در این نوشتار، به مسئلهی تدارک قطعات مورد نیاز یک شرکت خودروسازی از تعدادی تأمینکننده در قالب یک مذاکره پرداخته شده است. این مسئله از طریق یک برنامهریزی ریاضی دوسطحی که در آن خریدار بهعنوان رهبر و تأمینکنندگان مستقل بهعنوان پیرو در سطح پایین به تصمیمگیری میپردازند، مدلسازی شده است. برای حل مدل ریاضی دوسطحی، یک الگوریتم ترکیبی مبتنیبر الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات (PSO-A) پیشنهاد شده است. در این سازوکار مطابق با مقادیر متغیرهایی که بهطور متوالی توسط ذرات در الگوریتم PSO تعیین میشود، یک الگوریتم ابتکاری برمبنای جستوجوی A$^*$ زیر مسائل برنامهریزی تولید چنددورهییٓـ چندکالایی را برای هریک از تأمینکنندگان حل میکند. در این مقاله یک الگوی جامع برای تعبیه فرایندهای مذاکره در مدلهای ریاضی دوسطحی و فرایند حل آنها ارائه شده است. بهمنظور ارزیابی عملکرد الگوریتم پیشنهادی، نتایج آن با نتایج الگوریتمهای PSO-Exact و PSO-Greedy مقایسه شده است. نتایج نشان داده است که الگوریتم پیشنهادی نسبت به الگوریتم PSO-Exact در زمان کوتاهتر، جوابهایی با خطای قابل قبول یا حتی با خطای کمتر تولید کرده است. همچنین نسبت به الگوریتم PSO-Greedy همواره جوابهایی با خطای کمتر تولید کرده است.
سیستمهای مرکز تماس یکی از پرکاربردترین سیستمهای مورد استفاده در مراکز و سازمانها برای پاسخگویی به سؤالات مشتریان است. طراحی و پیکربندی بهینهی سیستم یکی از مسائل و حوزههای اصلی بهخصوص برای مراکز تماس چندگانه است. در این ارتباط، افزایش کارایی امکانات سیستم، بهویژه نیروی انسانی از یکسو و افزایش رضایت مشتریان از سوی دیگر، مهمترین اهداف سیستمهای مرکز تماس است. طی سالهای اخیر رویکردهای متنوعی برای حل این مسئله ارائه شده، اما بیشتر این رویکردها تنها به تحلیل عملکرد مرکز میپردازند. رویکردهای بهینهسازی ارائه شده نیز صرفا از دیدگاه مشتری یا کارفرما طراحی شدهاند. در این مطالعه یک رویکرد بهینهسازی براساس متدولوژی سطح پاسخ و طراحی آزمایشات پیشنهاد شده، که نهتنها بهطور همزمان رضایت مشتریان و بهرهوری امکانات مرکز تماس را بیشینه میکند، بلکه همبستگی بالقوه بین اهداف را نیز ضمن تلاش برای کمینهسازی اثر متغیرهای غیر قابل کنترل )عوامل اختلال( روی اهداف لحاظ میکند.
مسائل برنامهریزی تولید عموما بهعنوان مسائل برنامهریزی عدد صحیح مختلط مدلسازی میشوند؛ و به علت پیچیدگی محاسباتی بالا و ذاتی این نوع مسائل، از طریق الگوریتمهای ابتکاری حل میشوند. در این مقاله، یک مدل برنامهریزی عدد صحیح مختلط غیرخطی برای برنامهریزی تولید چند محصولی- چند دورهای بهمنظور بازپرسازی سفارشات خریدار و کمینهسازی هزینههای تأمینکننده طراحی شده است. در این مدل فرض بر آن است که مقدار سفارش ثابت است و سفارشدهی یکباره انجام میشود. این مدل مطابق با مفروضات شرکت ساپکو که یک تامینکننده بزرگ قطعات اتوموبیل در ایران است، و یکی از شرکتهای همکار آن توسعه یافته است. همچنین، یک الگوریتم ابتکاری کارآمد مبتنی بر جستوجوی A* برای حل این مدل ریاضی پیشنهاد شده است. الگوریتم جستوجوی پیشنهادی نیازی به یک جواب اولیه ندارد؛ همچنین با اعمال کنترل بر حالتهای ذخیره شده در لیست آماده شاخهزنی میتواند بر محدودیت سربار حافظه غلبه نماید. در حقیقت علیرغم سادگی این الگوریتم که بر اساس روابط ساده مدیریت موجودی بنا شده است، قادر است در مقایسه با روش حل دقیق، یک الگوریتم جستوجوی حریصانه، و الگوریتم شبیهسازی تبرید به عنوان یک الگوریتم فراابتکاری، به صورت کارآمدی جوابهای بهینه یا نزدیک بهینه حاصل آورد.
