DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.45.53.1.1578.41 قره قاط یکی از گیاهان دارویی مهم در طب سنتی است که بهمنظور کاهش قند خون و تنظیم فشار خون از دیرباز در ایران کاربرد دارد.در این تحقیق تأثیر اکسین، اسید جیبرلیک، کازئین هیدرولایسیت، پوترسین و سالیسیلیک اسید بر استقرار ورشد ریزنمونه های قره قاط و میزان ترکیبات ثانویه آنتوسیانین، فلاونوئیدی و فنل تام بررسی شد. ریزنمونههای تک گرهی و جوانه های انتهایی قره قاط از رویشگاههای طبیعی تهیه شده و پس از ضدعفونی سطحی روی محیط کشت پایه MS حاوی 2 میلیگرم بر لیتر BAPو سطوح مختلف IBA یا NAA (01/ 0تا 1 میلی گرم بر لیتر) و محیط کشت MS حاوی 2 میلی گرم بر لیتر BAP و 1/0 میلیگرم بر لیتر NAA یا IBA به همراه سطوح مختلف اسید جیبرلیک (0 تا 5/0 میلیگرم بر لیتر)، کازئین هیدرولایسیت (صفر تا 150 میلیگرم بر لیتر)، پوترسین و سالیسیلیک اسید (0 تا 10 میلیگرم بر لیتر) کشت شدند. نتایج نشان داد درصد برگ دهی و زنده مانی ریزنمونه ها بهطور معنیداری تحت تأثیر نوع و غلظت اکسین قرار گرفت. درصد برگ دهی و زنده مانی ریزنمونهها در تیمار هورمونی NAA در غلظتهای پایین تر بهطور معنیداری بیشتر از غلظت های بالاتر NAA و کلیه سطوح IBA بود. اضافه کردن GA3 به ترکیب محیط کشت باعث افزایش معنیدار تعداد برگ در ریزنمونه شد؛ ولی تأثیری در زنده مانی و درصد برگدهی ریزنمونهها نداشت. علاوهبراین کازئین هیدرولایسیت، پوترسین و اسید سالیسیلیک باعث افزایش تعداد برگ و درصد زنده مانی ریزنمونهها گردید ولی این افزایش در برخی از تیمارها از نظر آماری معنیدار نبود.از نظر میزان متابولیتهای ثانویه بین تیمارهای مختلف اختلاف معنی داری وجود داشت. بیشترین میزان ترکیبات آنتوسیانینی در محیط کشت MS+2mg/l BAP+ 0.1mg/l NAA و بیشترین میزان فلاونوئید و فنل کل نیز در همان محیط کشت حاوی 15 میلیگرم بر لیتر سالیسیلیک اسید بدست آمد. بنابراین، از نتایج و دستورالعمل ارائه شده در این تحقیق میتوان در کشت و تکثیر درونشیشهای این گیاه استفاده نمود.
به منظور ارزیابی تحمل تنش خشکی تعدادی از اکوتیپهای Aegilops triuncialis آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در شرایط بدون تنش و تنش آخر فصل (آبیاری تا مرحله 50% ظهور سنبله) در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1390 اجرا شد. شاخصهای تحمل و حساسیت به خشکی برای عملکرد دانه محاسبه و تجزیه به مولفههای اصلی نیز بر اساس آنها انجام شد. نتایج نشان داد که بر اساس شاخص حساسیت به تنش (SSI) و شاخص تحمل تنش (TOL) اکوتیپهای هوراند و کرج حساسیت کمتری به تنش خشکی دارند. از نظر شاخصهای تحمل تنش (STI) و میانگین هندسی بهرهوری (GMP) که مقادیر بالای آنها نشاندهنده تحمل اکوتیپهای مورد بررسی میباشد، اکوتیپ هشترود به عنوان اکوتیپ متحمل شناسایی شد. گروهبندی اکوتیپها در نمودار سه بعدی بر اساس عملکرد در شرایط بدون تنش (Yp)، تنش خشکی (Ys) و شاخص تحمل تنش (STI)، نشان داد که اکوتیپهای هشترود و ماکو در شرایط بدون تنش و تنش خشکی، و اکوتیپ هوراند در شرایط تنش دارای عملکرد بالایی هستند. با انجام تجزیه به مولفههای اصلی و ترسیم نمودار بایپلات، اکوتیپهای هشترود، ماکو و هوراند متحمل به تنش خشکی معرفی شدند. با توجه به همبستگی مثبت و معنیدار شاخصهای STI، GMP و MSTI1 و MSTI2 با عملکرد در شرایط بدون تنش و تنش، میتوان از این شاخصها به عنوان شاخصهای مناسب در شناسایی اکوتیپهای متحمل استفاده کرد.
