صنعت گردشگری بهعنوان یکی از بزرگترین صنایع خدماتی در دنیا مطرح است که از آن بهعنوان صادرات نامرئی نام میبرند. اثرات آن درحوزههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حتی سیاسی در مناطق مختلف کاملاً مشهود است. در میان گونههای گردشگری، گردشگری مذهبی یکی از رایجترین نوع گردشگری است و از مهمترین انگیزههای گردشگران به شمار میرود. گردشگری مذهبی مانند پدیدهای اجتماعی، ناشی از کنش متقابل میان گردشگران و جوامع محلی است و این ارتباط و کنش متقابل، نقش تعیینکنندهای در ابعاد فرهنگی و اجتماعی جوامع میزبان و محلی دارد. گردشگری مذهبی وسیلهای است که افراد را با مذاهب و فرهنگهای متفاوت به یکدیگر پیوند میدهد. پژوهش حاضر بر آن است، با رویکردی تحلیلی- توصیفی و همچنین با استفاده از پرسشنامه به بررسی جایگاه جاذبههای گردشگری و اثرات آن بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی منطقه بپردازد. جامعۀ آماری پژوهش اهالی منطقه، گردشگران، کارشناسان و مدیران شهرری با حجم نمونۀ 100 نفر هستند. برای جمعآوری دادهها و توزیع پرسشنامه از روش تصادفی وتحلیل دادهها از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج حاصله نشان داد که بین جاذبههای گردشگری مذهبی و اثرات آن بر ابعاد اجتماعی و فرهنگی ارتباط معناداری وجود دارد.
چکیده| گردشگریِ رویداد بهعنوان یکی از عوامل انگیزشی مهم در گردشگری است که در برنامههای توسعه و بازاریابی اکثر مناطق، عاملی مهم بهشمار میرود. در صورتی که مدیران و برنامهریزان در تمامی سطوح و تمامی اشکال گردشگری، توسعهای تکبعدی را مد نظر قرار دهند و بدون توجه به ذینفعان دروننسلی و بین نسلی و تمامی ارکان توسعه اقدام به توسعه کنند، قادر نخواهند بود جاذبهای پایدار ایجاد نمایند و دستیابی به اهداف متنوع توسعة رویداد امکانپذیر نخواهد بود. در این مقاله با مطالعه و تحلیل ابعاد مختلف موفقیت رویداد، ابعادی که به بهترین وجه بر ادراک جامعة ذینفعان مؤثر و موفقیت رویدادها را تضمین میکند، ارائه شد. بدین منظور ابعاد مختلف ارائهشده توسط پژوهشگران بررسی و بهوسیلة پنل خبرگان دستهبندی و هممفهومسازی گردید. در این فرایند از ضریب کندال در قالب نرم افزار SPSS 22 استفاده شد. بدین ترتیب ابعاد و شاخصهایی مورد تأیید قرار گرفت که در فرایند اجماع نهایی ضریب کندال آنها بیش از 7/0 بود. نتایج حاکی از این است که عوامل مؤثر بر انتظار و ادراک سه گروه ذینفع مردم محلی، گردشگران و سازماندهندگان رویداد در پنج بُعد فیزیکی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و توسعة فردی دستیابی به موفقیت برگزاری یک رویداد فرهنگی را ممکن خواهد کرد.
گردشگری رویداد به عنوان یکی از عوامل انگیزشی مهم در گردشگری است که در برنامههای توسعه و بازاریابی اکثر مناطق، عاملی مهم بشمار میرود. در صورتی که مدیران و برنامهریزان در تمامی سطوح و تمامی اشکال گردشگری، توسعهای تک بعدی را مد نظر قرار دهند و بدون توجه به ذینفعان اقدام به توسعه نمایند، قادر نخواهند بود جاذبهای پایدار ایجاد نمایند و دستیابی به اهداف متنوع توسعه رویداد امکانپذیر نخواهد بود. پژوهش حاضر در راستای برنامهریزی توسعه و بازاریابی منطقهای و دستیابی به توسعه چند بعدی با هدف تحلیل ابعاد موثر بر ادراک گردشگران رویدادهای فرهنگی با استفاده از روششناسی ترکیبی و روش توصیفی- پیمایشی به شناسایی، اولویتبندی و تحلیل ابعاد مختلف موفقیت مولفههای موثر بر ادراک گردشگران پرداخته است. بدین منظور ابعاد مختلف ارائه شده توسط پژوهشهای پیشین، واکاوی و به وسیله خبرگان دستهبندی و از طریق تحلیل کیفی و هممفهومسازی، ابعاد موثر بر ادراک گردشگران رویداد استخراج شد. سپس با استفاده از فرمول کوکران تعداد 350 نفر از گردشگران شرکتکننده در رویداد بزرگداشت فردوسی سال 98 در شهر مشهد به عنوان نمونه انتخاب و ادراک آنان از چگونگی موفقیت رویداد سنجیده و سپس ابعاد شناسایی شده با روش تاپسیس فازی تجزیه و تحلیل، دسته بندی و اولویت بندی گردید. تحلیل نهایی مؤلفههای تبیینکننده ادراک گردشگران از رویداد بزرگداشت فردوسی بیانگر این مهم است که ادراک تعاملی- اجتماعی مهمترین اولویت برای گردشگران است. در رتبه دوم اهمیت درک فردی قرار دارد که میتواند خود را در رضایت فردی، حسن امید و کیفیت مد نظر از رویداد نشان دهد.
