یادگیریفناورانه و حرکت به سمت نوآوری در صنایع مختلف بر محوریت نقش شرکتها و کسب دانش از منابع خارجی تأکید دارد. صنعت فولاد کشور نیز با توجه به فعالیت شرکتهای بزرگ از یک سو و همکاریهای بلندمدت تاریخی با شرکتهای خارجی از سوی دیگر، میتواند مورد مناسبی برای مطالعه در این حوزه باشد. برخی از موفقیتهای این صنعت نظیر پایداری در دوران تحریم، دومین منبع درآمد صادراتی کشور در محصولات غیرنفتی و برخی از موفقیتهای اخیر نوآورانه به ویژه در ثبت برند فناوری پرد، نشان میدهد تلاشهای یادگیری در این صنعت تا حدودی موفق بوده است. این پژوهش که به بررسی فرایندهای یادگیری و خروجیهای صنایع فولاد کشور در دوران بعد از انقلاب پرداخته است، با استفاده از رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی، مسیر توسعه توانمندیفناورانه در این صنعت را تحلیل نمودهاست. برای این منظور تعداد 18 مصاحبه با سیاستگذاران، دانشگاهیان، شرکتهای فنی و مهندسی و متخصصین شرکتهای بزرگ تولیدکننده فولاد انجام و با تحلیل محتوای آنها و استفاده از چارچوب پنجرههای فرصت مسیر حرکت به سمت نوآوری در این صنعت تشریح شد. نتایج نشانمیدهد، وابستگی به مسیر نوآوریهای تدریجی و افتادن در دام موفقیت، عدم تمرکز بر توسعه فناوری در تمام زنجیره ارزش و نبود استراتژی مناسب برای توسعه فناوری مهمترین عواملی هستند که سببشده این صنعت تنها در بخشی از فرایند، به نوآوری رسیده و در بقیه فناوریها و فرایندها نتواند به این مرحله ارتقا یابد.
از دیرباز پدیده طفرهروی اجتماعی به عنوان یکی از عوامل مهم مؤثر بر کاهش کارایی گروههای کاری در سازمانها مورد مطالعه قرار گرفته است. از آنجایی که امروزه بسیاری از فعالیتهای کارکنان در سازمانهای وابسته به یکدیگر بوده و به صورت گروهی انجام میشود، در تحقیق حاضر بر آن شدیم تا عوامل مؤثر بر طفرهروی اجتماعی در میان شاغلین بخش خصوصی را شناسایی کنیم. جامعه مورد مطالعه کارشناسان شاغل در سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات پاسارگاد آریان (فناپ) است. این تحقیق از نظر رویکرد کیفی و تحلیلی- توصیفی، از نظر گردآوری اطلاعات پیمایشی و از نظر نتایج حاصله کاربردی است. در چارچوب این پیمایش از روش نگاشت شناختی علی برای دسترسی به ادراکات در خصوص علل طفرهروی اجتماعی استفاده شده است. در تحلیل دادهها از روشهای تحلیل نقشههای شناختی علی شامل تجزیه و تحلیل شاخصهای پیچیدگی، تجزیه و تحلیل قلمرو، تحلیل مرکزیت نسبی، تحلیل پیامدها و همچنین تجزیه و تحلیل نقشههای شناختی مشترک استفاده شده است. در نهایت عوامل مؤثر بر طفرهروی اجتماعی در چهار گروه عوامل فردی، سازمانی، شغلی و گروهی به دست آمده است. عوامل انگیزههای بیرونی، نارضایتی شغلی، انگیزههای درونی، عدم ادراک انسجام گروهی بیشتر از سایر عوامل مؤثر بر طفرهروی اجتماعی مورد توافق شرکت کنندگان در تحقیق بوده است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بسیاری از متخصصان خارجی از صنایع دفاعی ایران خارج شدند و با شروع جنگ تحمیلی و اعمال تحریمها علیه کشور، جریان ضعیف نوآوریهای دفاعی نیز دچار وقفه شد. پس از آن، تلاشهای وسیعی با رویکرد خوداتکایی در صنایع دفاعی آغاز شد که الگوی غالب آنها، تکیه بر توان داخلی، استفاده از فرصتهای محدود همکاریهای فناورانه و سعی و خطا بود. از آنجاکه تاکنون، گونهشناسی فرآیندهای تکاملی نوآوری شکلگرفته در این سالها، انجام نشده است، این پژوهش با هدف شناسایی این فرآیندها انجام شد. به این منظور، 15 پروژه دفاعی که با شاخصهای موفقیت نوآوری همخوانی داشتند، با انجام دهها ساعت مصاحبه عمیق اکتشافی با خبرگان مطرح دفاعی و متخصصان اجرایی این پروژهها و استفاده از روش تحلیل محتوای مصاحبهها مورد بررسی و مطالعه عمیق قرار گرفتند و مفاهیم و مولفهها و در نهایت مدلهای فرآیند نوآوری در آنها استخراج گردیدند. روایی پژوهش با استفاده از رویکرد سهجبههای مورد تایید قرار گرفت. در نهایت، 4 مسیر مختلف نوآوری دفاعی بر اساس دستهبندی محصولات کلیدی بخش دفاعی استخراج شد. نتایج نشان داد که تمام این مسیرها از نیاز عملیاتی، شروع شده و در تمامی آنها، مرحله تشکیل تیم و نهاد تحقیقاتی سپری شدهاند. تمامی این مسیرها، منجر به شکلگیری یک نهاد صنعتی و تولیدی شده و بهبود مشخصات عملکردی محصول و توسعه نوآوری نیز در آنها اتفاق افتاده است.
هدف از این مقاله بررسی چگونگی تاثیر سرمایهگذاری مستقیم خارجی در توسعه صنعت اپراتور تلفن همراه کشور میباشد که با رویکرد مطالعات موردی و با استفاده از اطلاعات کیفی و پیمایش خبرگان، انجام شده است. بدین منظور با استفاده از مرور ادبیات تحقیق، بررسی روند شکلگیری و توسعه شرکت ایرانسل و تاثیر آن بر صنعت تلفن همراه کشور و همچنین تحلیل محتوای دیدگاه خبرگان، مدل مفهومی تحقیق تدوین شده است. براساس مدل مفهومی این تحقیق، تاثیر انواع مکانیزمهای سرریز بر سایر شرکتهای اپراتور و همچنین تامینکنندگان داخلی از ابعاد دانش فنی و دانش مدیریتی در قالب پیمایش خبرگان مورد بررسی قرار گرفته است. در این چارچوب، پرسشنامه این تحقیق پس از بررسی روایی و پایایی، میان نمونه آماری که شامل 45 نفر از مدیران ارشد و میانی فعال صنعت اپراتوری تلفن همراه می باشد و با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای تعیین شده اند، توزیع گردید. برای تحلیل دادهها از آزمونهای آمار استنباطی استفاده شد. نتایج نشان داد که از میان 4 مکانیزم اصلی سرریز، مکانیزمهای رقابت و تقلید در تجربه سرمایهگذاری شرکت ایرانسل از ارتباطات و جابهجایی نیروی انسانی دارای اهمیت بیشتری در سرریز فناوری بودند. همچنین تاثیر سرمایهگذاری خارجی انجام شده بر شرکتهای اپراتور داخلی بیشتر از تاثیر آن بر تامینکنندگان داخلی بوده است. علاوه بر این با استفاده از تحلیل همبستگی، نتایج تحلیلهای آماری نشان میدهد که بین مکانیزمهای سرریز و توسعه مدیریتی و فناورانه در اپراتورها همبستگی معنادار و مثبت و قابل ملاحظهای وجود دارد.
با وجود پژوهشهای زیاد انجامشده در دو دهه اخیر در مورد شبکههای همکاری علموفناوری، فرآیند شکلگیری و تکامل این شبکهها کمتر موضوع تحقیق بودهاست. در بررسی انجامشده بر روی ۵مورد از مهمترین شبکههای همکاری علم و فناوری در ایران (ایجادشده بین سالهای ۸۵-۱۳۷۹)، ۴فرضیه در مورد تأثیر فرآیند ایجاد و تکامل شبکهها بر پایداری آنها مطرح و در قالب دو دسته «الگوی طبیعی» و «الگوی غیرطبیعی» شکلگیری و رشد شبکهها دستهبندی شدند. این فرضیهها حاصل بررسی پیشینه تحقیق و مصاحبههای اکتشافی با مطلعین کلیدی شبکههای مورد مطالعه بود. برای آزمون فرضیهها، پیمایشی از نمایندگان مراکز عضو شبکهها؛ شامل ۸۳دانشگاه، پژوهشگاه و مرکز تحقیقاتی خصوصی صورت گرفت که در کل ۱۱۲ نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. ....
برای ارزیابی عملکرد زنجیره تامین. وجود مدلی جامع در کنار دادههای قابل اعتماد، راه گشاست. اینامر به بهبود کل زنجیره کمک می کند. در این مقاله از مدلی متناسب با ماهیت شبکهای و چند مرحلهایزنجیره تامین استفاده شده که عملکرد کل زنجیره را در قالب یک مدل ریاضی و با استفاده از شاخصهایمالی، دانشی، مشارکت و پاسخگویی زنجیره تامین، ارزیابی می کند. در بخش اول، شاخصها در سه سطحاستراتژیک، فرایندی و عملیاتی درنظر گرفته شده و با تحلیل عاملی، تائید آن بررسی میگردد. در بخشدوم از مدل تحلیل پوششی دادههای شبکهای استفاده میشود. این مقاله حاصل تحقیقی مرتبط بازنجیره های تامین شرکتهای داروسازی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است و 111 نفر ازکارشناسان و مدیران ارشد به عنوان نمونه مورد سوال قرار گرفته اند. نتایج اجرای تحقیق نشان میدهد که0 مهم ترین سطح عملکردی است و سطح فرآیندی و عملیاتی به ترتیب دارای / سطح استراتژیک با وزن 890 می باشند. همچنین تعداد 4 زنجیره از 89 زنجیره مورد مطالعه دارای عملکرد یک بوده و / 0 و 99 / وزن 890 است. / کمترین میزان عملکرد مشاهده شده 44
تهیه پرسشنامه و سایر ابزارهای سنجش، نقش مهمی در پژوهش های علوم اجتماعی، مدیریت و علوم رفتاری ایفا می نمایند. مقیاس و پرسشنامه از جمله ابزارهای سنجش هستند که گاه مترادف و یکسان در نظر گرفته می شوند. اگر چه اصطلاحات مقیاس و پرسشنامه قابل تبدیل به یکدیگرند اما تفاوت های قابل ملاحظه ای بین شیوه های ساخت و کار آنها وجود دارد. تهیه پرسشنامه ها یا مقیاس ها کار آسانی بنظر می رسد با یک برنامه واژه پرداز می توان طی یک روز پرسشنامه ای کاملا در خور توجه تنظیم کرد. طراحان آن، نتایج آنها را جدی نمی گیرند. پس می توان گفت تهیه پرسشنامه یا مقیاسی که منجر به گردآوری داده های ارزشمندی شود کاری دشوار است و هیچ پژوهش خوبی را نمی توان بر اساس داده هایی که با کم دقتی گرد آمده اند استوار ساخت.
در مقاله ی حاضر کوشش شده است تا ابتدا مقایسه ای بین سیستم های مختلف تولید از جمله سیستمهای پیوسته، گسسته و سلولی با یکدیگر در ابعاد و جنبه های مختلف مدیریتشان صورت گیرد. سپس زمینه های پیدایش و رشد سیستمهای تولید سلولی در جهان صنعتی و همچنین نتایج حاصله از طراحی و استقرار این نوع سیستمها در برخی شرکتها تشریح شود و فرایند استقرار سیستمهای تولید سلولی و نقاط قوت و ضعف آنها نیز به صورت اجمالی بررسی و در خاتمه نکاتی در ارتباط با استفاده از این نوع سیستمها در واحدهای صنعتی کشورمان ارائه شود.
نظریه بنیادین چارچوب نظری بسیار موثری را به منظور تحلیل محتوای اطلاعات کیفی جمع آوری شده در سخنرانی ها، مناظره ها، میزگردهای مباحثاتی، مقالات و علی الخصوص مصاحبه ها به پژوهشگران علوم انسانی ارائه می دهد. این نظریه بعنوان یک روش نوین تحقیق برای جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده های پژوهشی در دهه 1960 مطرح و برای اولین بار توسط گلاسر و استراوس در 1967 معرفی گردید. شالوده اصلی نظریه بنیادین، استخراج کدها، مفاهیم و طبقه بندی ها می باشد. در این مقاله به تشریح این نظریه، نکات و هسته اصلی، ملاحظات و چگونگی کاربرد آن در شش گام پرداخته شده است. در گام اول مبانی نظری در گام های دوم و سوم به نحوه کدگذاری و استخراج کدها و در گام چهارم، تلفیق کدها و ایجاد مفاهیم اصلی نظریه بنیادین، مورد بررسی قرار گرفته و در گام پنجم مراحل مختلف تحلیل مقایسه ای گلاسر و استراوس برای ایجاد طبقه بندی ها و بلاخره در گام ششم به دلایل و چگونگی کاربرد نظریه بنیادین به همراه چکیده ای از گام های پیشین در قالب یک مثال پرداخته شده است. نتایج بررسی هایی که توسط گلاوسر و استراس انجام شده بیانگر این است که می توان از این نظریه بعنوان رویکردی مطمئن، به منظور کشف حقایق و واقعیات نهفته در پشت واژه ها کلمات و جملات بهره جست.
در این مقاله کاربرد دو الگوی جامع علمی، یعنی نظریه سیستمی و نظریه کنش اجتماعی، به منظور ایجاد زیر بنای مفهومی مطالعه روابط کار در سازمانها و حتی فراتر از آن، در سطح یک کشور مورد بحث قرار گرفته است. علاوه بر آن، کاربرد سنخ شناسی در فرایند ارائه نظریه های مربوط به روابط صنعتی نیز تشریح شده است زیرا که سنخ شناسی یا تیپولوژی می تواند چارچوبی مشخص برای استفاده در مدل های قیاسی باشد یا به عنوان چارچوبی قابل توسعه برای رویکردهای استقرائی بکار رود.
شرکت های کوچک و متوسط دارای ویژگی های مدیریتی مخصوصی به خود هستند. این شرکت ها از نظر میزان استفاده از تکنولوژی سرانه، سیاستگذاری ها و تعیین خط مشی خود ( سیاست های تولیدی، مالی، بازاری با...)، نحوه استفاده از منابع انسانی و بالاخره به خاطر خصوصیات ساختاریشان نسبت به شرکت های بزرگ کاملا متفاوت عمل می کنند. به علاوه، شرکت های کوچک و متوسط برای تهیه منابع مالی مورد نیاز خود، تامین مواد اولیه مرغوب، برنامه ریزی تولید، جذب نیروی انسانی ماهر، ایجاد یک سیستم اطلاعاتی کارآمد مدیریتی (مثلا حسابداری صنعتی)،... دارای کمبودها، نقاط ضعف و مشکلاتی هستند. از طرفی، شرکت های کوچک و متوسط بخاطر انسجام در ساختار سازمانیشان ، قابلیت انعطاف پذیری بالایشان، صرفه جویی در هزینه ها در مقیاس تولید و بالا بردن نسبی سودآوریشان دارای نقاط قوتی نیز هستند که در صورت توجه به آنها و رفع معضلات می توانند در توسعه اقتصادی و حتی در بازرگانی خارجی کشور نقش بسیار مهمی را ایفا نمایند.
