مطالعۀ تطبیقی ایکات ایران (یزد) و ازبکستان از منظر رنگ و نقش

ایکات یکی از منحصربه‌فردترین پارچه‌ها در جهان است که روش بافت و نقش‌اندازی روی آن با دیگر پارچه‌ها متفاوت است. دستبافته‌های ایکات منسوجات طرح‌داری هستند که با گره‌زدن و مقاوم‌ساختن در برابر رنگ‌کردن تار و یا رنگ‌کردن تار قبل از بافتن تولید می‌شوند، تکنیکی که در بسیاری از نقاط جهان شناخته‌شده است. این بافته در کشورمان با نام «دارایی» شناخته می‌شود. هدف اصلی در این پژوهش، شناسایی تفاوت‌ها و شباهت‌های میان پارچه‌های دستباف ایکات یزد و ازبکستان است که زمانی در‌یک جغرافیای فرهنگی وجود داشتند. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سؤال است که میان نقوش و رنگ ایکات‌های ایران و ازبکستان چه شباهت‌ها و چه تفاوت‌هایی وجود دارد؟ این پژوهش به شیوة توصیفی- تحلیلی با رویکرد تطبیقی و با بهره‌گیری ازمنابع کتابخانه‌ای صورت گرفته است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که ایکات ازبکستان از منظر رنگ و نقش تنوع گسترده‌تری دارد و رنگ‌های به‌کاررفته در ایکات ازبکستان درخشان‌تر هستند اما ایکات یزد از تنوع رنگ و نقش کمتری برخوردار است و بیشتر از نقوش هندسی در آن استفاده شده است. زمینة پارچه‌های ازبکستان از نقوش پرشده است اما زمینة پارچه‌های یزد خلوت بوده و فضاهای خالی در آنها دیده می‌شود.