
Orhan Kemal’in 1952 yılında yayımlanan Murtaza romanı, göçmen kökenli bir bireyin kimlik inşasını, aidiyet arayışını ve ötekileştirilme sürecini ele alır. Romanın merkezinde yer alan Murtaza karakteri, muhacir geçmişi nedeniyle toplumla kurduğu ilişkide sürekli olarak sınanan ve sorgulanan bir figürdür. Murtaza’nın kimliği; ahlaki değerler, devlete sadakat, otoriteye bağlılık ve ailevi belleğe dayalı anlatılar aracılığıyla şekillenir. Bu kimlik inşa süreci, toplumsal kabule ulaşamamanın yanı sıra bireyin kendi değer dünyası ile çevresindeki baskın normlar arasındaki çatışmayı da ortaya koyar. Roman boyunca Murtaza; dili, davranışları, ideolojik yönelimi, sınıfsal konumu ve temsil ettiği değer yargıları nedeniyle farklı toplumsal kesimler tarafından ötekileştirilir. Göç, fiziksel bir yer değiştirmeden ziyade kimlik krizleri, aidiyet bunalımları ve ötekileştirmenin sürekli yaşandığı bir süreç olarak ele alınır. Roman, göçmen olmanın bireysel psikolojide ve toplumsal yapıda nasıl karşılandığını sorgulayan eleştirel bir edebî metin olarak öne çıkar. Bu çalışma, Murtaza’daki göç deneyiminin kimlik ve ötekileştirme temaları çerçevesinde kuramsal bir perspektifle değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
Söz varlığının temelini oluşturan sözcükler, sık kullanıma ve anlam değişikliklerine bağlı olarak temel anlamının dışında farklı anlamlarda ve kimi zaman yanlış şekilde kullanılmaktadır. Tarihî Türkiye Türkçesinde yazılan galat sözlükleri, bu yanlış kullanımları inceleyerek sözcüklerin doğru biçimlerini, anlamlarını ve kökenlerini belirlemeyi hedeflemektedir.Mustafa İzzet tarafından 1884’te yazılan Tahsisü’l- Galatât ve’l-Muḥarrefât fil’l-Esma’i ve’l-Lugât, yanlış kullanıldığı düşünülen Türkçe ve alıntı sözcükler hakkında yazılmıştır. Bu çalışmada sözlükte yer alan Türkçe etimolojik çözümlemeler on bir başlık altında incelenerek bunların doğru olup olmadıkları, bilimsel veriler ve çağdaş etimoloji sözlüklerindeki çözümlemeler ışığında değerlendirilmiştir.Çalışmanın amacı sadece eserde ele alınan etimolojik çözümlemeleri değerlendirmek değildir. Türkçeyi konuşanların bu dile karşı yeterli hassasiyeti göstermemelerinin ve Türkçe sözcükleri kendi bağlamında ele almak yerine yabancı dillere bağlama eğiliminde olmalarının yanlış etimolojik yorumlara yol açabileceğini göstermek de bu çalışmanın amaçları arasındadır. Bunu göz önünde bulundurarak çalışmanın okuyuculara galat sözlüklerinin kapsamı ve işlevi üzerine düşünme imkânı sunmasıyla alana anlamlı bir katkı sağlaması hedeflenmektedir.
This study advances a comparative analysis of the Errementari narrative in Basque folklore and the blacksmith-devil constellation in the Anatolian oral tradition, situating both corpora in relation to cultural memory. The analysis examines the apotropaic efficacy of iron, the purificatory valence of fire, and the liminal positioning of the blacksmith as symbolic codifications of social order and traces the rearticulation of ritual continuity across aesthetic and mythopoetic registers in the Book of Dede Korkut, the legend of Blacksmith Kawa, and talismanic practices. Drawing on Jan Assmann’s theory of cultural memory and Mircea Eliade’s account of mythic sacrality, the study conceptualizes archetypal oppositions as historically sedimented and culturally operative structures, approached via a comparative folkloristic methodology. The article contributes to interdisciplinary debates across folklore, memory studies, and aesthetics by elucidating the dynamic interplay of continuity and transformation governing the persistence of mythical imaginaries in modern cultural formations.
Bu çalışmada Türk ve Fars edebiyatları hakkında 19. yüzyıl İrlanda’sında James Clarence Mangan (1803-1849) tarafından yazılan ve yayımlanan bir fikir yazısı ele alınmaktadır. Çalışmada, yazar hakkında bilgi verilmekte ve akabinde yazının içeriği sunulmaktadır. Türk-Osmanlı edebiyatının ve özellikle de şiirinin olası kaynakları üzerinde durulan yazıda, Mangan’ın Polonya ve Macar halklarından farklı olarak Türk halkının engin bir söz ve şarkı okuma kültürleri olduğundan bahsedilmekte, böylesi bir edebiyatın dilinin kapalı bir yazıma sahip olmasından hareketle Batılı okuyucunun kolayca anlayabileceği bir şiir yapısı olmadığı özellikle şair Baki örneği üzerinden örneklendirilmektedir. Mangan’ın Türk ve Fars edebiyatlarına bakışının oryantalistlerden farklı olduğu ve Doğu’nun 19. yüzyıl İrlanda’sındaki ve dolayısıyla da Batı’daki alımlanışının olumlu özellikler taşıdığı görülmektedir.
Bu çalışmada, lisans düzeyinde en az bir dönem zorunlu olarak okutulan Osmanlıca Türkçesi dersine yönelik kaygı düzeylerini ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirilmiş ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak araştırmada tarama modeli (nicel araştırma yaklaşımlarından biri) benimsenmiştir. Araştırma kapsamında ilk olarak açımlayıcı faktör analizi (n=270) daha sonra ise doğrulayıcı faktör analizi (n=217) için olmak üzere iki kez veri toplanmıştır. Veri analiz sürecinde betimleyici istatistikler, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, güvenirlik analizi, madde-toplam puan korelasyonu ve standart belirleme amacıyla iki aşamalı kümeleme analizi uygulanmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi ile ölçeğin tek faktörlü ve 25 maddeden oluştuğu belirlenmiş, daha sonra bu tek faktörlük yapı doğrulayıcı faktör analizi aracılığıyla doğrulanmıştır. Bulgular, geliştirilen ölçeğin Osmanlıca Türkçesi dersi alan lisans öğrencilerinin ders sürecinde ve sonrasında yaşadıkları kaygı düzeylerini ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, Osmanlıca Türkçesi dersini alan öğrencilerin kaygı düzeylerini tanımlamada kullanabilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.