مدل آینده‌نگری به‌کارگیری هوش مصنوعی در گزارشگری مالی با تأکید بر سودمندی درک‌شده و سهولت استفاده‌شده

هدف: هدف حسابداری، ارائه اطلاعات سودمند برای مقاصد تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان است و ارتقای سطح سودمندی گزارشگری مالی و سهولت استفاده از آن، نقش مهمی در تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان از گزارش‌های مالی ایفا می‌کند. با وجود این، سازوکار بهبود کیفیت گزارشگری مالی از طریق فناوری‌های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی با توجه به سودمندی درک شده و سهولت استفاده توسط کاربران آن، هنوز چندان روشن نیست. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد است تا به ارائۀ مدل کیفیت گزارشگری مالی مبتنی بر به‌کارگیری هوش مصنوعی با تأکید بر سودمندی درک شده و سهولت استفاده بپردازد. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، از نوع کاربردی و از حیث روش جمع‌آوری داده‌ها، بر اساس روش آمیخته انجام شد. در بخش کیفی، از مصاحبه‌های باز و نیمه‌ساختاریافته، مبتنی بر نظر خبرگان پژوهش استفاده شد. این مصاحبه‌ها با ۱۲ نفر از خبرگان و استادان دانشگاهی مرتبط به حوزۀ حسابرسی و آشنا به هوش مصنوعی انجام شد. در بخش کمّی نیز، نمونۀ آماری ۲۰۰ نفر از حسابرسان شاغل در سازمان و مؤسسه‌های حسابرسی در کشور عراق بودند. با توجه به رویکرد کیفی که مبتنی بر نظریۀ داده‌بنیاد بود، پس از گردآوری مصاحبه‌ها، داده‌ها از طریق سه مرحلۀ کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و به‌روش تحلیل متنی تجزیه‌وتحلیل شدند. در نهایت، مدل کیفیت گزارشگری مالی مبتنی بر به‌کارگیری هوش مصنوعی با تأکید بر سودمندی درک‌شده و سهولت، در قالب ۸۰ مضمون پایه و ۲۷ کد محوری ارائه شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که شرایط علّی، مانند تجزیه‌وتحلیل داده‌های بزرگ، اتوماسیون وظایف، تجزیه‌وتحلیل پیش‌بینی و شناسایی الگوها و ناهنجاری‌ها، همراه با شرایط زمینه‌ای، شامل سودمندی درک‌شده و سهولت استفاده، بر مقولۀ محوری کیفیت گزارشگری مالی تأثیرگذارند. مقولۀ محوری، شامل ارتقای شفافیت، تحلیل داده‌های مالی در زمان واقعی، کاهش اقلام تعهدی اختیاری، بهبود پیش‌بینی سود و جریان نقدی، کاهش تقلب و ریسک تحریف بااهمیت است. راهبردهای بهبود کارایی، دقت تحلیل، سرعت و تصمیم‌گیری مالی، پیامدهایی همچون کاهش خطای انسانی، صرفه‌جویی در زمان، افزایش شهرت حسابرسان، و حسابرسی مستمر را به همراه دارد. بااین‌حال، شرایط مداخله‌گر نظیر هزینه‌های یکپارچه‌سازی، نگرانی‌های امنیتی و نیاز به انطباق با مقررات، چالش‌هایی را ایجاد می‌کنند. توجه به این مؤلفه‌ها برای دستیابی به گزارشگری مالی کارآمدتر و باکیفیت‌تر ضروری است. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از این است که هوش مصنوعی توانایی خودکارسازی و افزایش دقت فرایندهای گزارشگری مالی را دارد. با استفاده از هوش مصنوعی در جمع‌آوری داده‌ها، تجزیه‌وتحلیل و مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده، شرکت‌ها قادر خواهند بود به استانداردهای بالاتری از کیفیت گزارشگری دست یابند. این امر با بینش‌های زمان واقعی، شناسایی روندها و قابلیت‌های تصمیم‌گیری بهبودیافته مشخص می‌شود. همچنین، از آنجا که ارتقای سطح سودمندی گزارشگری مالی و سهولت استفاده از آن، در تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان نقش مهمی ایفا می‌کند، یکپارچه‌سازی هوش مصنوعی در شیوه‌های گزارشگری، می‌تواند مسیری برای گزارشگری کارآمدتر، دقیق‌تر و روشن‌تر ارائه دهد. این فرایند علاوه‌بر بهبود کیفیت گزارش‌ها، به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا تصمیم‌های مالی بهتری اتخاذ کنند و ریسک‌های احتمالی را کاهش دهند. بنابراین، با توجه به قابلیت‌های بالقوه هوش مصنوعی در افزایش دقت و سرعت گزارشگری مالی، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران چارچوب‌ها و مقرراتی را طراحی کنند که استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه را تسهیل کند و در عین حال از سوءاستفاده‌ها و تهدیدهای امنیتی جلوگیری کند. این امر نه‌تنها به بهبود کیفیت گزارشگری مالی کمک خواهد کرد، بلکه به توسعۀ دانش و نوآوری در این زمینه نیز می‌انجامد.