شوری آب و خاک در مناطق خشک و نیمه خشک رشد و عملکرد گیاهان زراعی از جمله کنجد را محدود می‌کند. بنابراین به منظور ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد 43 اکوتیپ و لاین کنجد تحت شرایط آبیاری با آب شور ( 2/5 دسی زیمنس بر متر) آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقات شوری قطب علمی گیاهان زراعی ویژه، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال1389 اجرا شد. نتایج نشان داد که تنها 25 اکوتیپ و لاین کنجد قادر به سبز شدن و تداوم رشد تا پایان مرحله رشد زایشی در شرایط این آزمایش بودند و بقیه در مراحل مختلف رشد از بین رفتند. تفاوت اکوتیپ‌ها از نظر عملکرد زیست توده، عملکرد دانه و اجزای عملکرد (تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول و وزن هزار دانه) معنی‌دار بود. بیشترین عملکرد زیست توده در اکوتیپ MSC3 به مقدار 2/73 گرم در متر مربع مشاهده شد و در 24 درصد اکوتیپ ها مقدار این صفت بیشتر از 30 گرم در متر مربع بود و بیشترین عملکرد دانه نیز در اکوتیپ MSC3 به میزان 7/24 گرم در متر مربع مشاهده شد. از نظر تعداد کپسول در بوته نیز تنوع قابل ملاحظه‌ای بین اکوتیپ‌های کنجد مشاهده شد، به طوری که گستره آن بین 2 تا 57 عدد متفاوت بود. نتایج ضرایب همبستگی نیز نشان داد که عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی‌داری با تعداد کپسول در بوته (**46/0 =r) و عملکرد زیستی (**94/0 = r) دارد. به نظر می‌رسد، جهت انتخاب اکوتیپ های متحمل به شوری، به گزینی بر اساس عملکرد دانه در شرایط مزرعه شاخص معتبری باشد. با وجود این، مطالعه بیشتر بر روی فرآیندهای رشدی و فیزیولوژیکی گیاه کنجد جهت تعیین میزان تحمل به شوری ضروری به نظر می رسد.

در اغلب مناطق خراسان از اکوتیپ‌های کنجد برای کاشت استفاده می‌شود ولی در خصوص عملکرد و اجزاء آنها اطلاعات اندکی در دسترس می‌باشد. لذا به منظور ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد 14 اکوتیپ کنجد به نام‌های 1MSC، 2MSC، 3MSC، 4MSC، 5MSC، 6MSC، 7MSC، 8MSC، 9MSC، 10MSC، 11MSC، 12MSC، 13MSC، 14MSC آزمایشی در بهار سال 1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تفاوت اکوتیپ ها از نظر عملکرد و اجزای عملکرد (تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول و وزن هزار دانه) معنی دار (05/0≥p) بود. بیشترین عملکرد را اکوتیپ‌های 9 MSC و 10MSC (به ترتیب به میزان 1520 و 1450 کیلوگرم در هکتار) داشتند و کمترین آن مربوط به اکوتیپ‌های 6MSC و 8MSC (به میزان 490 و 420 کیلوگرم در هکتار) بود. بیشترین تعداد کپسول در بوته و دانه در کپسول نیز به ترتیب در اکوتیپ 2MSC و 9MSC مشاهده شد. عملکرد دانه بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار را با عملکرد بیولوژیک (**75/0 = r) داشت و پس از آن شاخص برداشت (**41/0 = r) و تعداد کپسول در بوته (*28/0 = r) با عملکرد دانه همبستگی بالایی داشتند. نتایج نشان داد که عملکرد دانه در 50 درصد اکوتیپ‌های مورد مطالعه پیش از یک تن در هکتار است و لذا انجام مطالعات تکمیلی در خصوص انتخاب ارقام پر محصول از بین آنها مفید خواهد بود.

عدس از جمله مهم ترین حبوبات سردسیری است که وقوع سرمای شدید منجر به بروز خسارت در آن می شود. برخی از شاخص های فیزیولوژیک از جمله نشت الکترولیت ها در ارزیابی و شناسایی ارقام متحمل به سرمای گیاهان کاربرد داشته است. به همین منظور جهت بررسی امکان استفاده از شاخص نشت الکترولیت ها در ارزیابی تحمل به سرمای هفت ژنوتیپ عدس ( MLC7، MLC60، MLC185، MLC225، MLC357، قزوین و رباط)، این ژنوتیپ ها در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در معرض نه تیمار دمایی ( صفر، 3-، 6-، 9-، 12-، 15-، 18-، 21- و 24- درجة سانتیگراد) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کاهش درجه حرارت با افزایش میزان نشت الکترولیت ها در تمام ژنوتیپ های مورد ارزیابی همراه بود و تفاوت معنی داری بین ژنوتیپ های عدس از نظر میزان نشت الکترولیت ها وجود داشت. بیشترین و کمترین میزان نشت الکترولیت ها به ترتیب مربوط به ژنوتیپ های رباط (5/28 درصد) و MLC7 (4/19درصد) بود. همچنین سرعت افزایش نشت الکترولیت ها بین ژنوتیپ‌های مورد آزمایش متفاوت بود. شیب منحنی نشت الکترولیت ها در ژنوتیپ های MLC225 و قزوین بیشتر بود و سایر ژنوتیپ ها با سرعت کمتری به حداکثر میزان نشت خود رسیدند. همچنین دمایی که در آن ژنوتیپ ها حداکثر میزان نشت را داشتند نیز متفاوت بود، به صورتی که. ژنوتیپ های MLC7، MLC185، MLC225 و رباط در دمای 21- درجه سانتیگراد حداکثر میزان نشت الکترولیت ها را داشتند، در حالیکه دمای حداکثر میزان نشت الکترولیت ها در ژنوتیپ MLC357، 15- درجه سانتیگراد و در ژنوتیپ های MLC60 و قزوین، 18- درجه سانتیگراد بود. همچنین تفاوت ژنوتیپ ها از نظر LT50el معنی دار بود و میزان آن در دامنه 7/10- درجه سانتیگراد (MLC357) تا 2/16- درجه سانتیگراد (MLC225) قرار داشت.