Die departement van indiensneming en arbeid het in Februarie 2026 twee omvattende wetsontwerpe vir openbare kommentaar gepubliseer: die Wysigingswetsontwerp op Indiensnemingswette, 2025 en die Wysigingswetsontwerp op Arbeidsverhoudinge, 2025. Saam wysig hierdie wetsontwerpe vyf wette deur middel van 69 substantiewe wysigingsklousules en verteenwoordig die mees omvattende hersiening van die Suid-Afrikaanse arbeidsreg sedert die inwerkingtreding van die huidige raamwerk. Die wetsontwerpe is die produk van 30 maande se drieledige onderhandeling binne die nasionale ekonomiese ontwikkelings- en arbeidsraad en gee ook uitvoering aan die imperatief wat geskep is deur die konstitusionele hof in Van Wyk v Minister of Employment and Labour (2025 12 BLLR 1213 (CC)), wat die bestaande bedeling van moederskaps- en ouerskapsverlof as ongrondwetlik verklaar het. Die outeurs ontleed agtereenvolgens elke toepaslike versameling voorgestelde wysigings. Wat die Wet op Basiese Diensvoorwaardes 75 van 1997 betref, word die nuwe artikel 9B-bedeling vir oproepwerkers, die hersiene ouerskapsverlofbedeling, die verdubbeling van afdankingsvergoeding en die uitgebreide handhawingsmasjinerie onder die loep geneem. Ten opsigte van die Employment Equity Act 55 van 1998 en die Unemployment Insurance Act 63 van 2001 word die nuwe ouerskapvoordeleskema, die uitbreiding van teistering-arbitrasie en die wysigings aan die voldoeningsertifisering ontleed. Die bydrae ondersoek ook die wysigings aan die Nasionale Minimumloonwet 9 van 2018, met besondere aandag aan die uitsluiting van uitgestelde betalings uit die loonberekening in reaksie op die arbeidsappèlhof se beslissing in Quantum Foods (Pty) Ltd v Jacobs NO (2024 ILJ 71 (LAC)). Die mees uitgebreide ontleding handel oor die Wysigingswetsontwerp op Arbeidsverhoudinge 66 van 1995, met die fokus op die beperking van remedies vir hoogsbesoldigde werknemers, die nuwe betalingsvereiste van sekerheidstelling by verwysing van ’n nakomingsgeskil, die uitbreiding van die kommissie vir versoening, bemiddeling en arbitrasie se jurisdiksie en ’n nuwe bedeling vir platformwerkers. Die ontleding onthul ’n hervormingspakket wat, in die geheel, tegnies bekwaam en grondwetlik verdedigbaar is, maar wat ’n aantal bepalings bevat wat onvoldoende presies, potensieel teenproduktief of onvoldoende belyn is met die transformatiewe doelwitte van die Suid-Afrikaanse arbeidsreg.
South African common law obliges all children to contribute to the reasonable maintenance needs of their parents if the latter are in need of maintenance in for example their old age. The foundation of this legal obligation ex lege is not a benevolent gesture of love or a voluntary gift towards the needy parent and does not depend on the subjective will of the children to contribute towards the maintenance of their parents in need. The flip side of an obligation to perform has been a claim since Roman law and the obligation of children towards their parents in need has never been abolished by legislation, nor in any of the comparable Continental legal systems that share the applicable common principles with South African law. The claim of the parent in need of maintenance is well established. All claims as rights to performance (dare, facere or non facere) are part of the assets of the holder of the rights. All assets form part of the sum of the estate of the holder as legal subject. Before it can be determined that a surviving spouse is dependent for her maintenance in terms of the Maintenance of Surviving Spouses Act 27 of 1990, all assets of the claimant must be considered and weighed – including the claims against the children of the claimant. The impression is left that this was not considered in this case – at the expense of the beneficiaries of the testator as the first-dying spouse against whose estate the claim was brought by the claimant as surviving spouse and maintained in terms of Act 27 of 1990 by the supreme court of appeal. Should the successful claimant die two days later, that recognised claim against the estate of the first dying spouse will constitute an asset in her estate – for the benefit of her heirs or creditors. It is doubtful whether this was the intention of the legislature with the act, for nowhere in the act is the common-law obligation of the children of the claimant extinguished or exchanged for the claim against the estate of the first dying spouse and at the expense of the latter’s beneficiaries as identified according to the applicable principles of the law of succession, be it the valid will of the testator or the norms of intestacy. The legislature merely intended to establish an ancillary source for the surviving spouse who is indeed in need of maintenance after exhaustion of all her assets. The legislature did not justify in this act any exclusion or ring fencing of any of the claimant’s assets when calculating her maintenance needs. Because no new ranking is set in the act, this ancillary source comes into consideration only after exhaustion of all other legally recognised assets and not before it. No court can ignore the fact that the claimant keeps R20 million in investments “ring fenced” for his eventual heirs and still maintains the claim against the estate of the first dying spouse under the guise of this act. If the legislature had intended that the common-law dependents should be excused from their obligation to maintain their parent in need, this could easily have been spelled out in the act. It is not. A great deal has already been published on this subject, which, however, has not been mastered nor mentioned in De Bruyn v Master of the High Court, Pretoria ((1388/2024) 2026 ZASCA 92 (26 Jun 2026)) – and it shows.
Die bewindstrust word in die Suid-Afrikaanse literatuur hoofsaaklik binne die konteks van familie-, testamentêre en beleggingstrusts behandel. Die outeur voer in hierdie artikel aan dat die bewindstrust as strukturele instrument ondergewaardeer is, en dat die beginsel van strukturele skeiding wat in die Wet op die Beheer oor Trustgoed 57 van 1988 gevestig is en deur die Braun-, Badenhorst-, Bafokeng-, Conze- en Parker-sake bevestig is, gevolge het wat veel verder strek as die Suid-Afrikaanse belastingreg. Die artikel lokaliseer hierdie beginsel eers in die Romeins-Hollandse reg self: De Groot se behandeling van voogdij en curatele in die Inleidinge en Voet se behandeling van tutela, cura en fideicommissum in die Commentarius ad Pandectas veranker die strukturele onderskeiding van administratiewe bevoegdheid teenoor voordelige eienaarskap as ’n gevestigde kenmerk van die ius commune, lank voor die statutêre kodifikasie van 1988. Die artikel ondersoek daarna twee moderne sivielregtelike stelsels. In Nederland gee Boek 4 van die Burgerlijk Wetboek, in artikels 4:153 tot 4:181 en artikel 4:75, gedetailleerde uitdrukking aan dieselfde beginsel. Die rechthebbende behou eienaarskap terwyl die bewindvoerder uitsluitlike bestuursbevoegdheid onder artikel 4:166 uitoefen sonder om enige vermoënsregtelike belang te verkry. In België het die Wet van 17 Maart 2013 die drieledige Franse stelsel van sauvegarde de justice, curatelle en tutelle, wat steeds in die Franse Code Civil voortbestaan, verwerp. Dit is in die Belgiese reg vervang met ’n enkele, geregtelik aanpasbare bewind onder artikels 488/1 tot 502 van die ou Burgerlijk Wetboek. Dit word beheers deur die beginsels van noodsaaklikheid, subsidiariteit en proporsionaliteit. Hierdie Belgiese afwyking van die Franse opset bevestig dat die beginsel van strukturele skeiding oordraagbaar is tussen statutêre instrumente binne die sivielregtelike tradisie self. Teen hierdie agtergrond identifiseer die outeur in dié bydrae die Australiese handelstrust se strukturele mislukking: titelfragmentering, bestuursongelykheid en onsamehangende toepassing van insolvensieregtelike norme. Dit is bevestig in die Carter Holt Harvey- en Naaman-sake as die negatiewe demonstrasie van dieselfde beginsel. Die outeur argumenteer dat die beneficiary title administrative structure ’n handelstrust-hervormingsmodel is wat deur die outeur ontwikkel is om die strukturele spanning in die huidige Australiese trustbedryf aan te spreek. Die model kan as ’n wetshervormingsvoorstel voorgestaan word, maar dit is nog nie aanvaar nie. Die outeur toon dat die beginsel ook deur gemeenregtelike instrumente uitgedruk kan word. Die artikel sluit met ’n bespreking van die implikasies vir die Suid-Afrikaanse reg rakende die klassifikasie van trusts, die grens tussen bewinds- en eienaarstrusts en die onvanpaste toepassing van die reël gemik daarop om ontduiking teen te gaan op strukture wat strukturele skeiding reeds deur hul vermoënsregtelike toedeling bereik.
Die skrywer ondersoek die interessante onderwerp van die benoeming en herbenoeming van stede, dorpe, riviere, berge en ander geografiese kenmerke. Hy begin deur ’n Bybelse oorsprong van hierdie verskynsel te beskryf en verduidelik die rol van internasionale liggame en kundiges. Daarna sit hy die grondwetlike en statutêre raamwerk uiteen waarbinne die proses van die verandering van betrokke name in Suid-Afrika behoort plaas te vind, asook die waardes waarop hierdie proses gegrond moet wees. Die skrywer bespreek die belang daarvan dat grondwetlike waardes en statutêre bepalings nagekom moet word, veral deur regeringsamptenare. Hy wys daarop dat openbare deelname bedoel is om te dien as: (a) ’n verwerping van die uitsluitende benadering tot sake van hierdie aard wat voor 1994 bestaan het; (b) ’n bevestiging van die feit dat deelnemende demokrasie nog altyd ’n integrale deel van Afrika-lewe, -filosofie en -regsleer was; (c) ’n herinnering aan wetgewers dat hulle na die onderskeie wetgewende liggame gestuur is om die belange van hul onderskeie kiesafdelings te verteenwoordig; (d) ’n geleentheid vir lede van die betrokke gemeenskappe om hul bekommernisse aan die relevante amptenare oor te dra, en sodoende vir hulself ’n werklike gevoel van behoort aan die gemeenskap waaraan die betrokke naam gekoppel is, te verseker. Die skrywer dui verder aan dat daar leemtes in die wet bestaan en dat die Wet op die Raad vir Suid-Afrikaanse Geografiese Name 118 van 1998 nie duidelik is oor die magte en funksies van provinsiale wetgewers nie. Hy wys daarop dat daar ’n moontlikheid van aanspreeklikheid aan die kant van regeringsamptenare kan wees wat in hierdie sfeer werk, indien litigasie teen hulle ingestel word. Hy spreek egter optimisme uit weens die beoogde veranderinge wat aan die wet aangebring gaan word. Nietemin is hy bekommerd oor die gehalte van die formulering van die Wysigingswetsontwerp op die Raad vir Suid-Afrikaanse Geografiese Name, soos dit tans daar uitsien. Hy maak ’n paar voorstelle oor hoe sommige van die bepalings daarin beter geformuleer kan word. Hy bespreek ook sommige van die belangrike regterlike uitsprake oor hoe openbare deelname in hierdie verband verseker behoort te word.
Sedert die draai van die millennium is daar ’n toename in die gebruik van tegnologie in die regstelsel. Elektroniese handtekeninge word gebruik om kontrakte te onderteken, elektroniese pos word gebruik om kennisgewings en ander regsdokumente af te lewer, en elektroniese video’s word gebruik vir verhore en hofaansoeke. Die gebruik van tegnologie is versnel tydens die Covid-19-pandemie en as gevolg van die streng inperkings wat van krag was, moes prokureurs innoverende metodes oorweeg om eedsverklarings te beëdig en te onderteken. Gevolglik het talle prokureurs elektroniese handtekeninge en elektroniese videokonferensies gebruik om verklarings virtueel te beëdig en te onderteken. Terwyl sommige uitsprake soos Knuttel NO v Bhana (2022 2 All SA 201 (GJ)), Maluleke v JR 209 Investments (Pty) Ltd ((60330/2021) 2021 ZAGPPHC 861 (15 Des 2021)) en FirstRand Bank Ltd v Briedenhann (2022 5 SA 215 (EGq)) hierdie benadering toegelaat het dat verklarings virtueel beëdig en geteken word, het ander howe in Tinashe v Universiteit van Limpopo (Turfloop Campus) ((9938/2022) 2023 ZALMPPHC 57 (28 Jul 2023)), ED Food SRL v Africa’s Best (Pty) Ltd ((2022-1245) 2024 ZAGPJHC 311 (14 Mrt 2024)) en Africa’s Best Foods (Pty) Ltd v ED Food SRL ((2025 4 All SA 589 (GJ)) ’n ander deuntjie gesing en sodanig virtueel beëdigde verklarings ongeldig en nie as in ooreenstemming met die Wet op Vrederegters en Kommissarisse van Ede 16 van 1963 nie bevind. Gevolglik was daar kontroversie oor die vraag of verklarings virtueel beëdig en geteken kon word. Hierdie teenstrydigheid het LexisNexis Suid-Afrika aangespoor om ’n aansoek by die hoogste hof van appèl in te dien om hierdie kwessie te oorweeg. Die hof bevind dat die regulasies tot bogenoemde wet vereis het dat ’n deponent ’n beëdigde verklaring in die fisiese teenwoordigheid van die kommissaris van ede moes onderteken en dat die wet en regulasies nie virtueel beëdigde verklarings toelaat nie. Die hof het verder beslis dat enige vergunning vir virtuele beëdiging deur die wetgewer en nie die regbank nie uitgevaardig moet word. Aangesien die Wet op Vrederegters en Kommissarisse van Ede meer as 60 jaar gelede gepromulgeer is, het die tyd aangebreek om hierdie wetgewing te wysig om die virtuele beëdiging en ondertekening van verklarings toe te laat.
