طراحی درمان ترکیبی خانواده‌محور مبتنی بر مدل تحول یکپارچه‌ی انسان و مقایسه‌ی اثر بخشی آن با بازی‌درمانی فلورتایم بر کارکرد تحولی خانواده‌ و تحول هیجانی-کارکردی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم

مقدمه: اختلال طیف اوتیسم از ناتوانی‌های عمده‌ی دوران کودکی است که زمینه‌ساز فشارهای روانی بسیاری برای کودک و خانواده‌ می‌باشد. با توجه به تاثیر نامطلوب بسیاری که این اختلال بر سیستم خانواده دارد، دراین پژوهش سعی شده است تا بر مبنای مدل تحول یکپارچه‌ی انسان که رویکرد نوینی در درمان این اختلال است، درمانی خانواده-محور طراحی شود، در این درمان به منظور تقویت توانمندی‌های کودک، کارکرد خانواده به ‌عنوان یک واحد کلی، هدف قرار می‌گیرد و اثربخشی آن در ترکیب با بازی­درمانی فلورتایم، بررسی می‌شود. روش­ کار: این مطالعه در چهارچوب یک طرح تک آزمودنی در طول 5 ماه روی 12 کودک 8-3 ساله‌ی مبتلا به اختلال طیف اوتیسم و خانواده‌های آن‌ها اجرا و اطلاعات در سه مرحله‌ی پیش­آزمون، پس­آزمون و پی­گیری جمع‌آوری شد. برای بررسی اثربخشی درمان از ابزار محقق ساخته‌ی کارکرد تحولی خانواده، پرسش­نامه‌ی سنجش هیجانی–کارکردی و پرسش­نامه‌ی تحول هیجانی– کارکردی استفاده شد. یافته­ ها: درصد بهبودی کارکرد تحولی خانواده در گروه درمان ترکیبی خانواده­محور به ویژه در حوزه‌های صمیمیت، جذب شدن، انضباط و تحول هیجانی-کارکردی کودکان نیز در سطوح خودتنظیمی، دلبستگی و مبادله‌ی دوسویه از 50 درصد بیشتر و میزان بهبودی از نظر بالینی معنی­دار بود. اندازه اثر درمان ترکیبی نیز بالاتراز 80/0 برآورد شد. نتیجه­ گیری: بنا بر نتایج درمان ترکیبی خانواده­محور می‌تواند اثربخشی بازی درمانی فلورتایم را افزایش دهد و به عنوان یک رویکرد درمانی اثربخش در درمان این اختلال استفاده شود.