بزرگ‌ترین انجیرستان دیم دنیا، با مساحت بیش از 22 هزارهکتار، در شهرستان استهبان (استان فارس) قرار دارد. در دو دهه ‏گذشته، به‌علت خشکسالی‌های مستمر و کمبود آب شیرین، در مناطقی از این شهرستان از آب شور سفره‌های زیرزمینی برای ‏آبیاری تکمیلی درختان استفاده شده است. تاکنون پژوهش جامعی در رابطه با اثرات آبیاری تکمیلی با آب شور بر باغ‌های دیم ‏انجیر انجام نشده است. این پژوهش، تأثیر آبیاری با آب شور (38/7-8/7 دسی‌زیمنس بر متر) و هدایت الکتریکی بالای خاک بر ‏کیفیت و کمیت میوه‌ درختان دیم، رقم سبز را طی سال 90-1389 بررسی می‌کند. آزمایش‌ها در یک انجیرستان دیم در روستای ‏خانه‌کت استهبان، با نمونه‌برداری خاک و ریشه از اعماق مختلف خاک اطراف درختان، در نقاط مختلف باغ انجام شد. نتایج ‏نشان‌دهنده مقاومت بالای درختان انجیر نسبت به مقادیر بالای هدایت الکتریکی آب و خاک بود. با این‌حال، در شرایط برابر از ‏لحاظ آبیاری، افزایش شوری خاک باعث کاهش میزان محصول شد. براساس نتایج، یک رابطه خطی منفی با ضریب تبیین (‏R2‎‏)، ‏برابر با 5/0، بین مقادیر شوری و محصول وجود دارد. کاهش 36 درصدی مقادیر ‏EC‏ خاک توانست مقدار محصول را تا 68 ‏درصد افزایش دهد. هم‌چنین، معادله رگرسیونی بین هدایت الکتریکی در اعماق مختلف و میزان محصول تعیین شد و با تعیین ‏نیمرخ هدایت الکتریکی خاک، بیش‌ترین مقدار این پارامتر، در عمق 60 تا 90 سانتی‌متر تعیین شد. از نظر کیفیت محصول، مقادیر ‏مختلف شوری خاک، تأثیر معنی‌داری بر رنگ و اندازه میوه نداشت، اما باعث افزایش مواد جامد محلول میوه (‏TSS‏)‏‎ ‎شد.‏

در شرایط کمبود آب و خشکسالی روش­های صحیح آبیاری و الگوی کشت مناسب جزء اولویت‌های مطالعات کشاورزی است. در این مقاله به بررسی اصلاح الگوی کشت باغ‌های منطقه­ی خشک و نیمه خشک قیر­و­کارزین استان فارس از درختان مرکبات به خرمای رقم پیارم از دیدگاه منافع اقتصادی و بهره­وری آب در دو شرایط کمبود آب و آب کافی پرداخته شده است. بهره­وری آب در شرایط کمبود آب برای نخل خرما و درخت مرکبات، به ترتیب 22 درصد بیشتر و 16 درصد کمتر نسبت به شرایط آب کافی تعیین شد. طبق نتایج این پژوهش جایگزینی بخشی یا تمام باغ‌های درختان مرکبات منطقه­ی قیروکارزین با نخل خرمای رقم پیارم هم از لحاظ اقتصادی بر اساس نسبت منفعت به هزینه و سود خالص به ازاء حجم آب مصرفی و هم از لحاظ مقدار آب مصرفی در هر دو شرایط کمبود آب و آب کافی در باغ‌های وسیع به صرفه خواهد بود. ولی در باغ‌های کوچک در شرایط کمبود آب کشت نخل خرما و در شرایط وجود آب کافی کشت درختان مرکبات به عنوان انتخاب برتر هستند.

The Effect of Deficit Irrigation, Planting Method and Mulch on the Yield and Water Productivity of Mungbean

در این پژوهش، تأثیر زمان و مقادیر مختلف آبیاری تکمیلی در فواصل مختلف از تنه درخت بر رطوبت خاک، محصول و درآمد باغداران انجیر در شرایط خشکسالی بررسی شد. آزمایش­ها طی دو سال (1392و 1393) در منطقه استهبان بر روی انجیر خوراکی دیم رقم سبز، انجام شد. تیمارهای آبیاری تکمیلی شامل فاصله آبیاری از درخت: نزدیک تنه درخت، در سایه­انداز درختان به فاصله 1 تا 1/1 متر از تنه درخت و خارج از سایه­انداز،مقدار آبیاری: بدون آبیاری (شاهد)، 1000 و 2000 لیتر برای هر درخت و زمان آبیاری در فروردین و مرداد بود.سرعت کاهشرطوبت خاک پس از تیمار آبیاری فروردین، نسبت به آبیاری مرداد کمتر بود. کمترین مقدار محصول در بین تیمارهای مقدار آبیاری، مربوط به تیمار بدون آبیاری بود. آبیاری نزدیک تنه درخت و بیرون سایه­انداز در مقایسه با آبیاری در سایه­انداز، محصول بیشتری تولید کرد. آبیاری خارج از سایه­انداز، میزان درآمد سالانه را نسبت به سایر تیمارها، تا 31 درصد افزایش داد. آبیاری در فروردین با 2000 لیتر آب، توانست رطوبت بیشتری را در اختیار درخت قرار دهد؛ با این حال، نتایج نشان­دهنده بسندگی 1000 لیتر آب برای هر درخت بود. آبیاری تکمیلی در مرداد مقدار ارزش میوه و درآمد باغداران را افزایش داد. بنابراین، آبیاری تکمیلی با 1000 لیتر برای هر درخت در مرداد در خارج از سایه­انداز، می­تواند در شرایط خشکسالی به­طور همزمان افزایش درآمد باغداران و نیز استفاده پایدار از منابع آب زیرزمینی منطقهرا تأمین کند.

یکی از اساسی­ترین راهکارها برای ارتقای بهره­وری آب کشاورزی، توزیع مناسب آب در شبکه کانال­های آبیاری می­باشد. در این تحقیق، توزیع آب در شبکه آبیاری و زهکشی درودزن برای 14 سال آماری(1375 تا 1389 ) بررسی شد. این شبکه در شمال غرب استان فارس واقع است که از سد مخزنی درودزن تغذیه می­شود. با داشتن مقادیر حجم آب ورودی به کانال اصلی و کانال­های زیرمجموعه آن، توزیع آب در شبکه درودزن بین کانال­های هامون، اردیبهشت، سمت چپ و ابرج مورد بررسی قرار گرفت. از بررسی ماهانه توزیع آب در سال­های مورد مطالعه دیده شد که در ماه­های فروردین و اردیبهشت، آب وارد شده به کانال­ها زیاد، در آبان کم و در بهمن وجود نداشته است. شاخص حجم سالانه آب تخصیص یافته بر واحد سطح بر اساس آب تحویلی تعریف شد، که به­منظور توزیع عادلانه آب باید میزان این شاخص در کانال­ها برابر باشد در حالی­که با محاسبه آن مشخص شد که مقدار به­دست آمده برای کانال هامون نسبت به سایر کانال­ها کم­تر است.کم­ترین مقدار میانگین سالانه این شاخص برای کانال هامون( l.s-1.ha-119/0) و بیش­ترین مقدار برای کانال ابرج( l.s-1.ha-137/0) به­دست آمد. نتایج نشان داد که کانال هامون نسبت به سایر کانال­ها آب کم­تری در واحد سطح گرفته و این مقدار در کانال ابرج با کم­ترین سطح زیر کشت در غالب سال­ها بیش­تر از سایر کانال­ها بوده است. پیشنهاد شد، آب مورد نیاز کشاورزان با توجه به سطح قابل کشت منطقه و بر اساس کل حجم آب تحویلی در هر سال، با رعایت عدالت، بین کشاورزان تحویل حجمی گردد تا آنان از توزیع آب مناسب­تری برخوردار گردند.

در این پ‍ژوهش روند تغییر وزن و تعداد پداژه های زعفران در دوره های مختلف کشت و در دو روش آبیاری کرتی و جویچه ای بررسی شد. نتایج نشان داد، تعداد پداژه ها در روش آبیاری جویچه ای به طور معنی داری بیشتر از کرتی می‌باشد و وزن پداژه ها نیز در اکثر دوره ها در روش آبیاری جویچه ای بیشتر است. تعداد کل پداژه ها و تعداد پداژه های با وزن کمتر از چهار گرم تا دوره ششم کشت افزایش و از این دوره به بعد به صورت معنی داری کاهش می یابد. تعداد پداژه های با وزن بین 4 تا 8 گرم و کمتر از 4 گرم تا دوره پنجم کشت افزایش و پس از آن به صورت معنی داری کاهش می یابد، ولی تعداد پداژه با وزن بیشتر از 8 گرم از همان ابتدای کشت روند نزولی را طی می کند.