University of Fine Arts in Poznań

Artykuł jest próbą szerokiego spojrzenia na stosunek Stanisława Vincenza do postaci Mohandasa Karamchanda Gandhiego. Autor analizuje pierwszy ślad zainteresowania przywódcą Indii – artykuł w „Drodze” z 1927 roku, będący pokłosiem wydania książki Romain Rollanda Mahatma Gandhi, dalej obszerny esej opublikowany w paryskiej „Kulturze” po śmierci Mahatmy. Najwięcej czasu poświęca jednak na tropienie śladów idei „bezgwałtu” w tetralogii Vincenza Na wysokiej połoninie. Na podstawie przytoczonych przykładów można stwierdzić, że na ideach i historii Gandhiego pisarz oparł nie tylko kreację kilku powieściowych postaci i ich perypetii, ale przede wszystkim zasadnicze przesłanie etyczne całego cyklu. W pojęciu rachmanności i sprzeciwie wobec przemocy Vincenz dokonał splotu idei z różnych religii i kultur, łącząc tradycję chrześcijańską i chasydzką, buddyjską i hinduistyczną czy poglądy H.D. Thoreau. Symbolem bezprzemocowej władzy nad ludźmi, walki bez gwałtu i nienawiści, zarazem najpełniejszym symbolem wolności jest w książce Vincenza pieśń grana na pasterskiej piszczałce o nazwie fłojera. Artykuł wieńczą refleksje nad wspomnieniowymi Dialogami z Sowietami, w których Vincenz opisuje swoje relacje z przedstawicielami władzy sowieckiej podczas II wojny światowej, kiedy miał okazję praktykować idee zaczerpnięte od Mahatmy.

In this article, we present the research method we developed in two books devoted to the villa architecture of Poznań. The houses in which we are interested, built in the interwar period, are viewed in the context of their social functioning and the material culture associated with them. We reflect on the public-private dichotomy, while at the same time attempting to break the ‘silence of the house’ and reveal what is hidden inside it. For this purpose, we focus not only on the surviving buildings and construction documentation, but also on documents relating to the social dimension of the house: land registry data, registration books, address books, written memoirs, diaries, correspondence, family photographs, and eyewitness accounts. Our goal is to answer questions both about the past and about changes in architecture over the decades. We refer to various perspectives and methodological concepts. We start from a “spatial turn”, conceiving the house as a frame in which history takes place. Following Karl Schloegel’s research, we focus on the interior, which allows us to learn about the history of specific people and social groups on the one hand, and the objects that accompany them on the other. In the first of these areas, the spatial turn is combined in our research with oral history. Witness accounts that we incorporate cover a whole range of statements, spanning the territory straddling storytelling and life writing. In the second area, we trace the biography of various, broadly understood objects: architecture, everyday items and photographs, presenting them as active actors in history, directly linked to people’s lives. We present the method we use in one of the chapters of our book.

Problem prymicji (pierwszych mszy) odprawianych przez nowo wyświęconych kapłanów jest słabo zbadany przez historyków. Wśród źródeł, które go oświetlają, są klasztorne księgi rachunkowe. W artykule wykorzystano informacje o prymicjach kilku zakonników z klasztoru dominikanów w Brzegu na Śląsku, zawarte w księdze dochodów i wydatków tego domu zakonnego z początku XVI stulecia.

Wpływ pandemii COVID-19 na sektor kultury na całym świecie był bardzo silny. Od samego początku stało się jasne, że zmiany wynikające z wprowadzonych ograniczeń nie pozostaną obojętne dla działalności muzeów i galerii. Według przewidywań UNESCO z maja 2020 roku 10% muzeów dotkniętych skutkami pandemii miało nie zostać ponownie otwartych. To dotyczyło ogromnej liczby 8 550 muzeów, które mogły nigdy się nie otworzyć. Zderzenie instytucji kultury z nową rzeczywistością określono jako „dramatyczne” i nazwano „szokiem kulturowym”. Muzea musiały szybko zareagować na niespodziewane wydarzenia. COVID-19 uwypuklił wiele słabości organizacyjnych i infrastrukturalnych całego sektora. Jedną z nich była nieobecność lub jedynie niewielka obecność muzeów w sieci internetowej. Tymczasem to właśnie internet, w obliczu „przymusowego zamknięcia” budynków użyteczności publicznej, stał się jedynym możliwym kanałem pozwalającym na zachowanie ciągłości działalności w zakresie upubliczniania zbiorów. W wyniku przekształcenia wielu zaplanowanych wcześniej wydarzeń kulturalnych w ich wersje wirtualne cyfrowa tranzycja muzeów wydaje się głównym skutkiem oddziaływania pandemii na instytucje muzealne na polu ich kulturotwórczej działalności. Museums on the Internet in response to the „culture shock” of the COVID-19 pandemic The impact of the Covid-19 pandemic on the cultural sector worldwide has been severe. From the beginning, it became clear that the changes resulting from the restrictions would not be without an impact on the operations of museums and galleries. According to UNESCO’s May 2020 projections, 10% of the museums affected by the pandemic were not expected to reopen. This included a huge number of 8,550 museums that might never open. The collision of cultural institutions with the new reality was described as “dramatic” and called a “culture shock.” Museums had to react quickly to the unexpected. Covid-19 highlighted many organizational and infrastructural weaknesses throughout the sector. One of them was the absence or only a small presence of museums on the Internet. Meanwhile, it was the Internet that, in the face of the “forced closure” of public buildings, became the only possible channel to maintain the continuity of the business of making collections public. As a result of the transformation of many previously planned cultural events into their virtual versions, the digital transit of museums seems to be the main effect of the pandemic’s impact on museum institutions in the field of their cultural activities.