Жастар кез келген елдің дамуында маңызды рөл атқарады. Болашақта қоғамның қалай қарқынды дамитыны жастардың экономикалық, әлеуметтік және саяси белсенділігіне байланысты. Алайда, әртүрлі себептерге байланысты жастардың бір бөлігі белсенді қызметке қатыспайды. Жастардың бұл санатын - NEET (not in Education, Employment or Training) санатын ХЕҰ және басқа да халықаралық ұйымдар ескереді, бұл мәселенің ауырлығын көрсетеді. Өзектілігіне байланысты бұл құбылыс тек экономистердің ғана емес, сонымен қатар әлеуметтанушылардың, психологтардың, психиатрлардың, биологтардың, яғни зерттеудің мәні пәнаралық болып табылады. Бұл мақалада авторлар NEET факторы ретінде қарастырылатын NEET санаты мен жастар жұмыссыздығының аймақтық саралануын, сондай-ақ Қазақстандағы осы көрсеткіштердің өзара байланысын талдады. Зерттеу 2001-2024 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша жүргізілді. Авторлар Қазақстан өңірлері бойынша сандық деректерді талдау әдістерін, сондай-ақ салыстыруды қолданды. NEET және жастар жұмыссыздығының үлестері қарастырылды. Талдау нәтижелері жастардың жұмыссыздығы NEET-ке әсер ететінін көрсетті, жуықтау мәні қалыпты және рұқсат етілген, бірақ орташа деңгейге жақын. Алайда, кейбір кезеңдерде байланыс әлсіз болды. Басқалары бар, соның ішінде әлеуметтік-психологиялық әсер ету факторлары. Сондықтан осы салада қосымша пәнаралық зерттеулер қажет. Young people play an important role in the development of any country. How dynamically society will develop in the future depends on the economic, social, and political activity of young people. However, for various reasons, some young people are not involved in active activities. This category of young people—the NEET (not in Education, Employment or Training) is taken into account by the ILO and other international organizations, which emphasizes the seriousness of the problem. Due to its relevance, this phenomenon has become the subject of research not only by economists, but also by sociologists, psychologists, psychiatrists, biologists, i.e., in essence, the research is interdisciplinary in nature. In this article, the authors analyse regional differentiation of the NEET category and youth unemployment, considered as a factor of NEET, as well as the interrelationship between these indicators in Kazakhstan. The study was conducted using data from the National Statistics Bureau of the Republic of Kazakhstan for the period 2001-2024. The authors used methods of quantitative data analysis by region of Kazakhstan, as well as comparison. The shares of NEET and youth unemployment were considered. The results of the analysis showed that youth unemployment affects NEET, the approximation value is normal and acceptable, but close to moderate. However, in some periods the connection was weak. There are other factors of influence, including socio-psychological ones. Therefore, further interdisciplinary research in this area is necessary.
В статье проведен анализ практики налогообложения цифрового бизнеса в Казахстане. Исследование направлено на выявление перспектив налогообложения цифрового бизнеса в контексте достижения принципа справедливости. Для этого выявлены факторы внешней среды, определяющие развитие цифровых технологий в сфере международного предпринимательства и электронной торговли. Проведен комплексный анализ рынка розничной электронной коммерции в Республике Казахстан за 2020-2024 годы. Проведенный анализ позволил авторам сделать выводы о динамике цифрового бизнеса, установить структуру сделок, выявить проблемы движения денежных потоков в данной сфере. Для выработки обоснованных научных рекомендаций изучена практика налогообложения цифрового бизнеса в развитых странах, исследованы модели исчисления и уплаты налогов в рамках трансграничной электронной торговли. Установлено, что в ряде стран действует мораторий в сфере цифрового бизнеса. Сформулированы факторы и условия практики налогового администрирования в сфере цифрового бизнеса. На основе проведенного анализа сделаны выводы о необходимости гармонизации налогообложения цифрового бизнеса в условиях развития глобализации. Авторами исследованы особенности налогообложения субъектов цифрового бизнеса. На основе проведенного анализа казахстанской и зарубежной практики сформулированы рекомендации, направленные на совершенствование механизма применения налоговых инструментов в целях усиления принципа справедливости налогообложения. The article analyzes the practice of taxation of digital business in Kazakhstan. The research is aimed at identifying the prospects for taxation of digital business in the context of achieving the principle of equity. For this purpose, environmental factors determining the development of digital technologies in the field of international entrepreneurship and electronic commerce have been identified. A comprehensive analysis of the retail e-commerce market in the Republic of Kazakhstan for 2020-2024 has been carried out. The analysis allowed the authors to draw conclusions about the dynamics of digital business, establish the structure of transactions, and identify cash flow problems in this area. In order to develop sound scientific recommendations, the practice of taxation of digital business in developed countries has been studied, models of calculating and paying taxes in the framework of cross-border electronic commerce have been investigated. It has been established that in a number of countries there is a moratorium in the field of digital business. The factors and conditions of tax administration practice in the field of digital business are formulated. Based on the analysis, conclusions are drawn about the need to harmonize taxation of digital business in the context of the development of globalization. The authors have investigated the peculiarities of taxation of digital business entities. Based on the analysis of Kazakh and foreign practice, recommendations have been formulated aimed at improving the mechanism of application of tax instruments in order to strengthen the principle of fair taxation.
The digitization of healthcare is considered one of the key factors in improving the quality of medical services, management efficiency, and accessibility of medical care. Despite the active implementation of medical information systems, their practical use is accompanied by a number of organizational and user difficulties. The purpose of this study is to identify the key problems and expectations of users of medical information systems based on a qualitative analysis of user experience. The study was conducted using a qualitative exploratory design. Data was collected through semi-structured interviews with 21 participants, including healthcare professionals, patients, and IT specialists. Data analysis was performed using inductive thematic analysis. In addition to organizational and technological effects, the digitization of healthcare has a significant economic dimension. The introduction of medical information systems involves significant investments in infrastructure, software, staff training, and support for digital solutions. At the same time, the expected economic effects include a reduction in transaction costs, optimization of management processes, increased productivity of medical personnel, and more efficient use of resources by medical organizations. The study identified five key themes: fragmentation of medical information systems and data duplication, usability issues with interfaces, limited analytical capabilities of systems, trust and security issues with medical data, and expectations for a unified, integrated digital platform. The results show that the effectiveness of healthcare information systems is determined not only by their technological characteristics, but also by the extent to which they meet user needs. The practical significance of the study lies in the possibility of using the conclusions obtained in the development and improvement of medical information systems, the introduction of user-oriented design, and the formation of integrated digital healthcare ecosystems. The results of the study emphasize the importance of taking the user perspective into account in the digital transformation of the healthcare system.
The article provides a comparative analysis of seven spatial interpolation methods used in the construction of digital surface models (DEM) in the tasks of geodetic monitoring of man-made deformations. The study is based on observations of the subsidence of the Earth’s surface in the mined area of the Zhezkazgan deposit. The data was processed in the Golden Software Surfer software environment, which implements a wide range of interpolation algorithms. The effectiveness of the methods was assessed according to the criteria of accuracy, stability and visual smoothness. The results showed that the Kriging method provides the best quality of modeling by taking into account spatial correlation. A method of complex analysis is proposed, which makes it possible to reasonably choose the optimal interpolation algorithm for engineering and geodetic applications and monitoring systems Мақалада техногендік деформациялардың геодезиялық мониторингі міндеттерінде беттің цифрлық модельдерін (dem) құру кезінде қолданылатын кеңістіктік интерполяцияның жеті әдісіне салыстырмалы талдау жасалды. Зерттеу Жезқазған кен орнының өңделетін учаскесінде жер бетінің шөгуін бақылау деректеріне негізделген. Деректерді өңдеу интерполяция алгоритмдерінің кең ауқымын жүзеге асыратын Golden Software Surfer бағдарламалық ортасында жүзеге асырылды. Әдістердің тиімділігін бағалау дәлдік, тұрақтылық және визуалды Тегістік критерийлері бойынша жүргізіледі. Нәтижелер Кригинг әдісі кеңістіктік корреляцияны ескере отырып, ең жақсы модельдеу сапасын қамтамасыз ететінін көрсетті. Инженерлік-геодезиялық қосымшалар мен мониторингтік жүйелер үшін оңтайлы интерполяция алгоритмін негізді таңдауға мүмкіндік беретін кешенді талдау әдісі ұсынылған В статье выполнен сравнительный анализ семи методов пространственной интерполяции, применяемых при построении цифровых моделей поверхности (ЦМР) в задачах геодезического мониторинга техногенных деформаций. Исследование основано на данных наблюдений за оседанием земной поверхности на подрабатываемом участке Жезказганского месторождения. Обработка данных осуществлялась в программной среде Golden Software Surfer, реализующей широкий спектр алгоритмов интерполяции. Оценка эффективности методов проведена по критериям точности, устойчивости и визуальной глад- кости. Результаты показали, что метод Кригинга обеспечивает наилучшее качество моделирования за счет учета пространственной корреляции. Предложена методика комплексного анализа, позволяющая обоснованно выбирать оптимальный алгоритм интерполяции для инженерно-геодезических приложений и мониторинговых систем
