İkiztepe, an important archaeological site near Bafra in Samsun, provides evidence of an unbroken sequence of habitation spanning from the Early Bronze Age to the Middle Bronze Age. Excavations that began in the 1970s revealed that the region was part of the Pontic cultural sphere. The İkiztepe tumulus, unearthed during the 1975–1976 excavations, consists of an east–west oriented structure with a dromos and two barrel-vaulted burial chambers. Constructed of cut limestone blocks, the architecture of the tumulus reflects the funerary traditions of the Hellenistic period. Ceramic fragments and a gold stater bearing the name of Lysimachus, discovered within the burial chamber, date the monument to the 3rd century BCE. In terms of layout and construction technique, the İkiztepe tumulus shows similarities to the Kavak-Tepecik, Baruthane, and Lerdüge tumuli in and around Samsun. These architectural characteristics demonstrate that during the Hellenistic period, Pontos was in cultural interaction with the regions of Paphlagonia and Macedonia. The arrangement of the dromos, antechamber, and barrel-vaulted main chamber reflects the influence of Macedonian tomb architecture, while the construction of the monument on a high hill also incorporates symbolic elements of the Thracian tumulus tradition.
Azerbaycan’ın batısında Karabağ, Gence ve Gedebey bölgelerinde ortaya çıkan Hocalı-Gedebey Kültürü günümüzde Ermenistan ve Gürcistan’ın bazı bölgelerine de yayılmıştır. 1986 yılında başlayan ve süregelen araştırmalar neticesinde bu kültürün Nahçıvan’da ve Aras Nehri’nin güneyinde de yayıldığına dair veriler ortaya koymuştur. Nahçıvan’nın dağlık bölgelerinde bu kültürle ilgili Kolanı, Sarıdere, Hakkıhlık, Kumluk gibi göçebe kampların ve nekropollerin bulunması Hocalı-Gedebey Kültürü’nü taşıyan toplumun güneye doğru ilerlemesi ile ilişkili olup, bu toplumun Nahçıvan’dan ve Karabağ’dan geçerek Aras Nehri’nin güneyinde yerleştiğini göstermektedir. Nahçıvan’da ele geçirilen arkeolojik bulgular bu toplumun bir grubunun Kültepe I, Kültepe II, Şahtahtı, Sederek, Şortepe, Kızılburun yerleşmeleri başta olmak üzere ovalarda; diğerlerinin ise göçebe hayat yaşayarak dağlık ve dağeteği bölgelerde yerleştiğini göstermektedir. Araştırmalar bu toplumun Nahçıvan’da uzun süre yerleştiğini ve bölgenin yerel yönetiminde söz sahibi olarak siyasal düzenin oluşmasında olaylara eşlik ettiğini kanıtlamaktadır. Nahçıvan’da bulunan arkeolojik eserlerin incelenmesi Hocalı-Gedebey Kültürü toplumu ile Nahçıvan’ın yerel toplumu arasında bir kaynaşma olduğunu da belgelemektedir. Hocalı-Gedebey Kültürü toplulukları güneye doğru yer değiştirmesi muhtemelen, MÖ. II binyılın sonu ve I binyılın başlarında Güney Kafkasya’da gelişen siyasi olaylarla bağlantılı olmalıdır. Kendine özgü silahlar ve çanak çömlekle karakterize edilen Hocalı-Gedebey Kültürü’nün Urartu yazıtlarında bahsedilen Etiuni adıyla anılan kavimler olduğunu düşünüyoruz. Büyük olasılıkla Etiuni Krallığı Etiuniler ve yerel kabileler tarafından oluşturulmuştur. Urartu krallarının, Güney Kafkasya’ya gelişlerinden bahseden yazıtlarında ismi geçen Etiuni Ülkesi’nin Azerbaycan’ın batısında Hocalı-Gedebey Kültürü’nün yayıldığı, Uti kabilelerinin yaşadığı bölge ile, Yunan kaynaklarında Otena ismi verilen coğrafya ile örtüşmesi dikkati çekmektedir. Kimi araştırmacılar da Etiuni Ülkesi’nin Güney Kafkasya’da yer alan bir bölgenin adı olduğu görüşünü savunmaktadır. Kaynakların ve arkeolojik eserlerin verdiği bilgilere dayanarak bu kabilelerin Aras Nehri ile Gökçe (Sevan) Gölü arasında yerleştiğini ve bu ülkenin Azerbaycan’ın batısında konumlandığını söyleyebiliriz.
Since ancient times, the Upper Tigris Region—located within the impact area of the Ilısu Dam and Hydroelectric Power Project (HEPP)—has been home to numerous civilizations. Its strategic geopolitical location has fostered cultural interactions, making it a key hub of connectivity between Anatolia, Mesopotamia, and surrounding regions. Undoubtedly, the geological and geomorphological structure of the region, unique topography, and the advantageous optimum climatic conditions were bother significant factors that shaped human preference towards the region throughout history. Especially, the rock properties around the Tigris River Valley resulted in the formation of rock shelters that are suitable for defense and protection, and the rich flint beds, used in tool making, also attracted humans. Such steep and rough topographical reliefs offered highly favorable conditions for shelter and defense, given the security and defense concerns. The rock-cut dwellings, observed especially within the boundaries of Hasankeyf, Gercüş, Merkez districts, and partially in Beşiri district, are similar to the ones in Cappadocia and Ihlara Valley in Central Anatolia; however, their unique features due to a significantly different geological structure emerge in several locations, such as Oymataş, Atlıhan, Çayüstü, Suçeken, İblis Gavur, Zevruney Valleys, Üçyol, İncirli, Palamut, Ögütlü, Irmak, Yeşiloba Village, Upper Karha and Lower Karha. The explorations in approximately 800 of the rock-cut dwellings, which are estimated to be around seven thousand, revealed basically two types of architectural patterns. Which can be defined as rock-cut dwellings with multiple units (hereafter complex rock-cut dwellings) and rock-cut dwellings with a single unit. Furthermore, there exist samples that range from two to four stories in Hasankeyf and Suçeken Village. A large part of the research area is in the flood zone of the recently completed Ilısu Dam on the Tigris River. The fact that the rock-cut dwellings will be flooded strengthens the significance of the present research, which focuses on the documentation of the geocultural heritage.
Bu çalışma, Bilecik İli İnhisar İlçesi’nde, Sakarya Nehri Vadisi’ne hâkim konumdaki Gedikkaya Mağarası’nda yürütülen kazılarda, Kalkolitik Dönem’e (MÖ geç 6. binyıl – erken 5. binyıl) ait dericilik faaliyetlerini ele almaktadır. Gedikkaya, Epi-paleolitik ve Neolitik dönemlerin ardından, Erken-Orta Kalkolitik Dönem’de (1B Tabakası) yeniden iskân edilmiştir. Bu evrede, karmaşık üretim süreçlerinin yürütüldüğü ve sınırları belirgin bir işlik alanı tespit edilmiştir. Söz konusu alanda yoğunlaşan ağırşaklar, kemik aletler ve aşı boyaları gibi buluntular, deri işleme, ip üretimi ve buna bağlı üretim etkinliklerini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, Gedikkaya Mağarası’nın yalnızca bir barınma alanı değil, aynı zamanda Anadolu’da erken üretim organizasyonlarını temsil eden işlevsel bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
The İDÇ necropolis, one of the southern necropoleis of Kyme, constitutes the subject of this study. Between 2008 and 2011, a total of 618 graves comprising both cremation/urn burials and inhumations were unearthed in the necropolis. Among the inhumation burials, various grave types were identified, such as Carved Cist, Roof Tile, Simple Earth, Stone Cist, Sarcophagus, Amphora and Pithos graves. The studies indicate that the necropolis was in use over an extended period, from the 7th century BC to the end of the 2nd century BC. The grave types have been analysed by period, evaluating which types remained in use, which ones disappeared, and which ones emerged as new types during each respective period. On the other hand, a comparative analysis of the grave types with other necropolises of Kyme and other necropolises in different regions has been made. As a result, it has been determined that carved cist graves are not found outside Aiolis and represent a grave type unique to the region. In addition, the contrast between the simple architecture of these graves and their finds has led to diverse social and economic conclusions. The study demonstrates that a direct correlation between grave architecture and grave finds does not always exist, and that graves with simple construction can also yield rich finds. In conclusion, the İDÇ Necropolis is among the important necropoleis of Kyme not only for its variety of grave types but also for the richness of its finds. In this regard, the introduction of the Necropolis to the broader archaeological community is expected to contribute to the ongoing studies in this field.
