DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.131.53.1.1576.115 ریشهها و استولنهای شیرینبیان یکی از مهمترین داروهای خام را در دنیا تشکیل میدهند و محتوای مقادیر زیادی از ماده مؤثر گلیسیریزین، که یک نوع تریترپنوئید ساپونین است، میباشند. کشت بافت و تولید کالوس در شیرینبیان پیشنیاز مطالعات بررسی متابولیتهای ثانویه و ترانسفورماسیون سلولی در این گیاه میباشد. بهمنظور تأثیر آنتیاکسیدانها در کاهش قهوهای شدن و رشد کالوس در دو گونه از شیرینبیان Glycyrrhiza glabra و G. uralensisاز اسید اسکوربیک و PVP (پلیونیل پیرولیدین) در چهار سطح مختلف استفاده شد. همچنین بهمنظور تأثیر این آنتیاکسیدانها در شاخص رشد کالوس، اقدام به کشت سوسپانسیون سلولی در هر دو گونه گردید. برای تولید کالوس از هیپوکوتیل گیاهچههای دو هفتهای و هورمونهای NAA (نفتالین استیک اسید) به غلظت نیم میلیگرم در لیتر و BA (بنزیل آمین) به غلظت دو میلیگرم در لیتر به همراه تیمارهای آنتیاکسیدانهای اسید اسکوربیک و PVP در غلظتهای مختلف در قالب دو آزمایش فاکتوریل جداگانه بر پایه طرح کاملا تصادفی استفاده شد. نتایج نشان داد در واکشتهای متوالی میزان 1200 میلیگرم در لیتر PVP در هر دو گونه، کمترین باززایی، نکروزه و بیشترین میزان کالوس را دارا بود. درحالیکه در کشت سوسپانسیون سلولی با افزایش غلظت PVP شاخص رشد کالوس کاهش یافته و تیمار PVP با غلظت 1200 میلیگرم در لیتر در هر دو گونه کمترین شاخص رشد کالوس را داشت، که میتواند به دلیل جذب هورمونها (NAA و BA) توسط هورمون PVP و کاهش غلظت هورمون در محیط باشد. تیمار اسید اسکوربیک بهترتیب با غلظتهای 80 و 100 میلیگرم در لیتر در هر دو گونه بیشترین شاخص رشد کالوس را داشت و برای کشت سوسپانسیون سلولی توصیه گردید.
به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در گندم دوروم موجود در کلکسیون بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج، ۱۶۴ توده انتخاب و به همراه ارقام ویریناک، سوایسون، دنا و زردک به عنوان شاهد مورد ارزیابی قرار گرفتند. ارقام شاهد بعد از هر سی توده به صورت مشاهدهای (از هر توده 3 سنبله) کاشته شدند. ژنوتیپها در سال زراعی 90-1389 در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج از نظر صفات زراعی و مورفولوژیکی مورد بررسی قرار گرفتند. بررسی نتایج همبستگی بین صفات نشان داد که بین عملکرد و وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله و وزن هزار دانه همبستگی معنیداری وجود داشت. با استفاده از تجزیه به عاملها، چهارده صفت مورد مطالعه در قالب پنج متغیر جدید (پنج عامل) که در مجموع 02/77 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند گروهبندی شدند. بررسی تنوع ژنتیکی موجود در ژنوتیپها منجر به گزینش ۱۲۰ لاین برتر در آزمایش شد. نتایج این تحقیق مشخص کرد که مواد ژنتیکی موجود در کلکسیون گندم دوروم منابع ارزشمندی هستند که علاوه بر داشتن صفات جدید، تنوع بالائی را برای به نژادگران به منظور اصلاح و تولید ارقام گندم دوروم فراهم میکند.
