سابقه و هدف: روند تغییرات در وضعیت کشاورزی و دامپروری در ایران طی نیم قرن اخیر به گونه ای بوده است که جمعیت دامی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است و به تبع آن نیاز غذایی دام ها نیز افزایش یافته است. در ایران پرورش گوسفند بخش عمده ای از فعالیت های دامپروری را به خود اختصاص میدهد. چرای بی رویه باعث فرسایش بی وقفه مراتع شده است و افزایش تقاضا برای گوشت، تولید کنندگان را بر آن داشته که از سیستم چرای دام به سمت سیستم تولید متراکم یا به عبارتی سیستم پرواربندی در گوسفند روی بیاورند، تأمین مواد خوراکی در یک دوره پرواربندی نزدیک به 65 تا 70 درصد هزینههای مربوط به پرورش و نگهداری دام را شامل میشود، لذا میتوان با فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی ارزش تغذیهای خوراک را افزایش و بازدهی تولید را بهبود بخشید. فرآوری خوراک از جمله روشهایی است که میتواند راندمان استفاده از خوراک را افزایش دهد. مواد و روشها: به منظور بررسی تاثیر شکل فیزیکی عوفه یونجه و فرآوری دانه جو بر عملکرد وقابلیت هضم مواد مغذی در بره های پرواری نژاد دالاق از 30 رأس بره ی نر 2/1±5/3 ماهه با میانگین وزن1/1±17 استفاده شد.این آزمایش در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور مورد تجزیه آماری قرار گرفتند که متغیرهای آزمایشی شامل: شکل فیزیکی علوفه و فرآوری دانه جو میباشد در دوره 98 روزه ( 14روز عادت پذیری و 84 روز دوره اصلی) با 6 تیمار و 5 تکرار انجام شد که جیره های آزمایشی از نطر محتوی پروتئین و انرژی برابر بودند. خوراک مصرفی و باقیمانده خوراک به صورت روزانه وزن شد و وزنکشی دامها هر دو هفته یکبار بصورت ناشتا، پس از 16 ساعت گرسنگی با استفاده از باسکول دیجیتال صورت گرفت و تمامی آنالیزهای آماری این طرح در نرمافزار SAS نسخه 1/9انجام شد. یافتهها: بین تیمارهای مختلف از نظر افزایش وزن تفاوت معنیداری مشاهده شد.تیمارهایی که ازیونجه پلت در مقایسه با یونجه خرد شده استفاده کردند وزن آخر دوره بالاتری 81/42 در مقایسه با 50/41 داشتند و همچنین افزایش وزن روزانه بالاتری نیز در کل دوره 49/297 در مقایسه با 94/282 داشتند. ماده خشک مصرفی کل دوره نیز در تیمارهای دریافت کننده یونجه پلت 49/1933 گرم و بالاتر از تیمارهای دریافت کننده یونجه خرد شده 76/1883بود و همچنین استفاده از یونجه پلت باعث بهبود ضریب تبدیل غذایی در ماه سوم گردید. قابلیت هضم خوراک نیز در تیمارهای دریافت کننده یونجه پلت بالاتر بود و قابلیت هضم ماده خشک، الیاف خام نامحلول در شوینده خنثی و پروتئین خام از نظر آماری در تیمارهای مختلف تفاوت معنی داری داشتند. فرآوری دانه جو بر افزایش وزن انتهای داره تاثیر معنی دار داشت و وزن انتهای دوره به ترتیب در تیمارهای دریافت کننده جو پولکی به طور معنی داری بالاتر از جو آردی و دانه جو کامل گزارش شد همچنین افزایش وزن روزانه در کل دوره در تیمارهای دریافت کننده جو پولکی و آردی و دانه جو کامل به ترتیب 05/294، 40/289 و20/287 بود. تیمارهای دریافت کننده جو پولکی، جو آردی و دانه جو کامل به ترتیب از راست به چپ دارای قابلیت هضم بالاتر پروتئین خام96/63، 98/62و 95/61 بودند نتیجهگیری: فرآوری علوفه یونجه و غله جو یعنی در کل فرآوری خوراک بره های پرواری باعث بالارفتن مصرف خوراک وافزایش وزن روزانه و در مجموع وزن نهایی بالاتری در برههای پرواری می گردد و همچنین فرآوری خوراک دام باعث بهبود راندمان خوراک و افزایش قابلیت هضم می شود.
به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف پودر بقایای کشتارگاه طیور بر عملکرد برههای نر نژاد بلوچی، آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 جیره آزمایشی حاوی سطوح مختلف (صفر، 5/2، 5 و 5/7) پودر بقایای کشتارگاه طیور با6 تکرارانجام شد. طول دوره پروار 90 روز با 14 روز دوره عادتپذیری بود. سطوح مختلف پودر بقایای کشتارگاه طیور براضافه وزن روزانه برهها، میانگین مصرف ماده خشک روزانه و ضریب تبدیل غذایی تاثیر معنیداری نداشت ( 05/0 P).غلظت گلوکز پلاسمای خون برههای دریافتکننده جیرههای آزمایشی تفاوت معنیداری با هم نداشت. مقادیر پروتئین و بخشهای پروتئین A،B ، B1، B2، B3 و C در این آزمایش به ترتیب 8/11، 23/8، 22/21، 19/1، 81/3 درصد بود. نتایج این پژوهش نشان داد که پودر بقایای کشتارگاهی طیور تا سطح 5/7 درصد بدون تاثیر منفی بر عملکرد میتواند به جیره برههای پرواری افزوده شود..
هدف از این مطالعه تاثیر افزودن خرمای ضایعاتی بر ترکیب شیمیایی و کیفیت سیلاژ یونجه و قابلیت هضم مواد مغذی و فراسنجههای شکمبهای گوسفند بود. از 4 راس گوسفند نر نژاد کرمانی با میانگین سن 2 سال و وزن 2±47 کیلوگرم در قالب طرح مربع لاتین در 4 دوره 21 روزه استفاده شد. برای تهیه سیلاژ، یونجه با درصدهای 0، 5، 10 و 15 درصد خرمای ضایعاتی مخلوط و به مدت 45 روز در بشکه هایی با گنجایش 40 لیتر سیلوگردید. از سیلاژها به میزان 30 درصد در جیرههای آزمایشی: 1) جیره شاهد (سیلاژ یونجه بدون خرمای ضایعاتی) 2) جیره دارای سیلاژ یونجه با 5 درصد خرمای ضایعاتی، 3) جیره دارای سیلاژ یونجه با 10 درصد خرمای ضایعاتی و 4) جیره دارای سیلاژ یونجه با 15 درصد خرمای ضایعاتی استفاده شد. افزودن خرمای ضایعاتی به یونجه هنگام سیلو کردن سبب افزایش ماده خشک و انرژی، کاهش الیاف نامحلول در شوینده خنثی و خاکستر شد (05/0>P) و تاثیر معنیداری بر قابلیت هضم ظاهری ماده خشک و الیاف نا محلول در شوینده خنثی جیرههای آزمایشی داشت. بالاترین قابلیت هضم ماده خشک مربوط به جیره-ی شاهد و کمترین مقدار مربوط به جیره دارای سیلاژ یونجه با 5 درصد خرمای ضایعاتی بود. همچنین با سیلاژ یونجه با 15 درصد خرمای ضایعاتی، نیتروژن آمونیاکی تولید شده در شکمبه گوسفندان به طور معنی داری کاهش یافت (05/0>P). در مجموع استفاده از خرمای ضایعاتی سبب بهبود کیفیت سیلاژ یونجه گردید و به دلیل کاهش تولید آمونیاک شکمبه و دفع آن به محیط زیست اثر مثبت دارد.
در این تحقیق، اثر تغذیه سیلاژ یونجه با مقادیر مختلف خرمای ضایعاتی بر سنتز پروتئین میکروبی، جمعیت پروتوزوآ و فرأسنجه های خونی در هشت رأس گوسفند نَر کرمانی با میانگین وزنی 2±47کیلوگرم در قالب طرح چرخشی در 2دوره 21روزه بررسی گردید. برای تهیه سیلاژ، یونجه با درصد های صفر، پنج، 10 و 15درصد خرمای ضایعاتی با هم مخلوط و بهمدت 45روز در سطل هایی با گنجایش 40 لیتر سیلوگردید. پس از تعیین ترکیبات شیمیایی سیلاژ های یونجه ، از سیلاژها بهمیزان 30درصد در جیره های آزمایشی شامل: 1) جیره شاهد (سیلاژ یونجه بدون خرمای ضایعاتی)، 2) جیره حاوی سیلاژ یونجه با 5درصد خرمای ضایعاتی، 3) جیره حاوی سیلاژ یونجه با 10درصد خرمای ضایعاتی و 4) جیره حاوی سیلاژ یونجه با 15درصد خرمای ضایعاتی استفاده شدند. نتایج این تحقیق نشانداد که جمعیت کل پروتوزوآ و تمامی گونه های هولوتریش، سلولیتیک و انتودینیوم در مایع شکمبه با افزودن خرمای ضایعاتی به سیلاژ یونجه بهصورت روند خطی افزایش یافت. همچنین جیره حاوی سیلاژ یونجه با 15درصد خرمای ضایعاتی سبب افزایش ابقا نیتروژن و پروتئین میکروبی شد. با افزایش مقدار خرمای ضایعاتی در سیلاژ یونجه در جیره های آزمایشی، سطح کلسترول و نیتروژن اوره ای خون بهصورت معنی داری تغییر پیدا کرد و سطح تری گلیسیرید خون بهصورت روند خطی تحت تاثیر جیره های آزمایشی قرار گرفت. بهطور کلی با توجه به نتایج بهدست آمده، استفاده از مقدار 15درصد خرمای ضایعاتی در تهیه سیلاژ یونجه سبب بهبود ابقاء نیتروژن و افزایش سنتز پروتئین میکروبی شد. بنابراین می توان از این سیلاژ، در تغذیه دام استفاده نمود.
