سابقه و هدف: به دلیل کمبود منابع آبی مناسب و کیفیت پایین خاک (شوری بالا، مواد آلی کم و کمبود عناصر غذایی گیاهی)، افزایش اراضی زراعی در مناطق خشک و نیمه‌خشک با چالش‌های جدی مواجه شده‌است. استفاده از اصلاح‌کننده‌های آلی به عنوان یک استراتژی حیاتی برای تولید گیاه در چنین خاک‌هایی شناخته شده‌است. امروزه هیومیک اسید به عنوان یکی از کودهای سازگار با محیط زیست شناخته شده‌است که نه تنها کیفیت خاک را حفظ می کند، بلکه نقش بسزایی در افزایش تولید محصولات کشاورزی با کیفیت بالا دارد. مطالعه حاضر به منظور استخراج هیومیک اسید از دو منبع کود گاوی و گوسفندی و مقایسه اثر آن بر ویژگی‌های رویشی ذرت و اشکال فسفر معدنی در خاک آهکی در مقایسه با هیومیک اسید تجاری انجام شد.مواد و روش‎ها: سنتز 25 کیلوگرم کود گوسفندی و گاوی از مزرعه دانشگاه شهید باهنر کرمان جمع آوری و به مدت سه ماه به صورت جداگانه در شرایط کنترل شده کمپوست شد. استخراج هیومیک اسید از کود کمپوست شده با استفاده از هیدروکسید سدیم 5/0 نرمال در نسبت 1 به 10 (ماده آلی به استخراج کننده) در یک محیط تاریک و در شرایط عدم حضور اکسیژن انجام شد. برخی ویژگی‌های شیمیایی و ساختاری هیومیک اسید استخراج‌شده مانند pH، EC، ترکیب عنصری و گروه‌های عاملی تعیین شد. برای بررسی تأثیر هیومیک اسید استخراجی بر رشد ذرت و شکل‌های فسفر معدنی، یک طرح کاملا تصادفی با 7 تیمار شامل سطوح 1/0 و 2/0 درصد هیومیک اسید استخراجی از کود گاوی، سطوح 1/0 و 2/0 درصد هیومیک اسید استخراجی از کود گوسفندی، سطوح 1/0 و 2/0 درصد هیومیک اسید تجاری به همراه یک تیمار شاهد در چهار تکرار طراحی شد. نهال‌های ذرت در گلدان‌های تیمار شده با سطح مختلف هیومیک اسید کاشته و به مدت 70 روز در شرایط کنترل شده گلخانه‌ نگهداری شدند. در زمان برداشت، وزن تازه و خشک شاخسار و ریشه اندازه گیری شد. شکل‌های فسفر معدنی درخاک شامل فسفر قابل‌استخراج با آب، قابل‌استخراج با بیکربنات سدیم، قابل‌استخراج با هیدروکسید سدیم و قابل‌استخراج با اسید کلریدریک نیز پس از برداشت ذرت تعیین شد. یافته‏ها: نتایج نشان داد که هیومیک اسید استخراجی از کود گاوی و گوسفندی دارای pH اسیدی‌‌تر و EC بالاتری در مقایسه با هیومیک اسید تجاری بودند. حضور گروه‌های عامل هیدروکسیل فنولی، کربوکسیل و حلقه‌های آروماتیک در اسیدهای استخراجی و هیومیک اسید تجاری بر اساس نتایج طیف سنجی مادون قرمز به اثبات رسید. بر اساس نتایج کشت گلخانه-ای، تنها سطح 1/0 درصد از هیومیک اسید تجاری تأثیری بر وزن تازه و خشک شاخسار ذرت نداشت، در حالی‌که سایر اسیدهای استخراجی، به ویژه اسید هیومیک استخراجی از کود گوسفندی، هر دو ویژگی رویشی ذرت را ارتقا دادند. در تمامی تیمارها توزیع کلی شکل-های فسفر معدنی به صورت HCl-P> NaHCO3-P> NaOH-P> H2O-P بود. کاربرد سطوح 1/0 و 2/0 درصد هیومیک اسید به ویژه اسید استخراجی از کود گوسفندی توانست سهم بخش‌های قابل دسترس‌تر فسفر معدنی در خاک شامل H2O-P و NaHCO3-P را افزایش دهد.نتیجه‏گیری: با توجه به این که هیومیک اسیدهای استخراجی از کودهای دامی کیفیت بهتری از هیومیک اسید تجاری داشته و به طور مؤثرتری سبب افزایش رشد ذرت و شکل‌های قابل دسترس فسفر معدنی درخاک شدند، از این منابع می‌توان جهت استخراج و تولید کودهای بر پایه هیومیک اسید بهره گرفت. به طور کلی، سطح 2/0 درصد هیومیک اسید استخراجی از کود گوسفندی در مقایسه با سایر تیمارها نقش مؤثرتری در افزایش شکل‌های قابل دسترس فسفر در خاک و افزایش رشد گیاه ذرت داشت.

ﻓﻠﻮراﯾﺪ و ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت آن ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺴﺘﺮده‌ای در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ‌ﮔﯿﺮد ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﺴـﺎب ﺑـﻪ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﯽ‌ﺷﻮد. یکی از روش‌های حذف فلوراید، جذب سطحی با استفاده از جاذب‌های ارزان قیمت است. ﻫﺪف از اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺎراﯾﯽ اﺳﺘﻔﺎده از بیوچار تفاله پسته در ﺣـﺬف ﻓﻠﻮراﯾـﺪ از ﻣﺤﯿﻂ‌ﻫﺎی آﺑﯽ ﻣﯽ‌ﺑﺎﺷﺪ. در این پژوهش بیوچار تفاله پسته از طریق گرماکافت در دمای ˚C600 به مدت 3 ساعت با نرخ افزایش دمای 25 درجه سانتی‌گراد بر دقیقه تهیه شد. به منظور تعیین هم دماهای جذب سطحی،20 میلی­لیتر محلول فلوراید با غلظت­های مختلف (صفر،3، 6 و 9 میلی­گرم بر لیتر) از نمک NaF به 5/0 گرم بیوچار اضافه شد و سپس نمونه‌ها به مدت 24 ساعت تکان داده شدند و در نهایت مدل‌های هم­دمای لانگمیر، فروندلیچ و تمکین بر داد­های جذب برازش داده شدند. به منظور بررسی اثر زمان بر جذب سطحی فلوراید،20 میلی­لیتر محلول فلوراید با غلظت­های اولیه 3، 6 و 9 میلی­گرم بر لیتر به 5/0 گرم از بیوچار اضافه شد و نمونه‌ها در فاصله زمانی (15، 30، 45، 60، 90،75، 105، 120، 135، 165، 180، 195، 210 ،225 و 240 دقیقه) تکان داده شدند. سپس غلظت فلوراید اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که با افزایش زمان تماس درصد جذب فلوراید به وسیله بیوچار افزایش یافته است و پس از گذشت 240 دقیقه برای غلظت­های 3، 6 و 9 میلی­گرم بر لیتر به ترتیب 89/70، 05/63 و 66/54 درصد بدست آمد. مدل­های شبه مرتبه اول و شبه مرتبه دوم نسبت به سایر مدل­ها، بعنوان بهترین رابطه سینتیک جذب سطحی فلوراید معرفی شدند. نتایج برازش داده­های به دست آمده با مدل­های هم دمای جذب سطحی لانگمیر، فروندلیچ و تمکین نشان داد که مدل لانگمویر توصیف بهتری از فرآیند جذب فلوراید بوسیله بیوچار ارائه می‌نماید. حداکثر جذب فلوراید ) mg kg-1 (306 توسط بیوچار از مدل لانگمویر بدست آمد.

طیف‌سنجی خاک به‌دلیل سرعت و دقت بالا، هزینه پایین و غیرمخرب بودن بر بسیاری از محدودیت­های روش­های سنتی تجزیه خاک غلبه کرده است. مطالعه حاضر با هدف امکان­سنجی استفاده از اطلاعات طیفی خاک به‌منظور برآورد برخی از ویژگی­های کلیدی خاک و مقایسه انواع روش­های پیش­پردازش طیفی در تعیین عملکرد مدل رگرسیون حداقل مربعات جزئی (PLSR) انجام گردید. بدین منظور 100 نمونه خاک سطحی از اراضی واقع در حدفاصل شهرستان­های نی­ریز تا استهبان در شرق استان فارس جمع­آوری و مقادیر کربن ­آلی، قابلیت هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم معادل و گچ با استفاده از روش­های ­استاندارد آزمایشگاهی اندازه­گیری گردید. سپس بازتاب طیفی نمونه­های خاک در محدوده 2500-350 نانومتر ثبت و روش­های مختلف پیش­پردازش طیفی بر روی داده­ها اعمال گردید. در ادامه، برآورد خصوصیات خاک با استفاده از روش PLSR انجام شد. نتایج حاکی از توانایی مطلوب روش PLSR در تخمین میزان گچ (2 RPD> 4/1) بود. همچنین، نتایج نشان داد که روش ­پیش­پردازش مشتق اول به همراه فیلتر ساویتزکی و گلای، بهترین مدل­سازی را برای کربن آلی، روش متغیر نرمال استاندارد (SNV) برای گچ و روش مشتق دوم به همراه فیلتر ساویتزکی و گلای برای قابلیت هدایت الکتریکی خاک ارائه کردند. از طرفی، برآورد کربنات کلسیم خاک با داده­های بدون پیش­پردازش، تخمین بهتری نسبت به استفاده از انواع روش­های پیش­پردازش ارائه داد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که محدوده طیف مرئی برای برآورد کربن آلی و قابلیت هدایت الکتریکی و محدوده مادون قرمز نزدیک برای کربنات کلسیم معادل و گچ کارایی بهتری ارائه دادند.

افزایش جمعیت سبب تولید مقادیر زیادی از ضایعات کشاورزی شده که سبب آلودگی محیط‌زیست می‌شوند. امروزه استفاده از ضایعات کشاورزی برای استخراج سلولز و نانو سلولز رو به افزایش می‌باشد. در این تحقیق سلولز و نانو کریستال سلولز از سه نوع ضایعات درخت خرما شامل پوشال، برگ سبز و خوشه خرما استخراج و برای شناسایی سلولزها و مقایسه با سلولز خالص شرکت سیگماآلدریچ از دستگاه­های FTIR، TGA و XRD استفاده شد. بازده استخراج سلولز برای پوشال 25 درصد، برگ سبز 20 درصد و خوشه خرما 33 اندازه‌گیری و پیک دستگاه­های FTIR و XRD نمونه­ها، مشابه با پیک سلولز خالص و درجه بلورینگی خوشه > پوشال > برگ خرما به دست آمد. کاهش وزن تمام نمونه­های سلولز در نمودارهای TGA در دمای 350 درجه سانتی‌گراد مشابه با نمودار TGA سلولز خالص بود. محدوده طول نانو ذرات این سلولزها توسط میکروسکوپ FE-SEM 19 تا 36 نانومتر مشخص شد.

آگاهی از تاثیر اجزای مختلف خاک همانند ماده آلی و کربنات­ها بر قابلیت دسترسی فسفر در خاک جهت تغذیه گیاه و مدیریت حاصلخیزی خاک مهم است. در این مطالعه تاثیر حذف ماده آلی و کربنات­ها بر رفتار جذب فسفر در شش نمونه خاک در سه تکرار و سه تیمار ( تیمار هیپوکلریت سدیم، تیمار استات سدیم و خاک شاهد (بدون تیمار)) مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که معادلات لانگمویر و فروندلیچ برازش خوبی بر داده­های جذب فسفر نشان دادند. حذف ماده آلی باعث افزایش حداکثر جذب فسفر (qmax) با دامنه 37 تا 104 میلی­گرم بر کیلوگرم نسبت به خاک­های تیمار نشده شد. برعکس، با حذف کربنات­ها از خاک­ها، حداکثر جذب فسفر (qmax) در محدوده 43 تا 345 میلی­گرم بر کیلو گرم نسبت به خاک­های تیمار نشده کاهش نشان داد. ثابت انرژی پیوند (Kl) بعد از حذف مواد آلی و کربنات­ها به ترتیب 03/17 درصد افزایش و 78/28 درصد کاهش یافت. نیاز استاندارد فسفر در خاک­های مورد مطالعه بعد از حذف مواد آلی 43/14 درصد افزایش و حذف کربنات­ها از خاک­های مورد مطالعه نیاز آن­ها را به فسفر 5/40 درصد کاهش داد. جهت مدیریت کارامد فسفر در خاک­های کشاورزی توجه به میزان کربنات­ها و کاهش آن در خاک اهمیت زیادی دارد و همچنین افزودن مواد آلی به خاک یا حداقل حفظ مواد آلی موجود در آن می­تواند سبب افزایش کارایی مصرف فسفر در خاک شود.

کادمیم یکی از رایج­ترین و خطرناک­ترین آلودگی­های محیط زیست می­باشد. اثر کمپوست پوست نرم بادام و بیوچار آن برسینتیک واجذب کادمیم در یک خاک آهکی در مزرعه دانشکده کشاورزی شهید باهنر کرمان بررسی شد. به همین منظور از کمپوست و بیوچار پوست نرم بادام در سه سطح (صفر، 2 و 4 درصد وزنی) استفاده شد که به خاک آهکی آلوده با سطوح صفر، 40 و 80 میلی­گرم بر کیلوگرم کادمیم افزوده گردید. نمونه­برداری از خاک­های تیمار شده، 45 و 90 روز بعد از آلوده شدن خاک­ها با کادمیم، انجام شد. در دوره­های زمانی مختلف از 5 تا 2880 دقیقه به وسیله EDTA عصاره­گیری شدند و غلظت کادمیم موجود در نمونه­ها تعیین گردید. نتایج نشان داد که کاربرد کمپوست و بیوچار پوست بادام باعث کاهش واجذب کادمیم نسبت به تیمار شاهد شد، کمترین میزان واجذب کادمیم در خاک، در سطح 4 درصد وزنی بیوچار و کمپوست رخ داد، در حالیکه بیوچار بیشترین کاهش را در میزان واجذب کادمیم در مقایسه با کمپوست داشت. براساس نتایج حاصل از آزمایش، واجذب کادمیم در تمامی تیمارها در زمان­های اولیه بیشترین مقدار بود و با گذشت زمان کاهش یافت. به عبارت دیگر 50 درصد واجذب کادمیوم در 2 ساعت اولیه رخ داد. در نمونه­برداری­های 90 روزه در مقایسه با 45 روزه، واجذب کادمیم از خاک بیشترین کاهش را نشان داد. براساس ضریب تبیین و خطای استاندارد بهترین معادله تابع توانی به عنوان بهترین معادله پیش­بینی کننده روند سینتیک واجذب کادمیم در خاک مورد مطالعه می­باشد.

در سال­های اخیر، برخی از محققین بر این باورند که کاربرد بایوچار خام در محیط­های بسیار آلوده نمی­تواند بر جذب آلاینده­های مختلف موثر باشد، بنابراین به منظور حل این مشکل، بایوچارهای مهندسی شده با خصوصیات و ساختارهای جدید را پیشنهاد کردند. با توجه به این مساله، در این پژوهش با کاربرد دو نوع بایوچار (پوست نرم بادام و پوست برنج) اصلاح شده با NaOHوHNO3در سطوح صفر و 4 درصد وزنی به خاک هر گلدان افزوده و به مدت یک ماه در شرایط رطوبت مزرعه­ای نگهداری شدند. سپس سرب در سه سطح صفر، 300 و 600 میلی­گرم بر کیلوگرم به خاک گلدان­ها اضافه گردید در همان شرایط قبلی به مدت 5 ماه نگهداری شدند. بعد از گذشت 5 ماه انکوباسیون، سینتیک واجذب سرب در خاک مورد مطالعه بررسی گردید. نتایج نشان داد که در زمان­های آغازین سرعت واجذبی سریع (30 دقیقه اولیه) و به دنبال آن واجذبی با سرعتی کمتر (8 ساعت) تا در نهایت رسیدن به تعادل در نمونه­ها مشاهده گردید. تغییرات حاصله از میزان آزاد سازی سرب در خاک­ تیمار شده نسبت به شاهد نشان­دهنده تاثیر مثبت بایوچارهای اصلاح شده در این تحقیق می­باشد. افزودن بایوچار پوست نرم بادام و پوست برنج اصلاح شده با NaOHوHNO3 به خاک منجر به کاهش واجذب سرب در تمام زمان­های عصاره­گیری نسبت به تیمار شاهد گردید، در حالیکه بایوچار پوست برنج در مقایسه با بایوچار پوست نرم بادام تاثیر بیشتری را در کاهش واجذبی سرب نشان داد. همچنین کمترین میزان واجذبی مربوط به بایوچار پوست برنج اصلاح شده با NaOHمی­باشد.

قابلیت جذب فسفر در خاک توسط واکنش­های جذب و رهاسازی کنترل می­شود. این واکنش­ها تحت تأثیر ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک هستند. برای بررسی اثرات کربنات کلسیم فعال، رس و کربن آلی بر رفتار جذب فسفر در خاک­های آهکی استان کرمان از خاک­های ردیف­های پستی و بلندی نگار-لاله­زار و بافت- ارزوئیه نمونه­برداری انجام گرفت. هم­دماهای جذب فسفر در خاک با استفاده ازروش تعادلی تعیین و ارتباط فسفر جذب شده با غلظت تعادلی فسفر به­وسیله معادلات لانگمویر، فروندلیچ و ون­های مطالعه شد. نتایج نشان داد معادله لانگمویر با بیشترین ضرایب تبیین (978/0) و کمترین خطای استاندارد تخمین (027/0) بهترین برازش را بر داده­های جذب فسفر نشان داد. حداکثر جذب فسفر (qmax) و حداکثر ظرفیت بافری فسفر با افزایش میزان کربنات­کلسیم فعال افزایش پیدا کردند به طوری که با افزایش کربنات کلسیم فعال از 68/7 درصد به 25/18 درصد، qmax از 655 به 1025 (میلی­گرم بر کیلوگرم) و حداکثر ظرفیت بافری فسفر از 114 به 243 لیتر بر کیلوگرم افزایش یافت. در حالیکه با افزایش کربن آلی در خاک­های مورد مطالعه از 74/1درصد به 8/7 درصد، qmax از 701 به 535 میلی­گرم بر کیلوگرم و حداکثر ظرفیت بافری فسفر از 90 به 44 لیتر بر کیلوگرم کاهش پیدا کرد. نیاز استاندارد فسفر محاسبه شده در غلظت تعادلی 3/0 میلی­گرم فسفر در لیتر با استفاده از معادله ون­های با مقدار رس (**80/0=r) و کربنات کلسیم فعال (**77/0=r)همبستگی مثبت و با کربن آلی (*63/0-=r) و فسفر قابل استفاده خاک (*61/0-=r)همبستگی منفی و معنی­دار نشان داد. حداکثر ظرفیت بافری و نیاز استاندارد فسفر مربوط به خاک­های مناطق ارزوئیه و نگار با بیشترین درصد کربنات کلسیم فعال و رس بود، در حالیکه در خاک­های مناطق لاله­زار و بافت به علت دارا بودن کربن آلی بیشتر و کربنات کلسیم فعال کمتر، کمترین نیاز استاندارد فسفر به­دست آمد. به طور کلی، جذب فسفر در خاک­های مورد مطالعه تحت تأثیر مقدار رس، کربنات کلسیم فعال و کربن آلی است.

تجمع فسفر در محیط­های آبی باعث به خطر افتادن حیات موجودات زنده می­شود. از این رو، ارائه یک روش موثر جهت حذف فسفر از محلول­های آبی ضروری به نظر می­رسد. مطالعه حاضر با هدف تولید یک کانی هیدروکسید دوگانه لایه­ای منیزیم-آهن و بررسی رفتار آن در جذب فسفر از محلول آبی انجام شد. کانی مورد نظر به روش هم­رسوبی در فاز مایع با ترکیب کلریدمنیزیم و کلریدآهن با نسبت مولی 3 به 1 در pH=10 در آزمایشگاه تهیه و ساختار بلوری آن توسط آنالیز پراش پرتو ایکس مورد مطالعه قرار گرفت. قابلیت جذب فسفر توسط هیدروکسید دوگانه لایه­ای منیزیم-آهن تولید شده با انجام آزمایشات تعادلی در حالت بسته بررسی و اثر عواملی نظیر غلظت اولیه فسفر، pH و زمان تماس مطالعه گردید. نتایج نشان داد که فرآیند جذب فسفر توسط هیدروکسید دوگانه لایه­ای یک فرآیند وابسته به pH بوده و بیشترین جذب در pH=4 اتفاق افتاد. زمان تعادل برای واکنش جذب فسفر 60 دقیقه بود و سینتیک جذب به خوبی توسط مدل شبه رده دوم توصیف گردید. داده­های هم­دمای جذب فسفر به خوبی با مدل لانگمویر برازش یافتند و حداکثر ظرفیت جذب فسفر 96/13 میلی­گرم بر گرم محاسبه شد. مطالعات سینتیکی و اثر pH بر روی جذب فسفر نشان داد که مکانیسم­های احتمالی درگیر در فرآیند جذب فسفر به صورت برهم­کنش الکترواستاتیک، تبادل لیگاندی و تشکیل کمپلکس سطحی بود. نتایج این پژوهش نشان داد که هیدروکسید دوگانه لایه­ای منیزیم-آهن به عنوان یک جاذب کم هزینه و دوست­دار محیط زیست قابلیت موثری در حذف فسفر از محلول­های آبی دارا می­باشد.

در این پژوهش اثرات مفید کوتاه‌مدت کاربرد بیوچار ضایعات مختلف پسته بر بهبود برخی ویژگی‌های شیمیایی و حاصلخیزی یک خاک لومی مورد بررسی قرار گرفت. بنابراین، اثرات دو فاکتور 1) نوع بهسازهای به کار برده شده در خاک شامل، بیوچارهای تهیه‌شده از تفاله نرم پسته، پوست سخت پسته و چوب درختان پسته 20 ساله در دمای 600 درجه سلسیوس (به میزان 5% وزنی) و 2) زمان خوابانیدن بهسازها در خاک (زمان‌های 1، 2، 3، 4، 5 ماه) بر پ­هاش، قابلیت هدایت الکتریکی، پتاسیم محلول، نیترات و قابلیت دسترسی آهن، مس، منگنز و روی خاک مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. پژوهش حاضر به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان داد که کاربرد مواد بهساز و زمان‌های مختلف خوابانیدن، اثر معنی‌داری بر میزان پ-هاش خاک ندارد. ولی در نمونه خاک‌های تیمار شده با هر سه بیوچار در هر 5 زمان، افزایش معنی‌داری از میزان قابلیت هدایت الکتریکی و کربن آلی نسبت به تیمار شاهد مشاهده شد. با افزایش بیوچار و زمان خوابانیدن، میزان پتاسیم محلول خاک افزایش معنی‌داری نشان داد، به نحوی که تمام تیمارها افزایش تقریبا دو برابری نسبت به تیمار شاهد داشته­اند. افزودن بیوچار به خاک موجب نگهداشت نیترات و کاهش معنی‌دار نیترات در محلول خاک نسبت به نمونه شاهد شد. کاربرد بیوچارها سبب افزایش معنی‌دار آهن و افزایش نا­منظم از سه عنصر روی، مس و منگنز شده بود که با گذشت زمان به دلیل کاهش تجزیه بیوچار و تبدیل شکل‌های آنها به شکل‌های با قابلیت دسترسی کمتر، از میزان قابل‌دسترس این عناصر در خاک کاسته شد.

با توجه به ضعف پوشش گیاهی در مناطق خشک و نیمه­‌خشک، پوشش سنگریزه سطحی از اهمیت ویژه­‌ای در مهار فرسایش خاک برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر پوشش سنگریزه­ سطحی و شیب بر شدت فرسایش پاشمانی و بین­شیاری در دو نمونه خاک مختلف انجام شد. به این منظور، بر روی دو خاک ماسه­‌ای و زراعی با توزیع اندازه ذرات متفاوت، در چهار شیب 0.5، دو، پنج و 10 درصد و پنج سطح سنگریزه سطحی شامل صفر، پنج، 10، 20 و 40 درصد، هر یک در سه تکرار آزمایش شبیه­‌سازی باران انجام شد. با ایجاد باران با شدت ثابت 35 میلی‌متر در ساعت و مدت 35 دقیقه در یک سینی به ابعاد 60 در 60 سانتی­‌متر، شدت فرسایش بین‌شیاری و نیز پاشمان ذرات به‌سمت پایین­‌دست و بالادست و نیز متوسط پاشمان کل اندازه­‌گیری شد. نتایج نشان داد که با افزایش پوشش سنگریزه سطحی در هر دو خاک، شدت پاشمان پایین‌دست و بالادست و همچنین، متوسط پاشمان کل به‌طور معنی‌داری کاهش می‌یابد، البته شدت پاشمان پایین­‌دست بیشتر از پاشمان بالادست بود. با افزایش درصد پوشش سنگریزه از صفر (شاهد) به پنج، 10، 20 و 40 درصد، متوسط شدت پاشمان به­‌سمت پایین‌دست در نمونه خاک ماسه­‌ای به­‌ترتیب 12.9، 25.3، 35.7 و 47.7 درصد و در نمونه خاک زراعی به‌­ترتیب 13.9، 25.4، 0.37 و 49.44/49 درصد کاهش یافت. با افزایش درصد پوشش سنگریزه از صفر درصد (شاهد) به پنج، 10، 20 و 40 درصد، متوسط شدت فرسایش بین‌شیاری در نمونه خاک ماسه­ای به‌ترتیب 5/13، 26.4، 33.3 و 46.4 درصد و در نمونه خاک زراعی به‌ترتیب 12.9، 30.7، 37.3 و 45.9 درصد کاهش یافت. همچنین، با افزایش شیب در هر دو خاک، شدت فرسایش پاشمانی و بین‌شیاری به‌طور غیر خطی افزایش پیدا کرد. شدت پاشمان و نیز فرسایش بین­‌شیاری در خاک ماسه­‌ای به‌دلیل چسبندگی کمتر و جدایش‌پذیری بیشتر ذرات آن، بیشتر از نمونه خاک زراعی بود. یافته­‌های این پژوهش نشان داد که وجود پوشش سنگریزه در سطح خاک می‌تواند شدت فرسایش پاشمانی و بین­شیاری را به‌طور معنی‌داری کاهش دهد.

رگبارهای شدید و فرساینده، به‌طور معمول با وزش بادهای تند همراه است. هرچند شناخت اثرات متقابل باران و باد اهمیت ویژه­ای در پژوهش‌های فرسایش خاک دارد، ولی تاکنون مطالعه جامعی در این زمینه و در شرایط کنترل شده آزمایشگاهی انجام نشده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی فرسایش بین­شیاری ناشی از باران در حضور سرعت­های مختلف باد بر روی چند خاک زراعی با استفاده از شبیه­ساز همزمان باد، باران و رواناب انجام شد. چهار سرعت باد شامل صفر، 6، 9 و 12 متر در ثانیه در ارتفاع 40 سانتی­متر و سه شدت باران 30، 50 و 75 میلی­متر در ساعت بر روی سه خاک زراعی، با بزرگترین اندازه ذرات 2، 75/4 و 8 میلی­متر ایجاد و شدت فرسایش بین­شیاری اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که سرعت باد تأثیر معنی­داری بر شدت فرسایش بین­شیاری دارد. با افزایش سرعت باد از 6 متر در ثانیه به 9 و 12متر در ثانیه، شدت فرسایش بین‌شیاری به‌طور معنی‌داری افزایش یافت که این موضوع نشان از وجود یک آستانه برای سرعت باد در تشدید فرسایش بین‌شیاری دارد. میانگین شدت فرسایش در سرعت صفر، 6، 9 و 12 متر در ثانیه باد به ترتیب 4-10 ×43/0، 4-10 ×54/0‌، 4-10 ×97/0‌ و 4-10 ×46/1‌ کیلوگرم بر متر مربع در ثانیه اندازه­گیری گردید. هم‌چنین با افزایش شدت باران و کاهش اندازه خاکدانه‌ها، شدت فرسایش بین­شیاری افزایش نشان داد. یافته­های این پژوهش، اهمیت سرعت باد به ویژه سرعت­های بیش‌تر از مقدار آستانه را در بررسی فرسایش بین‌شیاری نشان می­دهد.