
Abstract * The town of Leixlip takes its name from a salmon leap on the River Liffey. For over 170 years the place name has been assumed to be of Scandinavian origin, an interpretation that has had considerable influence on historical and archaeological studies. The Old Norse (ON) precursor was initially reconstructed as *lax-hlaup ‘salmon leap’, then refined to *lax-hleypa ‘salmon’s leaping-place’. Although the latter form has been widely accepted since 1976, it presents unresolved phonological difficulties, while derivation from Middle English has been dismissed without detailed analysis. A full reassessment of the evidence, including an examination of the relevant English toponymy, suggests that Leixlip is better understood as a Middle English (ME) compound. If correct, this etymology would significantly enhance our understanding of the history of settlement in the area. It would also suggest that Ireland’s attested non-urban Scandinavian place names are confined entirely to the coast, allowing a more coherent explanation for their survival in the English-language stratum of toponymy.
This article considers two previously overlooked texts, both printed in Dublin during the reign of Charles II by an otherwise unknown Quaker author named Michael Harward, who had emigrated from rural England to Ireland in the 1650s. The first is an almanac for 1666, the only known copy of which was recently purchased by the National Library of Ireland. The almanac contains much of interest for its readers, from tide-times at Dublin bar and the times and places of markets throughout Ireland to detailed suggestions for the cultivation of crops and domestic economy. Harward’s other book, The Herds-man’s Mate (1673) is a comprehensive manual for treating ailments in cattle. It contains scores of herbal and surgical remedies of all kinds interwoven with entertaining anecdotes drawn from Harward’s veterinary experiences and his interactions with neighbours in Co Offaly.
Achoimre Uair éigin i rith an cheathrú ráithe den bhliain 1598 tar éis d’Aodh Ó Néill cath éachtach a throid agus a bhuachan i gcoinne fhórsaí na Banríona faoi cheannas Marascál Henry Bagenal ag an Áth Buí ar Abhainn Mhóir don taobh tuaidh d’Ard Macha , iarradh mar choimisiún ar an saoi le croiniceacht, Dubhthach Óg Ó Duibhgeannáin, ó Sheanchua i gCo Shligigh ó dhúchas, dán a chumadh ag comóradh an mhórbhua mhíleata a rugadh, agus ag ceiliúradh fhear an bhua a bhreith go glórmhar ina cháilíocht mar cheann ar a chine agus mar fhear iompair an teidil Ó Néill Mór. In Cumam croinic do Chloinn Néill tá áireamh déanta orthu siúd ar ar baisteadh an teideal sin ó aimsir Néill Óig Uí Néill (1397–1403) i leith, agus ar fhaid na mblianta a rialaíodar ina nduine is ina nduine anuas go dtí Aodh féin, a raibh trí bliana dá réimeas caite aige mar Ó Néill Mór ag am cumtha an dáin.
This article examines Gaelic succession in early modern Ireland and describes its impact on political stability within clans. Referred to as tanistry, Gaelic succession had several characteristics that contributed to internal clan succession disputes. Tanistry included a designated successor known as the tánaiste , who was often a prominent member of the clan. This prominence made them a potential rival to the ruling chieftain due to their significant influence. Gaelic succession also had an elective component and unclear criteria used to determine who should succeed. This made multiple claimants to the chieftainship possible, and could lead to disagreement and sometimes internecine wars of succession. Succession was further complicated by the presence of the English, who attempted to introduce primogeniture into Ireland and so, there were two modes of succession in Early Modern Ireland. The English also helped exacerbate internal clan violence as they played clan rivals off each when it suited them.
Achoimre Tá mórán airde tugtha ag léitheoirí agus ag criticeoirí ar fud an domhain ar scéalta beatha an Bhlascaoid ó foilsíodh na chéad saothair i bhfichidí agus i dtríochaidí an fhichiú haois. San alt seo, déantar mionléamh ar thuiscintí Thomáis Uí Chriomhthain air féin, faoi mar a léirítear iad in An tOileánach , a foilsíodh den chéad uair sa bhliain 1929. Déantar scagadh chomh maith ar an léiriú a thugtar ar an ngné seo dá fhéiniúlacht i scríbhinní eile dá chuid, cuid acu ar téacsanna gearra iad nár foilsíodh ina n-iomláine go dtí seo. Aithnítear an mhuinín a bhí ag an gCriomhthanach as a chumas féin i réimsí éagsúla den saol agus déantar anailís ar an mbéim a leag sé ar a ról mar údar. Déantar iniúchadh chomh maith ar thagairtí gaolmhara do chúrsaí léitheoireachta agus scríbhneoireachta in Cín Lae Eibhlín Ní Shúilleabháin (2000), saothar nár tugadh an aird chéanna air go fóill agus a bhfuil léiriú luachmhar le fáil ann ar an léitheoireacht mar ghnáthchuid de shaol na mná óige seo ar an mBlascaod.