تحلیل اقتصادی و ارزیابی پایداری تولید سیب زمینی بر اساس انتشار گازهای گلخانه ای (مطالعه موردی: استان گلستان)

اهداف: این تحقیق با هدف ارزیابی و مقایسه پایداری محیطی و اقتصادی نظام‌های زراعی پاییزه و بهاره سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) انجام شد. مواد و روش‌ها: مطالعه، در استان گلستان در سال زراعی 97-1396 و به وسیله پرسشنامه انجام شد. تعداد نمونه، توسط رابطه کوکران تعیین گردید. بر این اساس، 120 مزرعه برای کشت پاییزه و برای کشت بهاره، 60 مزرعه انتخاب شدند. پس از تعیین مهم‌ترین ورودی‌ها و خروجی مزارع، شاخص‌های مربوط به اثر گلخانه‌ای و شاخص‌های اقتصادی در دو نظام زراعی، محاسبه و ارزیابی شدند. یافته‌ها: پتانسیل گرمایش جهانی و کارایی کربن به ترتیب 94/3913 کیلوگرم معادل دی اکسید کربن در هکتار و 46/13 در نظام زراعی پاییزه و 15/1857 کیلوگرم معادل دی اکسید کربن در هکتار و 32/17 در نظام زراعی بهاره بدست آمد. در نظام‌های زراعی پاییزه و بهاره به ترتیب، شاخص‌های ارزش ناخالص تولید 1896 و 1158 دلار در هکتار، درآمد ناخالص 21/518 و 34/18 دلار در هکتار، درآمد خالص 95/58 و 83/287- دلار در هکتار، نسبت سود به هزینه 03/1 و 8/0 و بهره‌وری 20/17 و 35/13 کیلوگرم بر دلار تعیین گردید. نتیجه‌گیری: پایداری محیطی نظام زراعی سیب‌زمینی بهاره بیشتر از پاییزه و پایداری اقتصادی نظام زراعی سیب‌زمینی پاییزه بسیار بیشتر از بهاره بود. ادامه تولید پاییزه سیب‌زمینی، به شرط بهبود مدیریت مصرف ورودی‌ها، توصیه می-شود. در خصوص نظام زراعی بهاره، جایگزین کردن تولید سیب‌زمینی با محصولات رایج در منطقه، مانند باقلا و کدو، به دلیل پتانسیل تولید مناسب و قیمت فروش بالاتر در شریط منطقه، توصیه می‌شود.