تحقیقی برای پی بردن به وضعیت دستگاه تناسلی مادیانهای آمیخته ترکمن و تعیین مزایا ومعاینه آندوسکوپی و بیوپسی آندومتر رحمی با توجه به شرایط اسبداریهای ایران انجام گرفت طی مدت یکسال رحم 21 راس مادیان با توانایی باروری با سابقه یا بدون سابقه زایمان قبلی در فصل استراحت جنسی (اواسط مهر تا اواسط بهمن )و فصل تولید مثل (اواسط فروردین تا اواسط شهریور ) آزمایش و نمونه گیری شد مادیانها در دامنه سنی 2 تا 13 سال بودند و وضعیت دستگاه تناسلی میزان باروری آنها از روی سابقه آزمایش رکتال کشت باکتریایی بیوپسی و سیتولوژی از آندومتریوم مشخص شد مراحل مختلف سیکل استروس با فحلی یابی روزانه توسط نریان و آزمایش رکتال مشخص می شد و سپس با تشخیص مراحل مختلف سیکل استروس از روی یافته های آندوسکوپیک و هیستولوژیک مقایسه می شد کشت باکتریایی در آزمایشگاه به دو صورت هوازی و نیمه هوازی انجام گرفت از 21 راس مادیان مورد مطالعه 12 مورد در استروس و 9 مورد در دی استروس بودند از 21 نمونه بیوپسی مورد بررسی سه مورد در GRADE I و 18 مورد در GRADE II بر اساس جدول طبقه بندی GOIG وkenney (1986) قرار گرفتند همخوانی بین تشخیص مراحل مختلف سیکل استروس در روش بیوپسی با روش تلفیق فحلی یابی آزمایش رکتال در حدود 71 درصد بود بین تعیین مراحل مختلف سیکل استروس با استفاده از روش بیوپسی و روش تلفیق فحلی یابی آزمایش رکتال اختلاف معنی داری وجود داشت ضریب کاپا برای روش بیوپسی 47 درصد به دست آمد در نمونه های بیوپسی شده شش مورد علیرغم اینکه در استروس بودند دی استروس تشخیص داده شدند و تمامی آنها مربوط به مادیانهای بالای 9 سال بود از آنجایی که فیبروز بافتی از نتایج اجتناب ناپذیر افزایش سن است به نظر می رسد تشخیص مرحله سیکل استروس از روی نمونه های بیوپسی به خصوص در مادیانهای بالای 9 سال باید با احتیاط بیشتری انجام شود همخوانی بین تشخیص دو مرحله استروس و دی استروس در روش اندوسکوپی با روش تلفیق فحلی یابی –آزمایش رکتال در حدود 81 درصد به دست آمد اختلاف بین تعیین مراحل ذکر شده با استفاده از روش هیستروسکوپی و روش تلفیق فحلی یابی –آزمایش رکتال اختلاف معنی داری وجود نداشت ضریب کاپا برای روش هیستروسکوپی 6 درصد به دست آمد که برای پذیرش آزمایش قابل قبول می باشد درکشت هوازی آندمتریوم مادیانهای سیکلیک استرپتوکوک استافیلوکوک الکالیژنز و اشریشیاکلی جدا شد در مورد کشت نیمه هوازی درمجاورت دی اکسید کربن در محیط چارکول آگار باکتری جدا نشد نتیجه اینکه آندوسکوپی آندومتر رحمی مادیان در شرایط کشورمان علیرغم گران بودن دستگاه روشی بسیار مفید در تعیین تغییرات مختلف آندومتر بوده و مادیانها به راحتی آنرا تحمل می کنند در مطالعه انجام شده معلوم شد که مرحله دی استروس برای انجام آن مناسبتر بوده و در صورتی که شرایط دقیق بهداشتی و ضدعفونی رعایت شده و متعاقب انجام از پروستاگلاندین f2a استفاده شود خطر عفونت رحمی وجود نداشته و میزان باروری دام به مخاطره نمی افتد به علاوه چنین به نظر می رسد که تغییرات ماکروسکوپیک دستگاه تناسلی مادیان نسبت به تغییرات میکروسکوپیک آن در ارتباط با تشخیص مراحل مختلف سیکل استروس از اعتبار بیشتری برخوردار است .