با توجه به محدودیتهای مختلف بهمنظور ارائهی آموزشهای حضوری به کشاورزان، استفاده از روشهایی که بتواند با حداقل زمان و هزینه، دستیابی به علوم جدید را ممکن سازد، بیش از پیش اهمیت دارد. یکی از این روشها استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات است که بهطور قابلتوجهی در بخش کشاورزی نیز در حال گسترش میباشد. ازاینرو شناخت عوامل موثر بر استفاده از این فناوریها ضروری است. هدف از این مطالعه بررسی عوامل موثر بر استفاده از این فناوریها در بین کشاورزان شمال خوزستان در سال 1399 بود. نمونهای به حجم 150 نفر با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای انتخاب شد و برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و رگرسیون لجستیک استفاده گردید. نتایج نشان داد که متغیر سن بر استفاده از آموزشهای مبتنی بر فناوریهای اطلاعات و ارتباطات دارای اثر معنیدار کاهشی است و بهازای هر سال کاهش سن، این آموزشها 03/0 افزایش پیدا میکند. بهازای یک ساعت افزایش آموزشهای ترویجی، 04/0 واحد و بهازای افرایش هر واحد درآمد کشاورز، استفاده از آموزشها 14/0 افزایش پیدا میکند. اثر متغیرهای اندازه زمین و عضویت در تعاونیها، بر استفاده از آموزشهای مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات غیرمعنیدار بود. میزان حساسیت پیشگویی مدل رگرسیون، 8/75/0 و میزان تشخیصپذیری آن نیز 8/81/0 برآورد شد و بهطورکلی در 3/79/0 حالات، مدل برآورد شده بهدرستی دستهبندیها را پیشگویی نمود. با توجه به اثرگذاری بیشتر درآمد کشاورز بر استفاده از آموزشهای مبتنی بر ICT، پیشنهاد میشود هزینهی اینترنت برای بسترهای ارائهی آموزشهای کشاورزی مبتنی بر وب، تا حد امکان تعدیل گردد.
سابقه و هدف: استفاده موثر از انرژی یکی از نیازهای اساسی کشاورزی پایدار است. افزایش تقاضا برای مواد غذایی باعث تشدید در مصرف کودهای شیمیایی، آفتکشها، ماشینها و سایر منابع طبیعی شده است که یکی از پیامدهای آن تاثیرات زیستمحیطی نامطلوب بر آب، هوا و زمین میباشد. بنابراین لازم است اقدامات لازم در راستای افزایش بهرهوری استفاده از منابع انرژی و کاهش اثرات زیست-محیطی انجام گیرد. هدف از این پژوهش تعیین الگوی مصرف انرژی، میزان انتشار گازهای گلخانهای و تحلیل اقتصادی تولید هندوانه در شهرستان چرداول استان ایلام است. مواد و روشها: اطلاعات مورد نیاز این تحقیق در سال ۹۷ از طریق پرسشنامه و مصاحبه جمعآوری شد و روش نمونهگیری از نوع تصادفی ساده بود. مقدار انتشار گازهای گلخانهای در سیستم تولید هندوانه با استفاده از ضریب انتشار معادل CO2 برای نهادههای مختلف محاسبه گردید. شاخصهای انرژی مورد بررسی شامل نسبت انرژی، بهروهوری انرژی، شدت انرژی و انرژی خالص بود. نسبت انرژی بیانگر نسبت بین کالری گرمایی محصولات خروجی و کل انرژی مصرف شده در عوامل تولید است. این شاخص بدون بعد بوده و مقدار انرژی بهدست آمده، به ازای هر واحد مصرف انرژی، برای تولید را نشان میدهد. شدت انرژی نشاندهنده مصرف انرژی برای تولید یک واحد از محصول است. این شاخص بسته به نوع محصول کشاورزی، موقعیت و زمان متفاوت است و میتواند به عنوان شاخصی برای ارزیابی کارایی مصرف انرژی در سامانههای مختلف تولید مورد استفاده قرار گیرد. بهرهوری انرژی عکس شدت انرژی است و از تقسیم مقدار محصول تولید شده بر انرژی مصرف شده به دست میآید و در حقیقت، بیانکننده مقدار تولید محصول به ازای هر واحد انرژی مصرف شده است. در این روابط، نسبت انرژی بدون واحد، انرژی خروجی بر حسب (Mj/ha)، انرژی ورودی برحسب (Mj/ha)، بهرهوری انرژی بر حسب (Kg/Mj)، شدت انرژی بر حسب (Mj/Kg)، کل محصول تولیدی در دوره بر حسب ( (Kg/haو افزوده خالص انرژی بر حسب (Mj/ha) است. همچنین محاسبه شاخصهای اقتصادی نیز بر اساس شاخصهای درآمد ناخالص، ارزش ناخالص تولید، هزینههای ثابت و متغیر، عملکرد، قیمت محصول و نسبت سود به هزینه برآورد گردید. برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرم افزارهای SPSS25 و Exel استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که دو نهاده آب آبیاری و سوخت دیزل بهترتیب با 01/36 و 21/25 درصد، پرمصرفترین نهادههای انرژیبر در تولید محصول فوق بودند. مجموع انرژیهای ورودی و خروجی در تولید هندوانه 89/38584 و 93/781115 مگاژول بر هکتار محاسبه شد. نسبت انرژی، بهرهوری انرژی، شدت انرژی و افزوده خالص انرژی بهترتیب 02/2، 06/1، 93/0 و 04/39531 مگاژول برآورد گردید. مقدار کل انتشار گازهای گلخانهای برابر 4/1151 کیلوگرم دیاکسیدکربن بر هکتار بهدست آمد که بیشترین میزان بهترتیب مربوط به کود دامی و سوخت دیزل با 6/489 و 7/476 کیلوگرم دی اکسید کربن بر هکتار محاسبه شد. نسبت سود به هزینه نیز 85/3 به دست آمد. نتیجهگیری: با توجه به مطالعه مذکور بیشترین مصرف انرژی، مربوط به آب آبیاری و سوخت دیزل میباشد. بالاترین میزان انتشار گازهای گلخانهای مربوط به مصرف کود دامی با 6/489 کیلوگرم و پس از آن سوخت دیزل با 79/476 کیلوگرم معادل دیاکسید کربن بر هکتار بود. لذا انجام تحقیقات در زمینهی بهکارگیری روشهای خاکورزی حفاظتی و کمخاکورزی برای کاهش انرژی سوخت مصرفی و اثرات گلخانهای ناشی از مصرف سوخت، پیشنهاد میگردد. همچنین از آنجایی که نسبت سود به هزینه 85/3 محاسبه گردید، تولید هندوانه از توجیه اقتصادی برخوردار است ولی توجه به مساله آب در مکانیابی کشت این محصول ضروری است.
