امروزه توسعه خوشه‌های صنعتی به عنوان یکی از رویکردهای موفق در زمینه توسعه صنعتی مطرح هستند. رویکرد توسعه خوشه‌ای در صورتی که با در نظر گرفتن برنامه‌های راهبردی مناسب توسعه یابد نه تنها باعث توسعه صنعتی خاص می‌شوند بلکه توسعه منطقه‌ای را رقم خواهند زد. با توجه به اینکه صنعت مبلمان در ایران اصولا متشکل از شرکت‌های کوچک و متوسط است، توسعه خوشه‌ای می‌تواند برای توسعه آن راهگشا باشد. این مطالعه با هدف اولویت‌بندی محصولات صنعت مبلمان برای 8 خوشه مبلمان شناخته شده در ایران انجام شده است. در مرحله اول شاخص‌ها و زیرشاخص‌های مدل شبکه‌ای شناسایی شد، سپس مدل تصمیم‌گیری بر اساس فرآیند تحلیل شبکه‌ای در نرم‌افزار سوپردسیژن تهیه شد. پس از وزن‌دهی شاخص‌ها و زیرشاخص‌ها برای مشخص شدن وزن گزینه‌ها برای هر یک از خوشه‌ها بصورت جداگانه نتایج مقایسات زوجی از پرسشنامه‌ها استخراج و در نرم‌افزار اجرا شد. نتایج نشان داد در خوشه‌های مبلمان تهران و اسلام‌شهر گزینه پروژه‌های دکوراتیو به ترتیب با اوزان 35/0 و 334/0 در اولویت است. در خوشه‌های مبلمان شاندیز، بابلسر، تبریز و رودسر گزینه مبلمان صفحه‌ای و اداری به ترتیب با اوزان 271/0، 287/0، 284/0 و 293/0 اولویت اول را داشت و در خوشه‌های مبلمان قم و ملایر گزینه مبلمان استیل به ترتیب با اوزان 32/0 و 354/0 در اولویت بود. اولویت‌های بدست آمده نشان داد که هر یک از خوشه-های مورد مطالعه از توان رقابتی بیشتر برای تولید کدام دسته از محصولات برخوردارند. نشان داد که هر یک از خوشه-های مورد مطالعه از توان رقابتی بیشتر برای تولید کدام دسته از محصولات

چکیده سابقه و هدف: توسعه صادرات غیر­نفتی یکی از ارکان تقویت بنیه اقتصادی کشور محسوب می­شود. صنعت مبلمان اکنون از سهم قابل توجهی در تجارت جهانی برخوردار است، لذا رشد و توسعه پایدار این صنعت می­تواند تاثیر بسزایی در اشتغال­زایی، افزایش تولید ناخالص داخلی و کسب درآمدهای غیر­نفتی برای کشور داشته باشد. به دلیل اهمیت اقتصادی، اجتماعی و ­زیست­محیطی صنعت مبلمان چوبی، لزوم حرکت به ­سمت توسعه پایدار در این صنعت احساس می­شود. مطالعه کنونی با هدف شناسایی و ارزیابی وزنی شاخص­های اثرگذار بر توسعه پایدار صنعت مبلمان چوبی ایران و ارائه راهکارهای مناسب، با استفاده از رویکرد غیرپارامتریک تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی ای­اچ­پی، انجام شده است. مواد و روش­ها: در این راستا، ابتدا با مطالعات تطبیقی و همچنین انجام مصاحبه با خبرگان مربوطه، شاخص­های تاثیرگذار شناسایی گردید. پس از ترسیم سطوح سلسله مراتبی درخت تصمیم­گیری شامل هدف، معیارها، زیرمعیارها و گزینه­ها، داده­های مورد نیاز جهت تعیین ارزش­ وزنی و اولویت­بندی هر یک از آن­ها در قالب طراحی پرسشنامه­­های استاندارد بر مبنای مقایسات زوجی و با استفاده از نظرات خبرگان و صاحب­نظران دانشگاه، صنعت و نهاد­های مربوطه تهیه و در نهایت مراحل محاسباتی آن در نرم­افزار اکسپرت­چویس انجام پذیرفت. همچنین در حین وزن­دهی به مجموعه­­ها، تجزیه و تحلیل مربوط به نرخ ناسازگاری قضاوت­ها که می­بایست زیر 1/0 باشد، انجام شد. یافته­ها: بر اساس نتایج حاصل، شاخص­های "اقتصادی" و "محیط­زیستی" در سطح اول بترتیب با ارزش وزنی 358/0 و 212/0 بیشترین ارزش وزنی را کسب کرده­اند. علاوه بر این در سطح دوم نیز، زیرشاخص­های افزایش ثبات اقتصادی(168/0)، توسعه خوشه­های صنعتی مبلمان(149/0)، کاهش مواد فرار آلی در پروسه تولید(121/0)، ارتباط مستمر و منسجم دانشگاه و صنعت مبلمان(093/0)، بازیافت مبلمان(074/0)، توسعه استراتژی برون­­سپاری داخلی و جذب منافع حاصل از برون­سپاری خارجی(060/0) به­ترتیب بالاترین اولویت­ها را به خود اختصاص داده­اند. در نهایت، "الگوبرداری از مدل­های توسعه پایدار در کشورهای توسعه یافته" نیز، با وزن340/0 به عنوان بهترین گزینه، جهت دستیابی به توسعه پایدار در صنعت مبلمان چوبی ایران انتخاب گردید. نتیجه­گیری: نتایج حاصل از این تحقیق می­تواند به عنوان نقشه راه حرکت در مسیر صحیح توسعه پایدار، راهکارهای مناسبی را جهت بهبود عملکرد تولیدکنندگان و ایجاد اصلاحات ساختاری در بخش­های مختلف صنعت مبلمان چوبی کشور با هدف دستیابی به بازارهای بین­المللی و توسعه مبتنی بر پایداری، پیش روی مسئولین، دست­اندرکاران و سیاست­گذاران مربوطه قرار دهد.

امروزه بسیاری از کشورهای در حال توسعه به‌دنبال استفاده از فرصت‌های برون‌سپاری کشورهای پیشرفته می‌باشند، چرا که تحقق این امر مزایای فراوانی برای آنان به دنبال خواهد داشت. در همین راستا، تحقیق حاضر با هدف شناسایی و رتبه بندی جاذبه‌های تاثیرگذار بر کسب منافع حاصل از برون‌سپاری خارجی در صنعت مبلمان چوبی ایران، با استفاده از رویکرد غیرپارامتریک تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی ای‌اچ‌پی به‌عنوان یکی از معتبر‌ترین روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره، اجرا شده است. برای این منظور در مرحله نخست، پس از مطالعات تطبیقی و همچنین انجام مصاحبه با کارشناسان داخلی و خارجی، معیار‌های تاثیرگذار شناسایی، گروه‌بندی و در نهایت درخت تصمیم‌گیری مسئله ترسیم گردید. در گام بعد، داده‌های مورد نیاز جهت اولویت‌بندی معیار‌ها در قالب پرسشنامه‌‌ استاندارد و بر مبنای مقایسات زوجی جمع‌آوری و در نهایت مراحل محاسباتی آن در نرم‌افزار اکسپرت‌چویس انجام شد. نتایج نشان می‌دهد که زیرمعیار‌های برخورداری از مزیت برابری ارز، ثبات اقتصادی در کشور مقصد، نرخ تورم، هزینه دستمزد نیروی انسانی،هزینه تامین مواد اولیه، کیفیت زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری تکنولوژیک در صنعت مبلمان، کیفیت و مهارت نیروی کار و صنایع جانبی و بالادستی توسعه یافته به‌ترتیب در زمره مهم‌ترین معیار‌های اثرگذار بر کسب فرصت‌های برون‌سپاری در صنعت مبلمان چوبی ایران به‌ شمار می‌آیند.

تجارت خارجی نقش چشمگیری در توسعة اقتصادی دارد که برخی آن را موتور یا سوخت رشد اقتصادی، برخی آن را روغن ماشین رشد، و برخی عامل تشدید نابرابری‏های بین‏المللی می‏دانند. در نظریه‏های کلاسیک تجارت بین‏المللی، صادرات مشخصۀ تجارت خارجی است. با توجه به محدودیت‏ها و موانع متعددی که برای صادرات نفتی وجود دارد کشورها به‏دنبال صادرات کالاهای غیر‏‏نفتی خود هستند. یکی از این کالاها صنایع چوب و مبلمان است که با توجه به سهم نزدیک به 2 درصدی این صنعت در تجارت جهانی، و همچنین تاریخچه و پتانسیل‏های بالقوۀ این صنعت در ایران، رشد و توسعۀ این صنعت و فراهم‏آوردن زمینۀ حضور هدفمند آن در بازارهای جهانی می‏تواند تأثیر به‏سزایی در افزایش تولید ناخالص داخلی و کسب درآمدهای غیر‏نفتی برای کشور داشته باشد. هدف از این مطالعه، تعیین شاخص‏های مؤثر بر توسعۀ صادرات مبلمان چوبی کشور به‏روش فرایند تحلیل سلسله‏مراتبی و با تصمیم‏گیری گروهی است. برای این منظور، پس از مطالعۀ اولیه و مصاحبه با عده‏ای از صاحبان صنایع مبلمان و کارشناسان مرتبط، شاخص‏های تأثیرگذار به شش گروه اصلی و 48 زیرشاخص تقسیم شدند. درجۀ اهمیت شاخص‏ها و زیر‏شاخص‏ها پس از اخذ آرای کارشناسان با فرایند تحلیل سلسله‏مراتبی و با نرم‏افزار اکسپرت چویس 2000 تعیین شد. نتایج نشان داد شاخص‏های مواد و محصول و اقتصاد و بازار در سطح اصلی دارای بالاترین ارزش وزنی‏اند. همچنین، از بین 48 زیر‏شاخص، عرضۀ پایدار مواد اولیه، توسعۀ بازاریابی استراتژیک، تأمین منابع پولی ارزان‏قیمت و کم‏بهره، شرکت در نمایشگاه‏های بین‏المللی، کنترل کیفیت، مواد اولیۀ مرغوب، و سیستم بانکی توانمند به‏ترتیب بالاترین اولویت را داشتند. با توجه به سیاست‏گذاری‏ها و تصمیم‌های دولت در حوزه‏های مواد اولیۀ چوبی، نظام پولی و بانکی و زیرساخت‏های بازاریابی و همراهی کامل دولت با صنعت مبلمان برای حفظ توان تولید و رقابت صنعت مبلمان ایران در گام اول، و دستیابی به پتانسیل حضور در بازارهای صادراتی در گام دوم، شروط لازم برای حضور این صنعت در بازارهای جهانی محسوب می‏شوند.

صنعت مبلمان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های صنعتی مولد اشتغال و ثروت در کشورهای درحال‌توسعه و نیز یکی از شاخه‌های مهم تجارت بین‌الملل است. هدف از این مطالعه تعیین شاخص‌های مؤثر بر توسعه صادرات مبلمان اداری به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و با تصمیم‌گیری گروهی است. به این منظور ابتدا با مراجعه به اداره گمرک جمهوری اسلامی ایران میزان واردات و صادرات مبلمان اداری مشخص شد و در مرحله بعد به‌منظور شناسایی شاخص‌های تأثیرگذار بر توسعه صادرات مبلمان اداری پس از مطالعه اولیه، با تعدادی از صاحبان صنایع مبلمان و کارشناسان مرتبط مصاحبه صورت گرفت و این شاخص‌ها به شش گروه اصلی و 48 زیرشاخص تقسیم شدند. درجه اهمیت شاخص‌ها و زیرشاخص‌ها پس از اخذ نظرات کارشناسان با نرم‌افزار اکسپرت چویس تعیین شد. نتایج نشان می‌دهد که در بین شاخص‌های اصلی، مواد اولیه و محصول به‌عنوان مهم‌ترین شاخص انتخاب‌شده‌اند. همچنین از میان 48 زیرشاخص تأثیرگذار نیز طراحی محصول، ضمانت و خدمات پس از فروش، کنترل کیفیت، اصلاح تعرفه‌های گمرکی و بازاریابی راهبردی به ترتیب ارزش وزنی، بیشترین اولویت را در توسعه صادرات مبلمان اداری داشتند. با توجه به سیاست‌گذاری‌ها و تصمیمات دولت در حوزه‌های مواد اولیه چوبی، نظام پولی و بانکی و زیرساخت‌های بازاریابی، همراهی کامل دولت با صنعت مبلمان برای حفظ توان تولید و رقابت صنعت مبلمان ایران در گام اول و دستیابی به پتانسیل حضور در بازارهای صادراتی در گام دوم، شرط لازم برای حضور این صنعت در بازارهای جهانی محسوب می‌شود.

در این تحقیق تراکم استقرار جغرافیایی صنعت مبلمان در ایران، با هدف توسعه خوشه‏های مبلمان ارزیابی شد و با در نظر گرفتن این مشخصه، مناطقی که برای توسعه خوشه‏های مبلمان اولویت داشتند شناسایی شدند. از روش محاسبه ضریب تجمع برای محاسبه ضریب تجمعمربوط به 193 شهر استفاده شد. شهرهایی که ضریب تجمعبالاتر از یک داشتند شناسایی و در یک جدول اولویت بندی شدند. ضریب تجمعمربوط به 45 شهر بیشتر از 5/1 بود. این نتیجه به این معناست که بسیاری از شهرها قابلیت توسعه خوشه‏های صنعتی مبلمان را دارند. با توجه به نتایج به‌دست آمده می‌‌توان پیش‌‌بینی کرد که به غیر از خوشه‌‌های در حال توسعه همچون خوشه‏های مبلمان تهران، شاندیز و ملایر، خوشه مبلمان شهرستان‏های قم، تالش، بابل، اسلام شهر (تهران)، شهریار، رباط کریم، بابلسر و گرگان از جمله مناطق دارای قابلیت مناسب برای توسعه خوشه‌‌های مبلمان در کشور هستند که هنوز برای توسعه مورد توجه قرار نگرفته‌‌اند. همچنین نتایج نشان داد در استان تهران به‌جز خوشة تهران که اعضای آن به‌طور عمده در یافت آباد تهران تمرکز یافته‌‌اند، در شهرستان‏های اسلام شهر، رباط کریم و شهریار نیز پتانسیل بسیار خوبی برای توسعة خوشه‌‌های مبلمان، مجزا از خوشه مبلمان تهران، وجود دارد.