
This study examines the relationships among organizational envy, organizational silence, and workplace loneliness among bank employees within the framework of Emotional Contagion Theory. Specifically, it investigates how different forms of organizational silence relate to workplace loneliness and whether demographic characteristics moderate these relationships. The study employed a quantitative research design using data collected from 607 bank employees working in various banks in Türkiye between February and June 2024 through an online survey and snowball sampling. Validated measurement instruments were used to assess envy toward others, opportunistic silence, acquiescent–passive silence, emotional loneliness, and social loneliness. Structural Equation Modeling was used to test the proposed relationships, and moderation analyses were conducted for job position, tenure, and educational level. The findings indicate that different dimensions of organizational silence are associated with different forms of workplace loneliness. Opportunistic silence was positively associated with emotional loneliness, whereas acquiescent–passive silence was positively related to social loneliness. The results further suggest that the relationships among envy, silence, and loneliness involve more complex organizational and psychological dynamics than traditional linear assumptions suggest. The moderating effects of demographic variables were not statistically significant, indicating that these relationships may be shaped more by organizational context, communication patterns, and emotional processes than by individual demographic characteristics. These findings also highlight the importance of understanding how workplace emotional experiences influence employee behavior and interpersonal dynamics in highly competitive organizational settings. Overall, the study provides a more holistic understanding of the interaction between emotional experiences and silence behaviors in workplace settings and offers theoretical and practical implications for improving employee well-being, organizational communication, and emotional management practices in the banking sector.
Bu çalışma, modern iktisat teorisinde rasyonalite kavramının dayandığı temel varsayımları, özellikle tercihlerin verili kabul edilmesi ve araçsal akıl anlayışı çerçevesinde eleştirel biçimde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ana akım rasyonel seçim teorisi, bireylerin tutarlı tercihlere sahip olduklarını ve bu tercihler doğrultusunda fayda maksimizasyonu gerçekleştirdiklerini varsayarken; davranışsal iktisat literatürü bu modele bilişsel yanlılıklar, sezgisel karar verme süreçleri ve sınırlı rasyonalite kavramları üzerinden önemli eleştiriler getirmiştir. Bununla birlikte her iki yaklaşım da bireysel tercihlerin ve motivasyonların nasıl ortaya çıktığına ilişkin ontolojik temeller konusunda yeterli bir açıklama sunmamaktadır. Çalışmanın temel katkısı, rasyonalite tartışmasını bilişsel sınırlılıklar düzeyinin ötesine taşıyarak insan eylemlerinin motivasyonel kaynaklarını merkeze alan alternatif bir çerçeve geliştirmeye yönelmesidir. Bu doğrultuda çalışma, David Hume’un insan doğasına ilişkin çözümlemelerini teorik bir temel olarak kullanmaktadır. Özellikle İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme’de geliştirilen tutku teorisi çerçevesinde, insan eylemlerinin asıl belirleyicisinin akıl değil tutkular olduğu; aklın ise yalnızca bu tutkuların amaçlarına ulaşmasında araçsal bir işlev gördüğü savunulmaktadır. Hume’un yaklaşımı, ekonomik kararların yalnızca hesaplayıcı ve fayda odaklı bir aklın ürünü olmadığını, aksine inançlar, imgelem, alışkanlıklar ve çağrışım mekanizmalarıyla şekillenen tutku yapıları tarafından yönlendirildiğini göstermektedir. Çalışmada yöntem olarak karşılaştırmalı ve kavramsal analiz benimsenmiştir. Öncelikle sınırlı rasyonalite ve davranışsal iktisat literatürünün bilişsel odaklı çerçevesi incelenmiş, ardından Hume’un akıl–tutku ayrımı sistematik biçimde analiz edilerek bu iki yaklaşım karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, rasyonelliğin sabit ve normatif bir başlangıç ilkesi olarak değil, tutkular, inançlar ve zihinsel süreçler arasındaki etkileşimden türeyen bir sonuç olarak anlaşılması gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda Hume’un yaklaşımı, çağdaş iktisat teorisinde tercih oluşumu ve motivasyonun doğasına ilişkin tartışmalar için alternatif bir ontolojik zemin sunmakta ve rasyonalite kavramının yeniden düşünülmesine imkân sağlamaktadır.
Ergenlik; bilişsel süreçler, davranışsal eğilimler ve sosyal ilişkilerde önemli değişimlerin yaşandığı kritik bir gelişim dönemidir. Bu dönemde sosyal ilişkilerin öneminin artmasıyla birlikte ergenler çeşitli sorunlar yaşayabilmektedir. Bu süreçte sosyal ilişkilerin yetersizliği sonucunda ergenler kendilerini yalnız hissedebilmektedir. Alanyazında yer alan bazı çalışmalar, ergenlik döneminde yaşanan yalnızlığın ahlaki değerlendirme süreçleri ve öfke deneyimleriyle ilişkili olabileceğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı ergenlerde yalnızlık ve öfke arasındaki ilişkide ahlaki uzaklaşmanın aracı rolünü incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2025-2026 eğitim-öğretim yılının 1. döneminde İstanbul ilinin Avcılar ilçesindeki üç farklı devlet lisesinde öğrenim gören öğrencilerle yürütülmüştür. Çalışma grubu 343 ergenden oluşmakta olup, yaş ortalaması 15.9’dur. Katılımcıların %50.1’i kız (n = 172) ve %49.9’u erkektir (n = 171). Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu, Ahlaki Kayıtsızlık Ölçeği ve Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarz Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Aracılık analizleri ise SPSS 25 Hayes' PROCESS Makrosu (Model 4) kullanılarak yürütülmüştür. Yapılan analizler sonucunda yalnızlık ile ahlaki uzaklaşma ve öfke arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yapılan aracılık analizi sonucunda ise yalnızlık ve öfke arasındaki ilişkide ahlaki uzaklaşmanın kısmi aracı rolü bulunmuştur. Bu bulgular ergenlerin sosyal ilişkilerini güçlendirmeye ve duygusal düzenleme becerilerini desteklemeye yönelik müdahalelerin önemini göstermektedir. Ayrıca ahlaki uzaklaşmanın yalnızlık ile öfke arasındaki ilişkide önemli bir bilişsel mekanizma olarak rol oynadığını göstermektedir. Sonuçlar ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Doğa, insanlık tarihinin en eski dönemlerinden beri hem insan yaşamının sınırlarını belirleyen hem de toplumsal düzen ve örgütlenmenin yönünü tayin eden temel bir unsur olarak kabul edilmiştir. Antik toplumlarda doğa, fiziksel bir çevre olmasının yanı sıra insan yaşamını kuşatan, anlamlandıran ve çoğu zaman ona yön veren aşkın bir güç alanı olarak görülmüştür. Bu bakış açısına göre doğa, taşıdığı gizem nedeniyle hem korku hem hayranlık hem de itaat uyandıran kozmik bir düzenin sembolüdür. Bugün modern bilim sayesinde doğa olayları açıklanabilir, ölçülebilir ve büyük ölçüde kontrol edilebilir hâle gelmiş olsa da, doğanın bu aşkın ve simgesel yönü insanlık kültürünün derin katmanlarında varlığını sürdürmektedir. Ancak Mezopotamya gibi erken uygarlıklarda bu açıklayıcı çerçeve mevcut değildir. Bu toplumlarda doğal olaylar, fiziksel süreçler olmanın yanı sıra tanrıların iradesinin doğrudan tezahürleri olarak yorumlanmıştır. Bu yorum biçimi, hem dinî inançların hem de siyasal yapının merkezinde yer alan ortak bir anlam evreni yaratmış ve doğayı, toplumsal hayatın olduğu kadar iktidarın da ideolojik bir bileşeni hâline getirmiştir.Bu çalışmanın amacı, Mezopotamya metinlerinde doğal olgulara siyasal meşruiyetin inşasında nasıl ideolojik işlevler yüklendiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda döneme ait yazılı kaynaklar incelenmiş; deprem, kuraklık, tutulma ve gezegen hizalanması gibi doğal olayların, fiziksel niteliklerinin ötesinde, tanrısal iradenin işaretleri olarak nasıl anlamlandırıldığı ele alınmıştır. Bu yaklaşımla çalışma, doğal olguların yalnızca çevresel faktörler olarak algılanmadığını, siyasal otoriteyi tanrısal düzene bağlayan ideolojik araçlar olarak okunduğunu ve kullanıldığını ortaya koyan bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir.
Bir yöntem olarak duygu analizi, özellikle konu ile ilgili ortaya konulan erken dönem çalışmalar bağlamında şirketlerin veya siyasal adayların müşteri ya da seçmenler tarafından nasıl algılandıklarının ölçülmesine yönelik olmuştur. Sosyal ve beşeri bilimler alanındaki yeni yönelimler ile ortaya konulan akademik çalışmalar duygu analizinin yöneldiği alanları da genişletmiştir. Günümüzde duygu analizi siyaset biliminden sportif faaliyet ya da öznelere, mültecilerden toplumsal cinsiyete kadar uzanan geniş bir alanda ve birçok farklı konu başlığını içerecek biçimde uygulanmaktadır. Siyasal kişi ya da kurumların ve kâr amaçlı ticari örgütlenmelerin çıkar ve beklentilerinin ötesinde, toplumsal fenomenlerin analizine yönelen güncel akademik çalışmalar kuramsal olarak farklı bir çerçeveye sahip gözükmektedir. Özellikle 2000’li yılların başlarında ortaya çıkan ve kendisine özgü bir literatür de yaratan ‘duygulanımsal dönüş’ tartışmaları/kavramsallaştırması söz konusu kuramsal çerçeveye olası katkıları açısından incelenmeye değerdir.Duygu analizi ve ‘duygulanımsal dönüş’ paradigması bireyleri olduğu kadar toplumsal süreç ve olguları da duygu ve duygulanımlar aracılığıyla anlamayı hedeflemektedir. Çalışmamız mevcut akademik literatürden hareketle iletişim çalışmalarında duygu analizinin nasıl kullanıldığını, duygunun nasıl tanımlandığı, hangi alanları/sorunları kapsadığını, veri toplama ve analizi aşamalarında hangi araçların kullanıldığını, bu alanda var olan kuramsal ve metodolojik sorunlar ışığında ortaya koyacaktır. Bu araştırma, betimsel bibliyometrik tarama ve betimsel içerik analizi ile desteklenen eleştirel bir literatür değerlendirmesi olarak tasarlanmıştır. Bu çerçevede Web of Science’da ‘sentiment analysis (duygu analizi)’ anahtar kelimesini kullanan ve iletişim alt alanında indekslenen, en çok atıf alan 20 makale incelenmiştir. Çalışmamız özellikle duygu analizi çalışmalarının içerdiği sınırlılıklar üzerinde yoğunlaşacak ve ‘duygulanımsal dönüş’ yaklaşımından hareketle akademik çalışmaların mevcut yönelimlerini eleştirel bir bakış açısıyla analiz edecektir.