Mimo iż od ponad dwudziestu lat obowiązuje ustawa regulująca zawód tłumacza przysięgłego w Polsce, to jednak system odpowiedzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych wymaga pilnych reform o charakterze strukturalnym. W niniejszym artykule przedstawiono dysfunkcje obowiązującego modelu, wpływające negatywnie na rzetelność, przewidywalność i bezstronność postępowań dyscyplinarnych, które wynikają z doświadczeń autora artykułu zebranych w roli adwokata przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej, jak i tłumacza przysięgłego. Ponadto sformułowano propozycje zmian dotyczących funkcjonowania Państwowej Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, których celem jest wzmocnienie prestiżu zawodu tłumacza przysięgłego oraz zapewnienie skuteczniejszej ochrony prawnej osób go wykonujących.
Artykuł prezentuje ewolucję egzaminu państwowego na tłumacza przysięgłego w Polsce z perspektywy egzaminatora. Przedstawiono w nim najważniejsze etapy kształtowania egzaminu na przestrzeni 20 lat funkcjonowania polskiej ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego z dnia 25 listopada 2004 r. Na początku zarysowano status prawny tłumacza przysięgłego przed wejściem w życie wyżej wymienionej ustawy oraz zgodnie z jej aktualnymi wymogami (zwłaszcza w zakresie wymogu wykształcenia). Zasadnicza treść artykułu dotyczy omówienia procedury egzaminacyjnej, kryteriów oceny oraz przyczyn niskiej zdawalności egzaminu w Polsce w porównaniu z systemem certyfikacji w Austrii, gdzie zawód tłumacza przysięgłego – tak jak w Polsce – obejmuje wykonywanie zarówno tłumaczeń pisemnych, jak i ustnych. W dalszej części artykułu przytoczono również rekomendacje ministerialnego zespołu eksperckiego z lat 2015–2017 w zakresie modyfikacji egzaminu, a następnie zarysowano perspektywy jego dalszych zmian zaproponowane przez Państwową Komisję Egzaminacyjną i mające na celu lepsze dostosowanie procesu certyfikacji do realnych potrzeb rynku i wymagań etyczno-prawnych zawodu w świetle dynamicznego rozwoju tłumaczenia maszynowego oraz sztucznej inteligencji.
