Artykuł podejmuje problematykę rozbudowy świątyni parafialnej w Lelowie – królewskim mieście dawnego województwa krakowskiego, położonym na terenie diecezji krakowskiej. Podstawę źródłową tekstu stanowią odnalezione fragmenty rachunków fabrica ecclesiae. Stosunkowo dobrze zachowany i – co istotne – skrupulatnie prowadzony rejestr wydatków ponoszonych pro fabrica ecclesiae pozwolił na zapoznanie się z procesem finansowania i realizacji dużej inwestycji prowadzonej w początku XVI w. Analiza materiału źródłowego umożliwiła rozpoznanie dotychczas słabo udokumentowanych zagadnień związanych z organizacją placu budowy, sposobem zatrudnienia mistrzów i rzemieślników, doborem materiałów budowlanych oraz zaopatrzeniem w nie inwestycji, a także z organizacją produkcji, w szczególności wytwarzania wapna i ceramiki budowlanej.
Jan Tysiewicz vel Władysław Niewiarowicz (1815–1891), często mylony z powstańcami listopadowymi i emigrantami we Francji – Alojzym Ligenzą Niewiarowiczem oraz z Ludwikiem Niewiarowiczem, mimo stosunkowo licznych not biograficznych wciąż pozostaje postacią dość enigmatyczną. Dotąd znany był głównie z obrazu Pokutująca Maria Magdalena (1842) oraz bogato ilustrowanej edycji Konrada Wallenroda i Grażyny Adama Mickiewicza (1851). W artykule poddano krytycznej analizie biografię i twórczość artysty. Przedstawiono jego pochodzenie, młodzieńcze lata, udział w powstaniu na Litwie w 1831 r., ucieczkę do Galicji i zmianę nazwiska. Szczególną uwagę poświęcono studiom Tysiewicza w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu oraz jego ówczesnej twórczości, przede wszystkim Pokutującej Marii Magdalenie, emigracji do Francji, ilustracjom do dzieł Mickiewicza, a także innym, mniej znanym dziełom artysty.
W artykule podjęto problem terminologii i typologii dwuwieżowych struktur zachodnich w kościołach romańskich, zwłaszcza kwestię rozróżnienia między fasadą a masywem. Przegląd dotychczasowego stanu badań ujawnia brak spójnej klasyfikacji i nazewnictwa tych konstrukcji. Aby uzupełnić tę lukę, zaproponowano formalną charakterystykę obu rozwiązań, opartą na przykładach europejskich z XI i XII w. Fasada zostaje zdefiniowana jako naturalne przedłużenie korpusu nawowego – zarówno w planie, jak i w bryle, pozostaje ona jego integralną częścią i odzwierciedla wewnętrzny układ romańskich budowli. Masyw natomiast, poprzez wprowadzenie dodatkowych kondygnacji w części międzywieżowej, niepowiązanych z korpusem i przykrytych własnym dachem, przybiera formę autonomicznego bloku, ukierunkowanego poprzecznie względem osi kościoła i dominującego nad całą budowlą. Jego wieże wyrastają z tego bloku, stanowiąc zwieńczenie konstrukcji, w przeciwieństwie do wież fasady, zaakcentowanych poprzez podziały i artykulację już od przyziemia. Poprzeczna orientacja masywu nadaje mu charakter struktury odrębnej i niezależnej od pozostałych partii budowli, podczas gdy fasada zamyka korpus nawowy od zachodu i stanowi jego ścianę frontową.
