بررسی رفتار مسیریابی مراجعین کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی

هدف: این تحقیق با هدف شناخت رفتار مسیریابی کاربران از ساختمان کتابخانه با استفاده از مشاهده هدفمند و هم‌چنین شناخت پر ترددترین مسیرها برای تعیین مکان‌های بازاریابی خدمات در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با استفاده از نرم‌افزار سیستم اطلاعات مکانی انجام شده است. روش پژوهش: این تحقیق با روش تجربی و با استفاده از یک سیاهه وارسی از طریق مشاهده مستقیم مسیرهای تردد مراجعین از طبقه هم‌کف و پله‌های طبقه اول، درکتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کاربران و مراجعه کنندگان کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران بودند. به جای نمونه‌گیری از خود کاربران، مدت زمانی گردآوری داده‌ها نمونه‌گیری شده است. بعد از تحلیل مسیرها و تعیین میزان تردد در هر مشخص با استفاده از نرم‌افزار آماری اس‌پی‌اس‌اس، اطلاعات وارد نرم‌افزار آرک‌جی‌آی‌اس شد و پایگاه اطلاعات مکانی مسیرهای کاربران کتابخانه ایجاد شد و با استفاده از زبان ساخت‌یافته جست‌وجوی پایگاه داده جست‌وجوی پرترددترین مسیرها انجام و نقشه‌هایی از پلان کتابخانه که مسیرها بر روی آن مشخص شده بودند از نرم‌افزار استخراج گردید. یافته‌ها: در این تحقیق بیش از 360 مشاهده شد، اما تنها 5 مشخص توسط بیش از 50 درصد مراجعین همیشگی برای ورود به کتابخانه انتخاب شده بود. مسیر کتابخانه، سپس رفتن به طبقه اول از سمت پله‌های چپ، با 7/25 درصد، به عنوان اولین پرتردد و درب ورودی، مسئول کیف‌داری، کیفداری سمت راست و رفتن به طبقه اول از پله‌های سمت راست، با 2/25 درصد، به عنوان دومین پرتردد در طبقه هم‌کف کتابخانه شناخته شده است که بیش از 50 درصد ترددها را به خود اختصاص داده است. هم‌چنین ورودی طبقه اول به سالن ابوریحان، با 4/34 درصد به عنوان اولین پرتردد، ورودی طبقه اول، راهرو زیراکس، سالن علوم و فنون، با 3/9 درصد به عنوان دومین پرتردد و ورودی طبقه اول، راهرو زیراکس، تالار انفورماتیک، با 1/9 درصد به عنوان سومین پرتردد در طبقه اول ساختمان کتابخانه محسوب می‌شود که بیش از 52 درصد ترددها را در طبقه اول به خود اختصاص داده است. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته ها، پرسنل کتابخانه می‌توانند برای نقشه نگاری مسیرهای پرطرفدار از سیستم اطلاعات مکانی استفاده کنند و با استفاده از نتایج آن در جهت تبلیغات و بازاریابی بهتر خدمات و برنامه‌های کتابخانه عمل نمایند و سطح سهولت دستیابی به ناحیه کتابخانه جهت استفاده از منابع و خدماتی که ارائه می‌شود، را افزایش دهند.