در این پژوهش، برای بهبود ویژگی‌های فیلم‌های بر پایه پلی‌وینیل الکل (PVA) از دو نوع نانوذره دی اکسید تیتانیوم (TiO2) (۱و۲ درصد وزنی) و مونت موریلونیت (MMT) (۲و ۴ درصد وزنی) به‌صورت توأم استفاده گردید و سپس تأثیر این دو نانوذره بر خواص مکانیکی (مدول یانگ و مقاومت کششی)، ویژگی‌های رنگ (تفاوت رنگ‌سنجی کل و ضریب سفیدی) و میزان عبور نور در فیلم‌ها توسط روش سطح پاسخ (RSM) مورد بررسی قرار گرفت. جهت تعیین مشخصات فیلم‌ها از تکنیک‌های مختلفی نظیر پراش اشعه ایکس و میکروسکوپ الکترونی روبشی استفاده شد. الگوهای پراش X نشان دادند که نانوذرات به‌خوبی در ماتریس پلیمر پخش شده‌اند و ریز ساختار فیلم‌های PVA/TiO2 و PVA/MMT از نوع لایه‌لایه می‌باشد. همچنین میکروگراف‌های SEM توزیع خوبی از نانوذرات را در غلظت کم نشان دادند در حالی که در غلظت های بالا تجمع نانوذرات مشاهده شد. در این پژوهش اثر خطی نانوذرات MMT و اثر متقابل TiO2 و MMT بر مقاومت کششی معنی‌دار بود (۰۵/۰>P) در حالی که اثر خطی، درجه دوم و اثر متقابل هر دو نانوذره بر مدول یانگ معنی‌دار بود (۰۱/۰>P) و در حالت کلی مقادیر بهینه TiO2 و MMT به‌ترتیب ۱% و ۴% برای خواص مکانیکی به‌دست آمد. همچنین وجود هردو نانوذره در ماتریس پلیمر بر میزان عبور نور از فیلم و ΔE مؤثر و معنی‌دار بود (۰۱/۰>P). با بررسی سفیدی فیلم‌ها فیلم نانوکامپوزیتی با ترکیب ۲% از TiO2 و ۴% از MMT از نظر ظاهری سفیدتر از سایر نمونه‌ها و در حقیقت کدرتر گزارش شد. با بررسی نتایج مختلف آزمایشگاهی و تحلیل آن‌ها با روش سطح پاسخ نمونه بهینه از نظر خواص مکانیکی و فیزیکی نمونه‌ای با TiO2 ۵/۰% و MMT ۴% پیشنهاد شد.

سابقه و هدف: عملکرد سلامتی بخش میوه عناب مربوط به مجموعه‌ای از ترکیب‌های فراسودمند موجود در بخش‌های مختلف این میوه می‌باشد. ترکیب‌های زیست فعال و ظرفیت ضد اکسایشی میوه‌ عناب تحت تاثیر عوامل مختلف مثل واریته، شرایط کاشت، آلودگی پس از برداشت و مرحله رسیدن میوه قرار دارد. هدف از مطالعه حاضر، بهینه سازی شرایط فرایند استخراج عصاره آبی از میوه عناب کاشت شده در ایران و مقایسه مقدار ترکیب‌های زیست فعال آن با عصاره هیدروالکلی و مقادیر ذکر شده در سایر مطالعات می‌باشد. مواد و روش‌ها: روش سطح پاسخ برای تعیین مقادیر بهینه‌ی متغیر‌های مستقل، شامل نسبت مایع به جامد، زمان استخراج و دمای استخراج استفاده شد. به این منظور، مقدار مشخصی از آرد عناب با آب مقطر (نسبت‌های مایع به جامد 1:10، 1:25 و 1:40) مخلوط شده و فرایند استخراج در زمان‌‌ها (30 تا 300 دقیقه) و دما‌‌های (30 تا 70 درجه سانتی‌گراد) متفاوت با سرعت همزدن ثابت (250 دور در دقیقه) انجام گردید. در نهایت، بازده استخراج کل، مقدار فنول کل، مقدار فلاونوئید کل و ظرفیت ضد اکسایشی عصاره بهینه آبی با عصاره هیدروالکلی (اتانول 60 درصد) و ترکیب ضد اکسایش سنتزی BHT مقایسه شد. یافته‌ها: بازده استخراج کل، مقدار فنول کل، مقدار فلاونوئید کل و IC50 برای عصاره‌های حاصل از فرایند استخراج گرمایی به‌ترتیب، بین 48/50 تا 97/77 درصد (گرم ماده خشک عصاره بازای 100 گرم وزن خشک میوه عناب)، 23/8 تا 38/14 معادل میلی‌گرم اسید گالیک بر گرم ماده خشک عصاره، 42/1 تا 93/3 معادل میلی‌گرم کوئرستین بر گرم ماده خشک عصاره و 6/16911 تا 3/34021 میکرو-گرم بر میلی‌لیتر عصاره عناب تغییر نمودند. مدل چند وجهی مرتبه دوم به شکل مطلوبی برای توصیف رابطه بین متغیر‌های پاسخ و متغیر‌های مستقل طی فرایند استخراج استفاده شد. شرایط بهینه، شامل زمان 30 دقیقه، دمای 88/66 درجه سانتی‌گراد و نسبت مایع به جامد 1:40 برای رسیدن به حداکثر کارایی استخراج، شامل بالاترین مقدار بازده استخراج کل (67/77 درصد)، مقدار فنول کل (93/13 میلی گرم بر گرم) و مقدار فلاونوئید کل (56/4 میلی‌گرم بر گرم)، علاوه بر حداقل شاخص IC50 (21577 میکرو‌گرم بر میلی‌لیتر)، تعیین شد. با افزودن اتانول به محیط استخراج (60 درصد)، مقدار ترکیب‌های فنولی و فلاونوئیدی استخراج شده، و ظرفیت ضد اکسایشی، به‌ترتیب 12/1، 65/2 و 45/1 برابر افزایش نشان دادند. فعالیت مهارکنندگی رادیکال آزاد عصاره هیدور‌الکلی در غلظت ده هزار ppm (08/33 درصد) نزدیک به فعالیت مهارکنندگی BHT در غلظت 500 ppm (57/35 درصد) گردید. نتیجه‌گیری: عصاره‌ی آبی و آبی الکلی عناب دارای مقادیر مناسب ترکیبات زیست فعال بود، با این حال، با توجه به ظرفیت ضد اکسایش پایین آن و گزارش‌های متفاوت در مورد ظرفیت ضد اکسایشی عناب تولیدی نقاط متفاوت جهان که تحت تاثیر دوره رسیدگی و زمان نگهداری پس از برداشت آن عنوان شده است، پیشنهاد جایگزینی آن با ضد اکسایش‌های سنتزی تحت تاثیر قرار می-گیرد. اما، می‌توان از آرد میوه عناب یا عصاره حاصل از آن به عنوان ترکیب فراسودمند در محصولات غذایی استفاده نمود.

رنگدانه­های موجود در ریزوم زردچوبه دارای طیفی از ساختارهای شیمیایی مشابه یا ایزومری بوده و افزون بر این رنگدانه کورکومین خود مشتمل بر سه نوع I، II و III نیز می­باشد این­ رنگدانه­ها قادر به ایجاد طیف رنگی زرد تا نارنجی (توتومری) و زرد (انواع کورکومین) می­باشند. بنابراین می­توان با بررسی روند تغییرات مقادیر پارامترهای رنگی تا حدودی از وجود یا میزان این ترکیبات در پودر حاصل اطلاع یافت. در این پژوهش اثر برخی شرایط استخراج با روش خیساندن (ماسراسیون) مانند نسبت حلال­ به ماده جامد (2-5/1)، نسبت استون به اتانول (100-0) و زمان استخراج (48-24 ساعت) بر پارامترهای رنگی (L* a* b*) پودر عصاره حاصل از استخراج با استفاده از روش سطح پاسخ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از آن بودند که مدل­های چند جمله ای F2 (برای پارامتر رنگی a*) و خطی (برای پارامترهای رنگی L* و b*) به خوبی قادر به توصیف رفتار داده­ها بوده و به طور معنی­داری رابطه بین متغیرهای مستقل و پاسخ­ها را بیان کردند.

آناتو یک رنگ مجاز طبیعی دارای خواص آنتی‌اکسیدانی، پتانسیل بالای درمانی و اثرات ضدمیکروبی است. هدف از این مطالعه ارزیابی فعالیت ضدکپکی رنگ آناتو بر 3 کپک بیماری‌زا و عامل فساد غذایی مهم آسپرژیلوس نایجر، نوروسپورا سیتوفیلا و رایزوپوس استولونیفر است. در این پژوهش رنگ آناتو توسط روش خیساندن استخراج و پس از فیلتراسیون با آون تحت خلاء به‌صورت پودر در آورده شد. ارزیابی اولیه فعالیت ضدکپکی با روش‌های انتشار چاهک و دیسک در غلظت‌های سریالی1 تا 10 درصد عصاره استنی آناتو انجام شد و میزان حداقل غلظت بازدارنده رشد (MIC) با روش رقت آگار در زمان‌های 48 و 72 ساعت پس از کشت تعیین گردید. قطر هاله عدم رشد در روش چاهک، در تمامی غلظت‌های عصاره برای کپک آسپرژیلوس نایجر بالاترین میزان محاسبه شد و بیشترین حساسیت نسبت به عصاره آناتو به‌ترتیب در کپک‌های آسپرژیلوس نایجر، نوروسپورا سیتوفیلا و رایزوپوس استولونیفر مشاهده گردید. روش دیسک برای بازدارندگی رنگ آناتو از رشد کپکی ناکارآمد ارزیابی شد. حداقل غلظت رنگ آناتو بازدارنده از رشد در دو سویه آسپرژیلوس نایجر و نوروسپورا سیتوفیلا 6 درصد و در مورد رایزوپوس استولونیفر 7 درصد تعیین شد. طبق یافته‌های این مطالعه می‌توان نتیجه گرفت رنگ آناتو برای بازدارندگی رشد3 سویه کپکی ذکر شده موثر واقع شده، لذا می‌تواند به‌عنوان یک ترکیب عملگر و ممانعت‌کننده رشد کپک در فراورده‌های غذایی مستعد فساد کپکی (همانند فراورده‌های نانوایی) استفاده گردد.

هدف از این تحقیق، بهینه سازی استخراج کلروفیل از برگ درخت شاتوت با استفاده از روش فراصوت بود. برای بهینه سازی اثر شدت توان فراصوت (10-100%) نسبت حلال به ماده جامد (5-10 میلی گرم بر لیتر)، دما (30-70 درجه سانتیگراد) و زمان (2-10 دقیقه) بر بازده کلروفیل کل و شاخص سبزی از طرح مرکب مرکزی با شش تکرار در نقطه مرکزی استفاده شد. نتایج بهینه سازی نشان داد که مدل درجه دوم برای بازده کلروفیل کل معنی دار بود و ضریب تببین (R2) محاسبه شده برای آن 922/0 می باشد. نسبت حلال به ماده جامد، مهمترین عامل اثرگذار مثبت بر بازده کلروفیل بود؛ اگرچه افزایش دمای استخراج، به طور قابل توجهی موجب کاهش بازده شد. افزایش شدت توان فراصوت نیز موجب افزایش معنی داری در بازده کلروفیل شد. بازده بیشینه تحت شرایط دمای°C 2/30، شدت توان فراصوت 100%، زمان 83/9 دقیقه و نسبت حلال به ماده جامد 99/9 (ml/g) پیش بینی شد و تحت این شرایط میزان کلروفیل کل 50/680 (میلی گرم به ازای 100 گرم ماده خشک) به دست آمد. مقایسه دو روش متداول و فراصوت نیز نشان داد که بازده استخراج کلروفیل با استفاده از روش متداول (50/460 میلی گرم به ازای 100 گرم ماده خشک) به طور معنی داری کمتر از روش فراصوت (5/680 میلی گرم به ازای 100 گرم ماده خشک) بود. بنابراین می توان نتیجه گرفت که روش فراصوت، روشی کارامد برای استخراج کلروفیل می باشد.

به‎­دلیل معایب متعدد مواد بسته‎­بندی سنتزی از قبیل مهاجرت ترکیبات پلیمری به محتوی مواد غذایی، ایجاد آلودگی زیست­‎محیطی، عدم بازیافت آسان، گران بودن مواد اولیه و بالا بودن هزینۀ تولید و غیره، در سال‎های اخیر پلیمرهای طبیعی به­‎عنوان جایگزین‎­هایی ایمن و زیست تخریب‌ پذیر برای پلاستیک‎­های حاصل از مشتقات نفتی بسیار موردتوجه قرار گرفته­‎اند. هدف این پژوهش تولید فیلم خوراکی از صمغ کتیرای بومی ایران و تعیین مشخصات فیزیکی و مکانیکی آن بود. همچنین تأثیر درصدهای مختلف پلاستی­سایزر (30%، 40% و 50%) بر ویژگی­‎های فیلم‎­های حاصل مورد­بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد صمغ کتیرا دارای خاصیت فیلم‎­پذیری مناسب بوده و فیلم‎­های حاصل از آن شفافیت بسیار خوبی دارند. تغییرات درصد گلیسرول بر ویژگی­‎های فیزیکی نظیر شفافیت، ضخامت و دانسیتۀ فیلم تأثیر معنی‎­داری نداشت، اما بر ویژگی­‎های مکانیکی فیلم­‎های کتیرا تأثیرگذار بود، به‎­طوری‎­که فیلم‎­های کتیرای دارای 30% گلیسرول، از مقاومت به کشش بالاتری برخوردار بودند. همچنین در فیلم دارای 50% گلیسرول، درصد ازدیاد طول تا پارگی و سفتی کمتر نسبت به نمونه­‎های دیگر بیشتر بود. حلالیت بالای فیلم‎­های کتیرا از میزان مطلوبیت آنها برای تولید فیلم به تنهایی می­‎کاهد، درعین­‎حال، کتیرا گزینه‎­ای مناسب در تهیۀ فیلم‎­های کامپوزیتی می‎­باشد.

امروزه افزودنی های رنگی در طیف گسترده ای از محصولات غذایی به منظور ایجاد ظاهر مطلوب و مورد پسند مصرف کننده مورد استفاده قرار می‌گیرند. عصاره آناتو یک رنگ طبیعی ایمن برای کاربردهای خوراکی است که می تواند به‌عنوان جایگزین رنگ های سنتزی بکار رود. همچنین عصاره آناتو دارای ویژگی های ضدمیکروبی و آنتی اکسیدانی است و کاربرد آن در محصولات غذایی، لزوم استفاده از نگهدارنده های سنتزی را کاهش می دهد. در این پژوهش از طرح مرکب مرکزی بمنظور بررسی تأثیر دما (60- 5 درجه سانتی گراد)، زمان (10- 2 ساعت)، نسبت دانه به حلال (20- 4 درصد) و مخلوط حلال های کلروفرم و استون (100- 0 درصد) بر میزان استخراج رنگ از دانه آناتو و بهینه‌سازی فرایند استخراج رنگ، استفاده شد. از رویه سطح پاسخ نیز جهت یافتن برآورد بهترین شرایط فرایند با کمترین میزان آزمون استفاده گردید. نتایج آنالیز واریانس نشان داد، فاکتورهای دما و نسبت دانه به حلال بر استخراج رنگ بیشترین اثر را دارند. شرایط عملیاتی بهینه جهت حصول بیشینه ی مقدار رنگ آناتو در فرآینداستخراج شامل دمای 48 درجه ی سانتی گراد، زمان 2 ساعت، نسبت دانه به حلال 9/12 و 100 درصد کلروفرم تعیین گردید که در این شرایط راندمان استخراج رنگ آناتو 95/3 درصد و میزان جذب نوری 597/0 یافت شد که میزان مطلوبیت برای هر دو پاسخ 100 درصد بود.

مقدمه: امروزه مضرات نگهدارنده­های سنتزی بر سلامتی انسان مشخص شده است و محققین به دنبال جایگزین­هایی با منشا طبیعی و ایمن هستند. رنگ آناتو از جمله رنگ­های پرمصرف در صنعت غذا می­باشد. رنگ آناتو دارای خصوصیات ضدمیکروبی و آنتی­اکسیدانی می‌باشد. هدف از این تحقیق بررسی اثر ضد­باکتریایی رنگ آناتو در فرمولاسیون سس مایونز بر سالمونلا انتریتیدیس بود. مواد و روش‌ها‌: رنگ آناتو به روش خیساندن استخراج و پس از فیلتراسیون و تغلیظ، با آون تحت خلا به شکل پودر درآورده شد. به نمونه­های سس حاوی 1/0، 2/0 و 4/0 درصد رنگ آناتو، 1 میلی­لیتر سوسپانسیون میکروبی 5/1 مک فارلند (معادل CFU 108 × 5/1) اضافه و در دو دمای 4 و C˚ 25 نگهداری شد. برای بررسی بقای باکتری در سس، 1 میلی­لیتر از هر رقت بصورت پورپلیتکشت شد.پس از شمارش، تعداد کلنی­ها به صورت log CFU/g گزارش شد. شمارش کلنی­ها به مدت 20 روز و در 3 تکرار انجام شد. یافته‌ها: در هر دو دمای نگهداری، با افرایش غلظت رنگ آناتو بقای سالمونلا انتریتیدیس کاهش بیشتریرا نشان داد و اختلاف معنی‌داری نسبت به نمونه شاهد داشت (05/0<P). جمعیت سالمونلا انتریتیدیس در دمای C˚ 25 نسبت به C˚ 4 کاهش بیشتری نشان داد بطوری­که جمعیت آن در دمای C˚ 25 پس از 17روز به حداقل خود رسید. نتیجه­گیری: رنگ آناتو بقای سالمونلا انتریتیدیس را در سس کاهش دهد. دمای C˚ 25 اثر کشندگی بیشتری را بر سالمونلا انتریتیدیس در سس نشان داد.با توجه به نتایج می­توان از رنگ آناتو به عنوان یک ممانعت­کننده از رشد باکتری در سس استفاده کرد.

اثرات زیانبار آنتی­بیوتیک­ها و یا نگهدارنده­های سنتزی که در مواد غذایی استفاده می­شوند، مشخص شده است و محققین به دنبال جایگزین­هایی با منشا طبیعی و ایمن هستند. رنگ آناتو یک رنگ کاروتنوییدی بوده و می­تواند در صنایع غذایی مورد استفاده قرار بگیرد. رنگ آناتو دارای خصوصیات ضدمیکروبی و آنتی­اکسیدانی می­باشد. هدف از این تحقیق بررسی اثر ضدمیکروبی رنگ آناتو بر چند باکتری بیماری­زا و مولد فساد بود. در این مطالعه رنـــگ آناتــــو به روش خیساندن استـــــخراج و پس از فیلتـــــراسیون، با آون تحت خلا به شکل پـــودر درآورده شد. بررسی فعالیت ضدمیــکروبی به روش انتشار دیســک انجام شد و میــزان حداقل غلظت بازدارنده از رشد (Minimum Inhibitory Concentration (MIC)) و حداقل غلظت کشنده باکتری ((MBC)Minimum Bactericidal Concentration) به کمک روش رقت آگار محاسبه شد. داده ها با استفاده از نرم­افزار SPSS نسخه 16 و با بکارگیری آزمون آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون توکی جهت بررسی تجزیه و تحلیل شد. نتایج آزمایش رنگ آناتو بر رشد تمام باکتری­های مورد آزمون موثر است؛ باسیلوس سوبتیلیس و اشریشیاکلی به ترتیب بیشترین و کمترین حساسیت را به رنگ آناتو نشان دادند. اشریشیاکلی بین باکتری­­های مورد آزمون بیشترین MIC را داشت و در غلظت­های مورد آزمون رنگ آناتو تنها برای اشریشیا کلی MBC مشاهده نشد. رنگ آناتو بر باکتری­های گرم مثبت مورد آزمون اثر ضدمیکروبی بیشتری را نسبت به باکتری­های گرم منفی نشان داد. با توجه به نتایج آزمایش می­توان از رنگ آناتو به عنوان یک ممانعت­کننده از رشد باکتری استفاده کرد.

امروزه با گسترش استفاده از افزودنی های سنتزی در مواد غذايي و اختلالا‌ت و عوارض ناشي از مصرف مستمر آنها و در نتيجه به خطر افتادن سلامت افراد به ويژه گروه‌هاي آسيب‌پذير جامعه بالاخص كودكان و نوجوانان، لزوم جايگزيني و استفاده از افزودنی ‌هاي طبيعي در محصولات غذایی نمايان‌تر مي‌شود. استفاده از ترکيباتی که علاوه بر داشتن خصوصيات عملکردی مشابه ترکیبات سنتزي، مضرات آنها را نداشته و داراي فوايد اثبات شده‌اي نيز باشند، امري ضروري و اجتناب‌ناپذير است که در اين ميان ترکيبات موثره استخراج شده از منابع گياهي بسيار مورد اقبال قرار گرفته‌اند. بدین منظور یکی از ترکیبات مورد توجه در سال های اخیر کورکومین، رنگدانه زرد رنگ زردچوبه می باشد. کورکومین به عنوان یک ترکیب سلامتی زا، نیز شناخته می شود و اثرات پاتولوژیکی مطلوبی برای آن گزارش شده است. در این پژوهش با هدف معرفی یک افزودنی رنگی و آنتی اکسیدان طبیعی جدید به صنعت غذا، ماده موثره موجود در ریزوم زردچوبه (کورکومین) استخراج شد و با کمک روش های کروماتوگرافی لایه نازک (TLC) و رزونانس مغناطیس هسته (NMR) شناسایی و تعیین ویژگی گردید. سپس تاثیر غلظت های مختلف کورکومین بر روند اکسیداسیون روغن سویا در دماهای نگهداری 25 و 55 درجه سانتیگراد و در شرایط نور و تاریکی مورد بررسی واقع شد. به منظور بررسی خواص ارگانولپتیکی روغن حاوی کورکومین، آزمون ارزیابی حسی بر روی چیپس سیب زمینی تولید شده در مقیاس هدونیک پنج نقطه ای انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت کورکومین اکسیداسیون به طور معنادار کاهش می یابد (p<0.05). همچنین در کلیه نمونه ها اکسیداسیون با افزایش دما و حضور نور افزایش یافت. در بررسی تغییرات رنگ روغن حاوی کورکومین مشاهده شد که کورکومین نسبت به نور حساس است و فاکتورهای رنگی آن در اثر نور تغییر می کنند. با توجه به نتایج آزمون حسی، حضور کورکومین تاثیر نامطلوبی بر روی کیفیت چیپس تولیدی از لحاظ طعم و بو نداشت بلکه تنها موجب افزایش رنگ زرد نمونه ها شد. کلید واژه: کورکومین، آنتی اکسیدان، رنگ، افزودنی طبیعی، روغن