıcalıklı yolcuların (65 yaş üstü, engelli, öğrenci vb.) ücretsiz veya indirimli ulaşımı, işletme maliyetlerinin sürekli artmasına neden olmaktadır. Bu sebeple, merkezi ve yerel yönetimler tarafından özel işletmelere sübvansiyon yapılması gündeme gelmiştir. Yapılan farklı uygulamalarda, özel işletmecilerin maliyetlerinin düşürülmesi, verimliliklerinin artırılması ve hizmet kalitesinin geliştirilmesine yönelik bir standart bulunmamaktadır. Bu çalışmada, toplu taşıma sisteminde özel toplu taşıma şirketlerinin faaliyet göstermesi için çeşitli yöntemlerle yapılacak sözleşmeler kapsamında değerlendirilmesi gereken performans kriterleri ve ödeme esasları ele alınmıştır. Örnek alınan toplu taşıma sisteminde performansa dayalı bir ödeme modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Bunun için literatürde uygulanan sözleşme ve ödeme modelleri değerlendirilmiş, performansa dayalı bir ödeme modeli için matematiksel bir model oluşturulmuştur. ANFIS (Adaptive Neural-Fuzzy Inference Systems) yöntemi kullanılarak örneklenen özel toplu taşıma işletmesinin önceki dönem verileri kullanılarak maliyet değerlendirmesi yapılmıştır. Belirlenen performans kriterlerinin ağırlıkları AHP (Analitik Hiyerarşi Süreci) yöntemi ile belirlenerek ödeme modeli katsayıları oluşturulmuştur. Yapılan simülasyonlar ile önerilen performansa dayalı ödeme modelinin yolcu bazlı model ile karşılaştırması yapılmıştır. Analiz çalışması ile, önerilen modelin özel taşımacıların gelir-gider oranında %37 daha iyi sonuç verdiği ve taşımacıların maliyetlerinin tamamen karşılandığı sonucu elde edilmiştir. Çalışmada önerilen yöntem kullanılarak toplu taşıma sisteminin sürekliliğinin sağlanabileceği, ilave performans ödemesi ile de hizmet kalitesinin artırılarak toplu taşıma cazip hale getirilebilecektir.
In the operation of multi-purpose multi-reservoir system, simulation technique that allows to examine the behavior of the system is preferred. In this study, it was aimed to optimize the annual total energy generated in Aslantas Dam, Berke Dam and Sir Dam, which were constructed consecutively in Ceyhan Basin, by using the generalized simulation program (HEC-ResSim). Dams have been operated with a multiple reservoir system approach in line with the rules determined for the maximum energy they can generate at present. With this operation policy, it has been concluded that the system can generate 57.87% more than the annual total energy produced in the Ceyhan Master Plan.
The study proposes a new approach that combined statistical downscaling, bias correction, and disaggregation of rainfall techniques in order to derive the IDF curve from large scale atmospheric reanalysis data. The applied methodology details the NCEP/NCAR reanalysis dataset being downscaled by an ANN-based approach to estimate the daily rainfall of Izmir. The annual maximum rainfall series of the study area were sampled from the daily downscaled rainfall series. The sampled daily maximum rainfalls were then bias-corrected by the quantile mapping method and disaggregated into the annual maximum standard-duration rainfall heights regarding the rainfalls' scale-invariant properties. Finally, the IDF curves of the study area were determined by using the disaggregated rainfall heights. The results confirmed that the IDF curves dependent on short-duration extreme rainfall heights could be reasonably estimated from the large-scale atmospheric variables using the statistical downscaling approach.
