Bilişsel yaratıcılık, eğitim sürecinde kazandırılabilen, geliştirilebilen bir özellik olarak ifade edilmektedir. Bilişsel yaratıcılığın üst bilişsel düşünmenin alt boyutları olan açıklayıcı bilgi, prosedürel bilgi, durumsal bilgi, planlama, izleme, değerlendirme, hata ayıklama stratejisi ve bilgi yönetimi stratejisi gibi işlevsel süreçlerle arasındaki ilişkinin ortaya konması, özellikle üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışma, üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıklarının bilişsel yaratıcılık düzeylerini ne derecede yordadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın, örneklem grubunu farklı ortaokullarda öğrenim gören, 314 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. İlişkisel tarama desenine göre gerçekleştirilen çalışmada veriler, “Yaratıcılıkla İlişkili Bilişsel Süreçler Ölçeği (YİBS)” ve “Üstbilişsel Farkındalık Envanteri (ÜFE)” aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler, çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, üstün yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalıklarının alt boyutlarından olan; açıklayıcı bilgi, prosedürel bilgi, izleme ve bilgi yönetimi stratejilerinin bilişsel yaratıcılığı anlamlı ve pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Regresyon modeli, öğrencilerin bilişsel yaratıcılık puanlarındaki toplam varyansın %55’ini açıklamaktadır. Bu oran, üstbilişsel süreçlerin üstün yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkisinin oldukça güçlü olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde üstbilişsel stratejilerin yaratıcı çıktıları destekleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, eğitim ortamlarının üstün yetenekli öğrencilerin üstbilişsel becerilerini geliştirecek şekilde tasarlanmasının onların yaratıcılık potansiyellerini de destekleyeceği söylenebilir.
This study investigates students' satisfaction with e-learning applications for learning Turkish as a foreign language on the Microsoft Teams platform. It uses a convergent mixed-methods design that combines quantitative data from 110 learners with qualitative insights gained from focus group interviews. Quantitative results suggested no significant effect of gender on satisfaction levels, but significant differences were observed across age groups, geographical origin, and native language. A higher level of satisfaction was found among younger learners, Asian students, and non-Arabic speakers. Although the data meet the assumptions of a parametric test, the results for gender should be considered with care because there is an imbalance in participants and variance. The qualitative results confirm the quantitative ones by underlining core advantages of e-learning such as flexibility, accessibility, reduction of fatigue, and improvement in writing skills, and pinpoint a number of challenges related to limited interaction, technical issues, and loss of attention. The findings together attest that satisfaction with online TFL instruction results not only from technological features but also from demographic and linguistic diversity. The study adds to the growing literature on digital language learning by offering a nuanced understanding of the experiences of the learners and has some practical implications for designing more inclusive, responsive, and learner-centered online TFL environments.
Öz Dijital yeterlik konusundaki çalışmalar güncel dijital yeterlikler hakkında bilgi verse de hem öğretmen adaylarının farkındalık ve kapasitelerini hem de bu konudaki öğretim uygulamalarının etkililiğini belirlemek amacıyla operasyonel tanımlamaya ihtiyaç vardır. Dolayısıyla bu çalışmada, Dijital Öğretim Materyali Geliştirme Yeterliği (DÖMGeY) ölçmek amacıyla geçerliği ve güvenirliği test edilip sağlanmış bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bir literatür taraması yapılmış, uzman görüşüne başvurulmuş ve 32 maddelik madde havuzu oluşturulmuştur. Bu madde havuzu kullanılarak oluşturulan form, 252 öğretmen adayına uygulanmıştır. Bu veriler açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile çözümlenmiş ve varyansın %70,72’sini açıklayan 16 madde ve 3 faktörden oluşan ölçek formuna ulaşılmıştır. Bu faktörler teknopedagojik yeterlik, tasarımsal yeterlik ve teknik yeterlik olmak üzere isimlendirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için 348 öğretmen adayından ayrı zamanda veri toplanmıştır. DFA ile doğrulanan modelin uyum iyiliği indeksleri ise iyi ve kabul edilebilir ölçüm aralıklarında olduğu tespit edilmiştir. DFA bulgularıyla ölçeğin tüm alt faktörleri için yakınsak, ıraksak geçerlik ve birleştirici güvenirlik katsayı değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca Cronbach alfa güvenirlik katsayısı AFA ve DFA grubu için .94 olarak bulunmuştur. Tüm bu geçerlik ve güvenirlikle ilgili bulgular ölçeğin öğretmen adaylarının DÖMGeY’lerini belirlemede güvenilir ve geçerli olduğunu kanıtlamaktadır.
This study aims to examine how adolescents’ social media privacy protection skills differ across demographic, environmental, interactive, and usage-purpose–related dimensions that shape their digital behaviour, and how these skills relate to their social media usage purposes and online friend profiles. A large-scale sample of 12,194 adolescents aged 10–18, reached through a convenience sampling approach via online data collection across 81 provinces in Türkiye, participated in the study (5,275 secondary school and 6,919 high school). Data were collected using the validated Social Media Privacy Protection Skills Scale. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and multiple linear regression analyses were conducted to examine how adolescents’ demographics and online behaviors affect their privacy protection skills. Female, older, and urban adolescents demonstrated higher privacy protection skills than their male, younger, and rural peers. More daily social media use and a higher number of accounts were associated with lower skill levels. Adolescents who used social media for information acquisition, agenda following, or academic purposes, and those who included family members in their friend lists, showed stronger privacy protection skills. In contrast, entertainment, visibility, and economic-oriented use, as well as adding unfamiliar individuals to friend lists, were linked to weaker skills. The findings show that adolescents’ privacy protection skills on social media vary significantly across demographic, behavioural, and usage-related factors. These results highlight the need for structured and developmentally appropriate digital privacy education beginning in early adolescence and supported by family and peer engagement. Integrating such programs into school curricula and everyday digital practices may strengthen adolescents’ digital literacy, awareness, and self-regulation skills, enabling safer and more responsible social media use. Because visibility-driven and popular-culture-oriented engagement is associated with lower privacy skills, encouraging value-based rather than popularity-driven digital behaviour is essential for fostering safer online practices.
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Hatay ilinde görev yapan 282 öğretmen ile gerçekleştirilmiş, karma yöntem desenlerinden birleştirme (yakınsak paralel desen) kullanılmıştır. Nicel veriler Keskin ve Korkmaz (2021) tarafından geliştirilen “Öğretim Programı Okuryazarlığı Algı Ölçeği” ile, nitel veriler ise 10 öğretmenle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin program okuryazarlık algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, branş, mezun olunan fakülte, öğrenim durumu ve programla ilgili eğitim alma durumu açısından anlamlı farklılık görülmezken; kıdem değişkeninde 6–10 yıl arası öğretmenler lehine anlamlı fark saptanmıştır. Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarı olduklarını düşünmelerine rağmen bu becerilerinin düşündükleri kadar yüksek olmadığı söylenebilir. Nitel bulgular, öğretmenlerin programın önemine vurgu yaptığını ancak hedef, içerik ve değerlendirme öğelerini çoğunlukla yüzeysel biçimde ele aldıklarını göstermiştir. Katılımcılar öğretim programlarını genellikle ders kitabı ile özdeşleştirmekte, içerikleri öğrenci seviyesine göre uyarlamakta ve ölçme-değerlendirmede çoktan seçmeli araçlara ağırlık vermektedir. Sonuç olarak öğretmenlerin program okuryazarlık algılarının yüksek olmasına rağmen uygulama düzeyinde sınırlılıklar yaşadıkları; bu nedenle öğretmen yetiştirme ve hizmet içi eğitim programlarında program çözümleme, eleştirel değerlendirme ve pedagojik uyarlama becerilerine daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.
