پرداخت برای خدمات اکوسیستم (PES) جنگل از ابزارهای اقتصادی مدیریت و حفاظت از جنگل جهت بهبود کارکردها و خدمات اکوسیستمی آن به­شمار می­رود. هدف از این مطالعه بررسی ترجیحات ساکنین خسارت­دیده سیل­های اخیر استان مازندران در قالب طرح پرداخت برای خدمات اکوسیستم (PES) و شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش طرحPES جهت کاهش خسارات ناشی از سیل توسط حفاظت اکوسیستم جنگلی هیرکانی است. به­منظور نیل به این هدف، از روش آزمون انتخاب و مدل اقتصادسنجی لاجیت چندجمله­ای استفاده گردید. ویژگی­های مورد بررسی در این روش شامل مدیریت جنگل، عملیات آبخیزداری، مدیریت کاربری اراضی (جلوگیری از تغییر کاربری اراضی جنگلی)، روش پرداخت، طول­مدت قرارداد و مقدار پرداخت (قیمت) بوده است. نمونه آماری این پژوهش شامل ساکنین خسارت­دیده سیل­های اخیر (سال­های 1397 تا اواخر 1399) در سه بخش مرکز، شرق و غرب استان مازندران است. داده­های پژوهش به­صورت پیمایش میدانی، نمونه­گیری تصادفی و با تکمیل 110 پرسشنامه آزمون انتخاب در تابستان 1399 جمع­آوری شد. متغیرهای اجتماعی- اقتصادی در این تحقیق شامل هفت متغیر سن، جنسیت، شغل، تحصیلات، میزان آگاهی از PES، مخارج و درآمد خسارت­دیدگان است. بر اساس نتایج این پژوهش، بیشترین میزان تمایل به پرداخت هر خانوار خسارت­دیده برای حفظ اکوسیستم جنگلی هیرکانی جهت کاهش سیلاب برای ویژگی­های روش پرداخت و طول­مدت قرارداد به­ترتیب برابر با 150150 و 68190 ریال در ماه بوده است. نتایج این مطالعه نشان داد خسارت­دیدگان، پرداخت نقدی طولانی­مدت را جهت حفظ اکوسیستم جنگل برای کاهش سیلاب ترجیح می­دهند. همچنین، نتایج بررسی اثر متغیرهای مختلف اجتماعی- اقتصادی بر تمایل به پرداخت خسارت­دیدگان نشان داد که متغیرهای سن، جنسیت، تحصیلات، مخارج، درآمد و میزان آگاهی از PES اثر مثبت مستقیم بر تمایل به پرداخت افراد دارند. لذا، پیشنهاد می­گردد در اجرای طرح PES در استان­های شمالی، متغیرهای مذکور در برنامه­های حفاظت جنگل جهت مشارکت مردم در این‌گونه پروژه‌ها لحاظ گردد.

سابقه و هدف: در سال‌های اخیر از مهمترین چالش‌ها در مدیریت جنگل‌های هیرکانی ادامه روند بهره‌برداری جنگل‌های هیرکانی و ممنوعیت آن (تنفس جنگل) می‌باشد. لذا هدف این پژوهش شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ و تهدید‌ طرح‌های بهره-برداری و ممنوعیت بهره‌برداری جنگل از دیدگاه اقتصادی و اجتماعی و ارائه راهبردهای مدیریتی مناسب در این زمینه و اولویت-بندی آنها به عنوان ابزاری برای کاهش این چالش‌ها می‌باشد.مواد و روش‌ها: این پژوهش جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ و تهدید‌، ارائه و اولویت‌بندی راهبردهای مناسب جهت اجرای طرح‌های بهره‌برداری جنگل و ممنوعیت آن از دیدگاه اقتصادی و اجتماعی در جنگل‌های تحت مدیریت حوزه اداره کل منابع‌طبیعی استان مازندران (ساری) با استفاده از روش پیمایش، مطالعات میدانی و تکمیل پرسشنامه انجام گردید. گروه متخصصین پژوهش متشکل از کارشناسان، اعضای هیأت علمی متخصص در زمینه جنگلداری و جوامع روستایی حاشیه جنگل‌های تحت مدیریت بوده است. در این مطالعه جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از تکنیک‌های Entropy و SWOT بهره گرفته شد. نتایج و بحث: نتایج پژوهش، 4 قوت، 6 ضعف، 8 فرصت و 2 تهدید را برای بهره‌برداری جنگل و 2 قوت، 9 ضعف، 4 فرصت و 8 تهدید را برای ممنوعیت بهره‌برداری جنگل شناسایی نمود. بر اساس نتایج ماتریس SWOT مهمترین قوت‌ و فرصت بهره‌برداری جنگل منطقه شامل، کاهش قاچاق چوب و تامین نیازهای چوبی کشور و مهمترین ضعف و تهدید آن به ترتیب شامل هزینه‌های بهره‌برداری و نارضایتی دوستداران طبیعت بوده است. همچنین مهمترین قوت و فرصت‌ ممنوعیت بهره‌برداری جنگل شامل افزایش ارزش اقتصادی خدمات محیط‌زیستی جنگل‌ها و گرایش به سمت زراعت چوب و مهمترین ضعف و تهدید آن به ترتیب کاهش اشتغال و افزایش قاچاق چوب بوده است. مناسب‌ترین راهبردهای برای بهره‌برداری و ممنوعیت بهره‌برداری جنگل به ترتیب راهبرد تهاجمی و راهبرد تدافعی تعیین شد. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج داده‌های مرتبط با بهره‌برداری و ممنوعیت بهره‌برداری جنگل (تنفس جنگل) جنگل‌های منطقه مورد مطالعه و بر اساس تحلیل نتایج ماتریس QSPM، مناسب‌ترین راهبرد مدیریتی برای بهره‌برداری و ممنوعیت بهره‌برداری جنگل منطقه از دیدگاه اقتصادی و اجتماعی به ترتیب راهبرد تهاجمی و راهبرد تدافعی می‌باشد.

بهره‌برداری جنگل از مهم‌ترین هدف‌های سیستم مدیریت جنگل است که پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مختلفی دارد. هدف این پژوهش، شناسایی، وزن‌دهی و اولویت‌بندی پیامدهای اقتصادی و اجتماعی بهره‌برداری چوبی جنگل با استفاده از نظر خبرگان، کارشناسان متخصص در این حوزه و جوامع روستایی ساکن در حاشیۀ جنگل‌ها بوده است. برای اجرای این پژوهش جنگل‌های تحت مدیریت حوزۀ ادارۀ کل منابع طبیعی استان مازندران (ساری) انتخاب شد. به‌منظور شناسایی پیامدهای مؤثر و مهم اقتصادی و اجتماعی بهره‌برداری چوبی جنگل از پرسشنامۀ محقق‌ساخته استفاده گردید. برای محاسبۀ وزن و اولویت پیامدها نیز به‌ترتیب از تکنیک انتروپی و تاپسیس استفاده شد. از تجزیه‌وتحلیل یافته‌های این پژوهش، 12 پیامد مثبت و 8 پیامد منفی از جنبه‌های اقتصادی و اجتماعی برای بهره‌برداری چوبی جنگل استخراج شد که نتایج وزن‌دهی آنها با استفاده از تکنیک انتروپی نشان داد پیامد مثبت ایجاد اشتغال با وزن 083560/0 و پیامد منفی هزینه‌های بهره‌برداری جنگل با وزن 125503/0، بیشترین وزن را در میان سایر پیامدهای بهره‌برداری چوبی جنگل به خود اختصاص دادند. همچنین، نتایج اولویت‌بندی پیامدهای مثبت و منفی بهره‌برداری چوبی جنگل با استفاده از تکنیک تاپسیس نشان داد که دیدگاه اقتصادی در هر دو پیامد بیشترین اولویت را به خود اختصاص داد. از این‌رو پیشنهاد می‌شود به پیامدهای مثبت و منفی اقتصادی بهره‌برداری چوبی جنگل در برنامه‌های مدیریتی جنگل توجه بیشتری شود و تنها بر توقف بهره‌برداری جنگل تأکید نشود.

از چالش­های جدی در طرح­های انتقال آب بین حوضه­ای وجود پیامدهای محیط ­زیستی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ناشی از اجرای آن است. هدف از این تحقیق شناسایی و اولویت­ بندی پیامدهای طرح انتقال آب بین حوضه­ای رودخانه ارس به دریاچه اورمیه در دشت مغان با استفاده از نظر خبرگان و متخصصان مرتبط با حوزه­ی آب است. لذا در این راستا، از پرسشنامه­ محقق­ساخته به منظور شناسایی پیامدهای مؤثر از سه دیدگاه محیط­زیستی، اقتصادی و اجتماعی- سیاسی، از روش­های انتروپی و تاپسیس به منظور به منظور محاسبه وزن و اولویت­ بندی آنها استفاده شده است. تجزیه و تحلیل یافته ­های این پژوهش با استفاده از تکمیل 30 پرسشنامه دریافتی، 28 پیامد را از جنبه­ های محیط ­زیستی، اقتصادی و اجتماعی- سیاسی برای ارزیابی طرح انتقال آب بین حوضه­ای منطقه مورد بررسی شناسایی کرده است که شامل 16 پیامد محیط ­زیستی، چهار پیامد اقتصادی و هفت پیامد اجتماعی- سیاسی بوده است. همچنین نتایج وزن ­دهی پیامدهای طرح­های انتقال آب بین حوضه­ای رودخانه ارس به دریاچه اورمیه در دشت مغان با استفاده از روش انتروپی نشان داد که از جنبه محیط ­زیستی پیامد کاهش آب قابل دسترس، از جنبه اقتصادی پیامد افزایش از دست­ رفتن زمین­های کشاورزی و ضرورت واردات غذا و از جنبه اجتماعی- سیاسی پیامد افزایش بی ­توجهی به حقآبه ­های اجتماعی به ترتیب بیشترین وزن را در بین دیگر پیامدها به خود اختصاص داده ­اند. همچنین، نتایج روش تاپسیس نشان داد که از مهم­ترین پیامدهای انتقال آب رودخانه ارس به دریاچه اورمیه در دشت مغان به ترتیب شامل پیامدهای محیط­زیستی، اجتماعی- سیاسی و اقتصادی است. از این­رو پیشنهاد می­شود پیش از اجرای طرح­­های انتقال آب بین حوضه­ای، پیامدهای ­محیط­زیستی، اقتصادی و اجتماعی توسط سازمان­های مرتبط با حوزه آب بررسی شود تا میزان آسیب و زیان آتی ناشی از آن کاهش یابد.

بوم­گردی از اهرم­های اصلی توسعه زیست­محیطی، اقتصادی و اجتماعی و از جمله رویکردهای ضروری در فرآیند نیل به توسعه پایدار و جلوگیری از هدر رفت وقت و سرمایه در جهان است که همواره از دیدگاه­های گوناگون مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این پژوهش تعیین و اولویت­بندی معیارها و شاخص­های بوم­گردی روستایی با استفاده از نظرات 44 نفر از خبرگان و کارشناسان متخصص در این حوزه بوده است. در این پژوهش­، از تکنیک دلفی به­منظور شناسایی معیارها و شاخص­های زیست­محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی حائز اهمیت در بوم­گردی روستایی، از تکنیک ­تصمیم­گیری چندمعیاره Entropy و TOPSIS به منظور محاسبه وزن و اولویت آنها استفاده شده است. تجزیه و تحلیل یافته­های این پژوهش با استفاده از تکنیک دلفی، 54 شاخص و 4 معیار را از جنبه­­های زیست­محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی برای بوم­گردی روستایی شناسایی و بومی­سازی نموده است. نتایج وزن­دهی معیارها از طریق تکنیک Entropy نشان داد که معیار زیست­محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی به ترتیب وزن­های (2501/0)، (2726/0)، (2496/0) و (2276/0) را به خود اختصاص داده­اند. نتایج اولویت­بندی معیارها با تکنیک­ TOPSIS نیز نشان داد معیارهای فنی و اقتصادی اولویت بالاتری را در قیاس با سایر معیارها در بوم­گردی روستایی دارند. همچنین یافته­های پژوهش نشان داد از جنبه زیست­محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی به ترتیب شاخص­های­ وجود فضای سبز، جنگل، مرتع...؛ شکوفایی اقتصاد روستاها با توسعه و رونق بازارهای محلی روستایی؛ سبک معماری و صنایع دستی، نوع پوشش لباس و غذاها و وجود اماکن و جاذبه­های مذهبی، تاریخی، باستانی، زیارتی... نسبت به سایر شاخص­ها اولویت اول را به خود اختصاص دادند. نتیجه بررسی­های بعمل آمده نشان می­دهد که بوم­گردی روستایی بدلیل قابلیت­های خاص خود می­تواند سبب جذب گردشگران داخلی و خارجی و پیشرفت زیست­محیطی، اقتصادی و اجتماعی در آینده شود. لذا، پیشنهاد می­گردد معیارها و شاخص­های بومی­سازی شده بوم­گردی روستایی در این مطالعه در برنامه­های مدیریتی مورد توجه قرار گیرد و سازمان ذیربط جهت اجرای پروژه­های بوم­گردی روستایی این معیارها و شاخص‌های انتخاب شده را مد نظر قرار دهند.

رودخانه­های شهری به ­عنوان یکی از ساختارهای طبیعی شهر، به دلیل ارزش­های محیط­زیستی، اقتصادی، فرهنگی و ارائه خدمات اکوسیستمی از منابع با اهمیت شهرها می­باشند. هدف از این مطالعه بررسی نقش و اهمیت کارکردهای اکوسیستمی رودخانه تجن یکی از مهم­ترین رودخانه­های ایران در استان مازندران، شهر ساری است. به منظور نیل به این هدف از مدل­های تصمیم­گیری چند معیاره شامل تکنیک انتروپی (Entropy) به منظور محاسبه وزن کارکردهای اکوسیستمی رودخانه و تکنیک ترجیحات بر اساس مشابهت به راه­حل ایده‌آل (TOPSIS) و مدل مجموع ساده وزین (SAW­) برای اولویت­بندی کارکردها استفاده گردید. در این مطالعه داده­های پژوهش به­صورت پیمایش میدانی، نمونه­گیری تصادفی و از 239 پرسشنامه که در زمستان 1397 و بهار 1398 توسط ساکنین شهر ساری (شهروندان ساروی) تکمیل گردید استخراج شد تا نمایان شود کدامیک از کارکردهای اکوسیستمی رودخانه­ی تجن شامل کارکردهای تنظیمی، زیستگاهی، تولیدی و اطلاعاتی دارای اهمیت بیشتری برای ساکنین شهر ساری می­باشند. تجزیه و تحلیل یافته­های وزن­دهی کارکردهای اکوسیستمی رودخانه تجن شهر ساری از طریق تکنیک Entropy نشان داد که کاکردهای زیستگاهی، تولیدی، اطلاعاتی و تنظیمی به­ترتیب با کسب وزن­های 2511/0، 2501/0، 2500/0 و 2488/0­، بیشترین وزن را به­خود اختصاص داده­اند. براساس نتایج بدست­آمده از اولویت­بندی کارکردهای اکوسیستمی رودخانه تجن با مدل­های TOPSIS و SAW­­، کارکردهای زیستگاهی، تولیدی، تنظیمی و اطلاعاتی در اولویت اول تا چهارم قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد برای 39 درصد از شهروندان ساروی (پاسخگویان) کارکرد زیستگاهی، 27 درصد از شهروندان کارکرد تولیدی، 25 درصد از شهروندان کارکرد تنظیمی، 9 درصد از شهروندان کارکرد اطلاعاتی دارای اولویت اول می­باشند. با مشخص­شدن اولویت کارکردهای اکوسیستمی رودخانه تجن، پیشنهاد می­شود نتایج پژوهش حاضر به­عنوان یک الگو در اختیار طراحان و تصمیم­گیران مهندسی رودخانه­ و بهسازی منظر حاشیه رودخانه شهری قرار گیرد تا طرح­هایی را در جهت تعادل اکوسیستم رودخانه و پایداری کیفیت محیط زیست شهری اجرا نمایند.

مراتع حیاتی‌‌ترین بستر توسعه پایدار محیط‌زیست و پدیده‌‌های اکولوژیک محسوب می‌‌شوند که ارزش‌گذاری خدمات و کارکردهای آن گامی موثر در جهت جلوگیری از تخریب آن است. در این مقاله 14مورد از خدمات اکوسیستم مرتعی پارک ملی کیاسر در شمال ایران از منظر اقتصادی مورد توجه قرار گرفته و با رویکردهای گوناگون ارزش‌گذاری شد. در این مطالعه روش‌‌های ارزش‌گذاری مستقیم بازار، انتقال منافع، روش‌های مبتنی بر هزینه و هزینه جایگزین به ترتیب جهت تعیین ارزش فرآورده‌های تولیدی، ارزش‌‌های تفریحی و حفاظتی، ارزش کارکردهای حفاظت آب و خاک، ارزش کارکردهای تنظیم گاز و خاکزایی استفاده شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد ارزش اقتصادی اکوسیستم مرتعی پارک ملی کیاسر در سال 1393، 60/64 میلیارد ریال و ارزش هر هکتار از آن 26/31 میلیون ریال بوده است. در این مقاله ارزش‌ کارکردهای حفاظت آب، حفاظت خاک، تنظیم گاز، خاکزایی، تولیدی، تفریحی و حفاظتی اکوسیستم مرتعی پارک ملی کیاسر سالانه به ترتیب معادل ‌‌28/46، 95/0، 98/9، 072/0، 14/3، 04/0 و 12/4 میلیارد ریال برآورد شد. بنابراین، کارکردهای حفاظت آب، تنظیم گاز و تولیدی به ترتیب با 66/71، 46/15 و 85/4 درصد بیشترین سهم از مجموع ارزش اقتصادی اکوسیستم مرتعی پارک ملی کیاسر را به خود اختصاص داده‌‌اند و کارکردهای خاکزایی با 072/0 درصد و کارکرد تفریحی با 04/0 درصد کمترین سهم از ارزش اقتصادی اکوسیستم مرتعی پارک ملی کیاسر را کسب نمودند.

پارک‌های ملی از اکوسیستم‌های طبیعی جهان و حیاتی‌ترین بستر توسعه پایدار محیط‌زیست و پدیده‌های اکولوژیک محسوب می‌شوند که ارزش‌گذاری کارکردها و خدمات آن‌ها یکی از مهم‌ترین و مؤثرترین عاملی است که در پایداری آن‌ها نقشی اساسی دارد. برای نیل به این هدف در این تحقیق کارکردها و خدمات اکولوژی، اقتصادی و اجتماعی پارک ملی کیاسر در شمال ایران که شامل دو اکوسیستم جنگلی و مرتعی است با استفاده از روش‌های مستقیم بازار، انتقال منافع، روش‌های مبتنی بر هزینه و هزینه جایگزین مورد ارزش‌گذاری قرار گرفته است. در این تحقیق ارزش اقتصادی اکوسیستم جنگلی و مرتعی پارک ملی کیاسر در سال 1393 به ترتیب معادل 59/2132 و 47/61 میلیارد ریال تعیین شد. براساس نتایج حاصل شده، مجموع ارزش کل اقتصادی خدمات و کارکردهای پارک ملی کیاسر 29/2883 میلیارد ریال و ارزش اقتصادی هر هکتار آن حدود 59/388 میلیون ریال برآورد شده است. همچنین سه کارکرد حفاظت آب، تنظیم گاز و زیستگاهی بیشترین سهم، و دو کارکرد خاک‌زایی و اجتماعی کمترین سهم از ارزش اقتصادی پارک ملی کیاسر را به خود اختصاص داده‌اند. این نتایج بیانگر آن است که ارزش پارک ملی کیاسر از جنبه اکولوژی بیشتر از جنبه اقتصادی و اجتماعی است.

جنگل‌ها علاوه بر تولید چوب، منافع زیستی محیطی و اجتماعی فراوانی به همراه دارند که اغلب آنها فاقد بازار می‌باشند. در این مقاله 13 مورد از خدمات اکوسیستم جنگلی پارک ملی کیاسر در شمال ایران از منظر اقتصادی مورد توجه قرار گرفت و با رویکردهای گوناگون ارزشگذاری گردید. در این مطالعه روش‌های ارزشگذاری مستقیم بازار، انتقال منافع، روش‌های مبتنی بر هزینه و روش هزینه جایگزین به ترتیب جهت تعیین ارزش فرآورده‌های غیرچوبی، ارزش‌های تفریحی و حفاظتی، ارزش کارکردهای حفاظت آب، خاک، تنظیم گاز و خاکزائی استفاده گردید. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد ارزش کل اقتصادی اکوسیستم جنگلی پارک ملی کیاسر در سال 1393، 64/2132 میلیارد ریال بوده است. در این مقاله ارزش‌ کارکردهای حفاظت آب، حفاظت خاک، تنظیم گاز، خاکزایی، تولیدی، تفریحی و حفاظتی اکوسیستم جنگلی پارک ملی کیاسر سالانه به ترتیب معادل‌1620، 03/36، 70/297، 39/5 ، 057/0، 45/133 و 40 میلیارد ریال برآورد گردید. لذا کارکردهای حفاظت آب و تنظیم گاز به ترتیب با 96/75، 96/13 درصد، بیشترین سهم از ارزش کل اقتصادی اکوسیستم جنگلی پارک ملی کیاسر را به خود اختصاص داده‌اند و کارکردهای خاکزایی با 25/0 درصد و کارکرد تولیدی با 0002/0 درصد کمترین سهم از ارزش کل اقتصادی اکوسیستم جنگلی پارک ملی کیاسر را کسب نموده‌اند. این نتایج بیانگر آن است که ارزش پارک ملی کیاسر از جنبه زیست‌محیطی بیشتر از جنبه تولیدی می‌باشد.

در این پژوهش به منظور اولویت­بندی معیارها و شاخص­های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی ارزیابی پارک­های ملی از دو دیدگاه علمی (اعضای هیأت علمی دانشگاه­ها) و ­عملی (متخصصان محیط زیستی در سازمان­ها)، از تکنیک انتروپی و طیف لیکرت با طراحی پرسشنامه دلفی استفاده گردید. تجزیه و تحلیل یافته­های حاصل از پاسخ­دهندگان به پرسشنامه دلفی بر اساس طیف لیکرت نشان داد که از دیدگاه علمی، شاخص­های ارزش زیباشناختی با­ وزن (62/4)، ارزش تفرج با وزن (5/4) و سطح جنگل­های بکر با وزن (29/4) و از دیدگاه عملی، شاخص­های ارزش زیباشناختی با وزن (38/4) و سطح جنگل­های بکر و ارزش تفرج هر دو با وزن (16/4) به ترتیب به عنوان مهمترین و مؤثرترین شاخص­ها در ارزیابی پارک­های ملی می­باشند. بر اساس تکنیک انتروپی از هر دو دیدگاه علمی و عملی سه شاخص مؤثر برای ارزیابی پارک­های ملی به ترتیب وزن شامل سطح و درصد جنگل­ها و دیگر اراضی چوب­ده از قبیل جنگلکاری­ها، آگروفارستری و کمربندهای سبز به همراه تغییراتشان، وسعت توده­های آمیخته، زون­بندی و تعیین زون ضربه­گیر می­باشد. اولویت­بندی معیار­ها نیز با استفاده طیف لیکرت از دیدگاه­های علمی و عملی نشان داد که معیارهای حفاظت از تنوع زیستی، گستره منابع جنگلی و عملکردهای زیست محیطی و حمایتی با رتبه مبتنی بر میانگین وزنی بیشتر، اهمیت و نقش این معیارها­ را در مقوله ارزیابی پارک­های ملی بیش از بیش روشن­تر می­سازد. همچنین نتایج حاصل از اولویت­بندی معیار­ها بر اساس تکنیک انتروپی­ در این مطالعه از دیدگاه­های مختلف نشان داد که معیارهای عملکردهای زیست محیطی و حمایتی، حفاظت از تنوع زیستی، حفظ، توسعه عملکرد شرایط اجتماعی به ترتیب حائز رتبه­های برتر شدند.

پارک‌های ملی نقشی اساسی در حفاظت اکوسیستم‌های طبیعی در سطح ملی و جهانی‌ دارد از اینرو تعیین و اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی جهت ارزیابی پارک‌های ملی حائز اهمیت فراوان می‌باشد. لذا در این مقاله، از پرسشنامه‌های دلفی به منظور شناسایی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی حایز اهمیت در ارزیابی پارک‌های ملی و از تکنیک آنتروپی به منظور محاسبه وزن آنها استفاده شده است. در ادامه‌ از تکنیک‌های مناسب تصمیم‌گیری چند شاخصه مانند SAW‌وTOPSIS برای اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی پارک‌های ملی استفاده گردیده است. تجزیه و تحلیل یافته‌های پژوهش با استفاده از روش دلفی، 129 شاخص و 7 معیار را از جنبه‌‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی برای پارک‌های ملی شناسایی نموده است که بعد از بومی‌سازی 89 شاخص که شامل 67 شاخص اکولوژی، 7 شاخص اقتصادی و 15 شاخص اجتماعی ارائه شد. نتایج وزن‌دهی معیارها از طریق تکنیک Entropy نشان داد که معیار عملکردهای زیست محیطی و حمایتی با وزن (228161/0)، حفاظت از تنوع زیستی با وزن (168609/0)، حفظ، توسعه عملکرد شرایط اجتماعی با وزن (148688/0) و ظرفیت و عملکرد تولید با وزن (109170/0)‌ به ترتیب بیشترین وزن را به خود اختصاص داده‌اند و نتایج اولویت‌بندی معیارها با تکنیک‌های‌ TOPSIS و SAW‌‌نشان داد معیار عملکردهای زیست محیطی و حمایتی و حفاظت از تنوع زیستی از جنبه اکولوژیکی اولویت بالاتری را در قیاس با سایر معیارها دارند. مقایسه نتایج حاصل از دو روش در این تحقیق مبین این است که تکنیک TOPSIS نسبت به SAW نتایج منطقی‌تر و نزدیکتر به واقعیت را ارائه می‌کند. پارک‌های ملی نقشی اساسی در حفاظت اکوسیستم‌های طبیعی در سطح ملی و جهانی‌ دارد از اینرو تعیین و اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی جهت ارزیابی پارک‌های ملی حائز اهمیت فراوان می‌باشد. لذا در این مقاله، از پرسشنامه‌های دلفی به منظور شناسایی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی حایز اهمیت در ارزیابی پارک‌های ملی و از تکنیک آنتروپی به منظور محاسبه وزن آنها استفاده شده است. در ادامه‌ از تکنیک‌های مناسب تصمیم‌گیری چند شاخصه مانند SAW‌وTOPSIS برای اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی پارک‌های ملی استفاده گردیده است. تجزیه و تحلیل یافته‌های پژوهش با استفاده از روش دلفی، 129 شاخص و 7 معیار را از جنبه‌‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی برای پارک‌های ملی شناسایی نموده است که بعد از بومی‌سازی 89 شاخص که شامل 67 شاخص اکولوژی، 7 شاخص اقتصادی و 15 شاخص اجتماعی ارائه شد. نتایج وزن‌دهی معیارها از طریق تکنیک Entropy نشان داد که معیار عملکردهای زیست محیطی و حمایتی با وزن (228161/0)، حفاظت از تنوع زیستی با وزن (168609/0)، حفظ، توسعه عملکرد شرایط اجتماعی با وزن (148688/0) و ظرفیت و عملکرد تولید با وزن (109170/0)‌ به ترتیب بیشترین وزن را به خود اختصاص داده‌اند و نتایج اولویت‌بندی معیارها با تکنیک‌های‌ TOPSIS و SAW‌‌نشان داد معیار عملکردهای زیست محیطی و حمایتی و حفاظت از تنوع زیستی از جنبه اکولوژیکی اولویت بالاتری را در قیاس با سایر معیارها دارند. مقایسه نتایج حاصل از دو روش در این تحقیق مبین این است که تکنیک TOPSIS نسبت به SAW نتایج منطقی‌تر و نزدیکتر به واقعیت را ارائه می‌کند.